Büyük Doğu'nun Siyaset, Toplum ve Devlet Tasarımı: İdeolocya Örgüsü

Abdurrahim Karadeniz - Büyük Doğu'nun Siyaset, Toplum ve Devlet Tasarımı: İdeolocya Örgüsü

Necip Fazıl İslam'ı hayatın her alanına müdahale eden bütüncül bir ideoloji (dünya görüşü) olarak kullanır.

Doğu ve Batı kavramlarına metafizik anlamlar katar.

Batı maddeye hakim ama ruh yoksunudur.

Doğu ise ruhun saf vatanıdır.

 

Necip Fazıl’ın tarih okumasında 1566 (Kanuni’nin ölümü) bir dönüm noktasıdır.

Kanuni devri, dıştaki ihtişamın (şevket) içteki ruhsal çürümeyi örttüğü bir dönemdir.

Bu dönemde din adamı tipinin "devlet memuruna" dönüşmesi ve düşünce hayatının donması, çöküşün asıl nedeni olarak gösterilir.

 

İdeolocya Örgüsü'nde sunulan devlet modeli, seçkinler eliyle yürütülen, halkın "sayısal çoğunluğuna" değil, "keyfiyet (nitelik) üstünlüğüne" dayanan bir yapıdır: Yüceler Kurultayı, bilge ve liyakat sahibi 101 kişiden oluşur. Başyüce, nefsini davasında yok etmiş, hakikat önünde herkesten daha fazla "köleleşmiş" ideal liderdir.

…

Hece Dergisi - Necip Fazıl Özel Sayısı, Yıl 9, Sayı 97, 2. Basım 2018

… 

Büyük Doğu ve Gelecek Tasavvuru

Akif Emre - Büyük Doğu ve Gelecek Tasavvuru

Necip Fazıl’ı önceki İslamcılardan (Mehmet Akif gibi) ayıran temel özellik onun Cumhuriyet seçkinlerinin tam kalbinden gelmesidir.

 

Büyük Doğu’nun "gelecek tasarımı" şiirsel ve metaforik bir muhtevaya sahiptir.

Gelecek, rasyonel bir planlama ile değil, kaybedilmiş bir ruhun (geleneğin) modern bir formda yeniden doğuşu olarak tasvir edilir.

 

Abdülhamid Han gibi isimleri birer siyasi simgeye dönüştürerek, resmi tarihin kurgusunu sarsmaya çalışır.

 

Türk İslamcılığı büyük oranda edebiyatçılar (şairler) eliyle şekillendi. Bu gelenek, analitik ve soğukkanlı bir siyaset teorisi üretmek yerine; coşkulu, imgelem gücü yüksek ve "fikir öfkesi" ile beslenen bir dil kurmuştur.

…

Hece Dergisi - Necip Fazıl Özel Sayısı, Yıl 9, Sayı 97, 2. Basım 2018

… 

Büyük Doğu Nereden Doğar? İslâmcılık, Doğu-Batı Sentezciliği ve Necip Fazıl

Alev Erkilet - Büyük Doğu Nereden Doğar? İslâmcılık, Doğu-Batı Sentezciliği ve Necip Fazıl

Necip Fazıl’ın Doğu ve Batı tanımları Batılı şarkiyatçıların tanımlarıyla şaşırtıcı bir benzerlik gösterir.

Ruhu ve duyguyu Doğu’ya, aklı ve maddeyi Batı’ya hasretmek…

 

Necip Fazıl Batı’nın kurguladığı bu şablonu reddetmek yerine, üzerine bir sentez bina etmeye çalışarak başlangıçta düşünsel bir tuzağa düşmektedir.

 

Necip Fazıl’ın en büyük hatası, Batı bilimini (teknolojisini) nötr/değerden bağımsız bir araç olarak görmesidir.

Batı bilimi, Antik Yunan’ın politeist ve doğaya hükmetmeye dayalı mantığı üzerine kuruludur. İslam bilim anlayışı (Sünnetullah) ise doğayla uyumlu bir bilme biçimidir.

Necip Fazıl’ın Batı’nın teknolojisini "çalıp getirecek" ulvi casuslar hayal etmesi, o teknolojinin ruhunun (doğaya tahakküm hırsı) kendi dünyasını dönüştüreceği gerçeğini göz ardı etmektir.

Necip Fazıl: "Eğer atom bombasını biz icat etseydik daha iyi müslüman olurduk"

(İdeolocya Örgüsü, s.121)

…

Hece Dergisi - Necip Fazıl Özel Sayısı, Yıl 9, Sayı 97, 2. Basım 2018

… 

Kısakürek'in Siyasi Fikirleri Üzerine Bir Değerlendirme

Burhanettin Duran - Kısakürek'in Siyasi Fikirleri Üzerine Bir Değerlendirme

Necip Fazıl eleştirdiği Kemalist zihniyete benzer.

Tıpkı Cumhuriyet reformları gibi, o da toplumu "yukarıdan aşağıya" (toplum mühendisliği ile) dönüştürmeyi hedefler.

"Başyücelik Devleti" tasarımı, halkın iradesinden ziyade, halkı eğiten ve yönlendiren "üstün bir aydın/kurultay" zümresine (Platonik bir aristokrasi) dayanır.

 

Necip Fazıl, İslam’ı sadece bir din değil, Kapitalizm ve Komünizme alternatif küresel bir "İdeolocya" olarak formüle eder.

Ona göre Batı'nın yükselişi aslında İslam'ın bir emri olan "eşya ve hadiselere tahakküm" fikrinin çalınmış halidir.

 

Necip Fazıl'ın milliyetçiliği, ırkçı (Atsız-vari) bir çizgiden ziyade "Anadoluculuk" eksenlidir.

Ona göre Türklük, İslam'a hizmet ettiği ölçüde değerlidir. "Türk, Müslüman olduğu için Türk'tür" tezi, milli kimliği tamamen dini bir zemine oturtur.

…

Hece Dergisi - Necip Fazıl Özel Sayısı, Yıl 9, Sayı 97, 2. Basım 2018

… 

Çöle İnen Nur: Önder ve Peygamber

Cemile Sümeyra - Çöle İnen Nur: Önder ve Peygamber

Çöle İnen Nur'un klasik bir siyer değildir.

Kronolojiyi yer yer ihlal eder.

Peygamberin adını Hz. Muhammed (Sallallâhu aleyhi ve sellem) şeklinde yazmaz, "M..." veya "Gaye-İnsan" tabirlerini kullanır.

Tarih, bu Nur'un dünyaya inmesiyle gerçek manasına kavuşur.

Peygamber sadece bir haberci değil, insanın ulaşabileceği en üst "limit" (ufuk) ve yaratılış sebebidir (gaye).

…

Hece Dergisi - Necip Fazıl Özel Sayısı, Yıl 9, Sayı 97, 2. Basım 2018

… 

Bir Medeniyet Eleştirmeni Olarak Necip Fazıl

Dursun Ali Tökel - Bir Medeniyet Eleştirmeni Olarak Necip Fazıl

Necip Fazıl’ın gözünde Batı "içinde sultanı olmayan bir saray" gibidir.

 

Charlie Chaplin’in Modern Zamanlar filmindeki makine karşısında zavallılaşan insan tasviri, Necip Fazıl’ın "ruh laçkası" dediği durumun görsel bir kanıtıdır.

…

Hece Dergisi - Necip Fazıl Özel Sayısı, Yıl 9, Sayı 97, 2. Basım 2018

… 

Necip Fazıl Kısakürek'in Yakın Tarih Görüşü Hakkında Bazı Değerlendimeler

Fahrettin Altun - Necip Fazıl Kısakürek'in Yakın Tarih Görüşü Hakkında Bazı Değerlendimeler

Necip Fazıl, 19. yüzyılın "her şeyi bilen/müdahale eden" entelektüel tipinin 20. yüzyıldaki temsilcisidir.

Necip Fazıl’ın yakın tarihe bakışı, doğrusal bir ilerleme değil, manevi bir düşüş (dekadans) hikâyesidir.

Türklerin tarihsel başarısı İslâm’la buluşup bir "ruh" kazanmalarına bağlıdır.

Düşüş Kanuni dönemindeki "kaba softalıkla" başlar, Tanzimat'la (1839) hızlanır ve Cumhuriyet'le zirveye ulaşır.

 

"Kızıl Sultan" (istibdatçı) imgesini tersyüz ederek bir "Ulu Hakan" (kurtarıcı/deha) portresi inşa eder. Bu bakışın kaynağı bilimsel veriler değildir.

Son Padişah Vahdettin için de benzer bir tutum içinde girer. Resmi tarihin "vatan haini" dediği figürü, "Büyük Vatan Dostu" ve "Mazlum" olarak nitelendirerek en radikal kopuşu gerçekleştirir.

 

İttihat ve Terakki’yi Batı kopyacılığını "şekavet" (eşkıyalık) boyutuna taşıyan, vatanı uçuruma atan bir macera ocağı; Köy Enstitülerini Anadolu çocuğunu ruhundan ayırmak için kurulmuş bir "komünizma tezgahı" olarak yorumlar.

 

Necip Fazıl tarihsel ve nesnel koşulları (reel-politik, ekonomik yapılar vb.) göz ardı eder; her şeyi padişahların veya liderlerin "şahsi dindarlığına" veya "ihanetine" bağlar. Kemalizm’e karşı sistemli bir teorik çerçeve yerine, isimler ve spekülasyonlar üzerinden bir muhalefet yürütmüştür.

…

Hece Dergisi - Necip Fazıl Özel Sayısı, Yıl 9, Sayı 97, 2. Basım 2018

… 

İslâm Felsefesi Karşısında Necip Fazıl

Fatih Toktaş - İslâm Felsefesi Karşısında Necip Fazıl

Necip Fazıl’a göre felsefe, ilahi sese kulak vermeyen, başıboş bir aklın ürünüdür.

Batı, Yunan aklı (maddeci), Roma düzeni (hendesi/geometrik) ve Hristiyan ahlakı üzerine kuruludur.

Necip Fazıl, sadece Batı felsefesine değil, İslâm içindeki "akılcı" veya "tasavvuf karşıtı" akımlara da savaş açmıştır.

Mutezile ekolünü ve İbn Teymiyye’i hakaretlerle aşağılar.

Reformcuları, Seyyid Kutup'u ve hatta Mehmet Akif'in bazı yaklaşımlarını "sahte Müslüman" eğilimler olarak sertçe eleştirir.

…

Hece Dergisi - Necip Fazıl Özel Sayısı, Yıl 9, Sayı 97, 2. Basım 2018

… 

Necip Fazıl'da Tarih Yaklaşımı ve Ulu Hakan Abdulhamid Han

Hasan Korkut - Necip Fazıl'da Tarih Yaklaşımı ve Ulu Hakan Abdulhamid Han

Necip Fazıl, tarihçileri üç sınıfa ayırır

Fotoğrafçılar

Ressamlar

Cemiyet Hamurkârları

 

Necip Fazıl, belgeciliği "ilim üniforması" diyerek küçümser; onun için önemli olan vakıa değil, muhakemedir.

 

Necip Fazıl’a göre Abdülhamid’i anlamak, Türk tarihindeki "sahte inkılaplar" bilmecesini çözmektir.

Mithat Paşa'yı "İngiliz ajanı" ve "kukla aydın" olarak görür. İttihat ve Terakki'yi ise Yahudi ve Mason localarının güdümünde, köksüz bir "aksiyon ocağı" olarak niteler.

…

Hece Dergisi - Necip Fazıl Özel Sayısı, Yıl 9, Sayı 97, 2. Basım 2018

… 

Kendini Arayan Ben'in Öyküleri

Hüseyin Su - Kendini Arayan Ben'in Öyküleri

Yazarın doğup büyüdüğü dört katlı konak, "Bir Yalnızlık Gecesinin Vehimleri" öyküsünün ana mekânıdır.

Gıcırdayan kapılar, loş sofalar ve merdiven sesleri; korku ve yalnızlığın mimari birer unsuru haline gelir.

Ölüm, bu öykülerde soğuk bir bedenden ziyade, hayatın anlamını arayan diriltici bir ruh olarak karşımıza çıkar.

 

Öykülerin bir bölümü (özellikle 8 tanesi) kumar üzerinedir.

Necip Fazıl, kumarı ruhsal bir iflasın ve aynı zamanda manevi bir arınma ihtiyacının (tecellinin) sahası olarak görür.

 

Öykülerinde daha çok karakter çözümlemelerine odaklanır.

…

Hece Dergisi - Necip Fazıl Özel Sayısı, Yıl 9, Sayı 97, 2. Basım 2018

… 

Necip Fazıl'ın Romancılığı Üzerine

Ahmet Özpay - Necip Fazıl'ın Romancılığı Üzerine

Necip Fazıl'a göre dünya hayatı, sağın sola, solun sağa geçtiği o yanıltıcı yansımadan ibarettir.

Necip Fazıl, romandaki karakterleri birer tip olarak kurgularken isimleri üzerinden kader tayin eder:

Naci: Necat bulan, kurtulan (Aydın insanın hidayet arayışı).

Hatçe: Ruhun rehberi, ilahi aşka giden yolda bir işaretçi.

Belmâ: Faydasız, kaba (Maddeci, bencil burjuvazi).

Âbid: Tapınan (Ancak Allah'a değil, ideolojiye/sol düşünceye).

 

Kafa Kâğıdı tam bir roman olarak değil, yazarın hayat hikâyesinden kesitler sunan bir ruhî hareket romanıdır.

…

Hece Dergisi - Necip Fazıl Özel Sayısı, Yıl 9, Sayı 97, 2. Basım 2018

… 

Edebiyat ve Siyaset Bağlamında, Necip Fazıl'ın Edebî ve Siyasî Polemikleri

Mahmut Kanık - Edebiyat ve Siyaset Bağlamında, Necip Fazıl'ın Edebî ve Siyasî Polemikleri

Çemberlitaş’taki Konak / "Dehşetli bir korku" ve "marazî bir hassasiyetin" doğduğu, dedesinin emekli bir yargıç olduğu o ağırbaşlı İstanbul konağı.

Paris / "Kâbus Şehir"

 

Bâbıâli adlı eserinde sadece çevresini değil, kendi geçmişini ve nefsini de "otopsi" masasına yatırır.

 

…

Hece Dergisi - Necip Fazıl Özel Sayısı, Yıl 9, Sayı 97, 2. Basım 2018

… 

Necip Fazıl'ın Üdebâmıza Dair Düşünceleri

Mustafa Ayyıldız - Necip Fazıl'ın Üdebâmıza Dair Düşünceleri

Yahya Kemal

Bahriye Mektebi'nden hocası olmasına rağmen, onu küçümsemesi tamamen "bir başka deve tahammülsüzlük" olarak yorumlanır.

 

Yakup Kadri

Başlarda hayranlık duysa da (Erenlerin Bağından eseriyle), sonradan onu "boyaları dökülmüş bir ahşap madde" olarak niteleyerek estetik bir reddedişe gider.

 

Nazım Hikmet

Okul yıllarından itibaren bir rekabet içindedirler. Nazım'ı "maddeci ve tebliğci" olarak kodlayıp küçümserken, kendini "ruhçu ve telkinci" olarak konumlandırır.

 

Tanzimat ve Edebiyat-ı Cedide yazarlarını (Abdülhak Hamid ve Fikret hariç) "Garp kopyacısı" olarak görür.

Özellikle Orhan Veli ve Garip akımını, Fransız şairi Supervielle’in kötü kopyaları ve "istidatsız tuhaflıklar" olarak niteler.

 

…

Hece Dergisi - Necip Fazıl Özel Sayısı, Yıl 9, Sayı 97, 2. Basım 2018

… 

Necip Fazıl'a ve Sanatına Yöneltilen Eleştirilere Toplu Bakış

Selma Günaydın - Necip Fazıl'a ve Sanatına Yöneltilen Eleştirilere Toplu Bakış

Necip Fazıl’ın kişiliği, işlevsel bir binadan ziyade, çevresindeki her şeyi domine eden, baskın ve "şerik kabul etmeyen" anıtsal bir yapıya benzer.

 

(Tanpınar) Onu "şiirin dar nizamına" girmeseydi bir "kahraman" ya da "deli" olabilecek bir enerji patlaması olarak niteleyen Tanpınar, aslında Necip Fazıl’ın form (biçim) ile içerik arasındaki gerilimini vurguluyor.

 

Onun düşünce dünyası, sarsılan bir toplumu "Ehl-i Sünnet" temeli üzerine yeniden inşa etme çabasıdır.

 

…

Hece Dergisi - Necip Fazıl Özel Sayısı, Yıl 9, Sayı 97, 2. Basım 2018

… 

Halkın Diliyle Şehrin Şiirini Yazan Adam

Mehmet Dursun Erdem - Halkın Diliyle Şehrin Şiirini Yazan Adam

Şiirsel Strüktür: Şairin "k" sesini bir perküsyon gibi kullanarak sokaktaki sertliği ve korkuyu (Kaldırımlar), "s" sesiyle suyun ve sükunetin ahengini (Olmaz mı) hissettirmesi.

 

Necip Fazıl, okuyucuyu sadece düşündürmez; onu şoka sokmak ve harekete geçirmek ister.

Ünlem ve emir cümleleriyle şiiri bir diyalogdan ziyade bir hitabet ve emre dönüşür.

 

…

Hece Dergisi - Necip Fazıl Özel Sayısı, Yıl 9, Sayı 97, 2. Basım 2018

… 

Büyük Doğu Cemiyeti (28 Haziran 1949-26 Mayıs 1951)

Suat Ak - Büyük Doğu Cemiyeti (28 Haziran 1949-26 Mayıs 1951)

Büyük Doğu Cemiyeti, resmî olarak 28 Haziran 1949 Salı günü kuruldu.

Nizamname

4. maddede belirtilen dokuz kutuplu bir inanış sistemi (ideolocya örgüsü) var.

58. maddede üyelerin; kılık kıyafetten üsluba kadar "tek bir lezzet" belirtmesi isteniyor.

Cemiyet 26 Mayıs 1951’de fesih kararını ilan etti.

…

Hece Dergisi - Necip Fazıl Özel Sayısı, Yıl 9, Sayı 97, 2. Basım 2018

… 

Tasavvufun Değiştirici Yönü, Necip Fazıl ve Ehl-İ Sünnet Anlayışı

Hilmi Uçan - Tasavvufun Değiştirici Yönü, Necip Fazıl ve Ehl-İ Sünnet Anlayışı

Arvâsî ile tanışması, dünyayı "yeni baştan ve teker teker gerçekleştirmeye muhtaç" hale getirir.

 

Necip Fazıl’da şiir, bu büyük "boşluğun" çığlığıdır; tasavvuf ise o boşluğun "mutlak hakikat" ile doldurulmasıdır.

 

…

Hece Dergisi - Necip Fazıl Özel Sayısı, Yıl 9, Sayı 97, 2. Basım 2018

… 

"Tarih Boyunca Büyük Mazlumlar"

İshak Yetiş - "Tarih Boyunca Büyük Mazlumlar"

Necip Fazıl, İstiklal Mahkemeleri'ni tarihsel bir parantez olarak değil, Sokrates'ten bu yana süregelen "hak ve hakikati günlük kaygıların üstünde tutanların" uğradığı sistemli bir zulmün parçası olarak görür.

 

…

Hece Dergisi - Necip Fazıl Özel Sayısı, Yıl 9, Sayı 97, 2. Basım 2018

… 

Fikir Öfkesiyle Kavrulan Bir Ömür

İsmail Sert - Fikir Öfkesiyle Kavrulan Bir Ömür

Menderes'e yazdığı mektuplardaki üslup, aslında bir "kurtarıcı" arayışıdır.

…

Hece Dergisi - Necip Fazıl Özel Sayısı, Yıl 9, Sayı 97, 2. Basım 2018

… 

Necip Fazıl Düşüncesinde Doğu-Batı ve Modernleşme

Işık Yanar - Necip Fazıl Düşüncesinde Doğu-Batı ve Modernleşme

Necip Fazıl’ın şiirindeki ve düşüncesindeki karamsarlığı, kentin ortasındaki yalnızlığı bir "sürgünlük" halidir.

 

Tekniğe evet, ama onun getirdiği ruhsuzluğa hayır

 

Necip Fazıl "hatırlamayı" bir direniş biçimi olarak kullanır.

 

 

 

…

Hece Dergisi - Necip Fazıl Özel Sayısı, Yıl 9, Sayı 97, 2. Basım 2018