Çelik Bilgin – Türkiye’de Marksist Damar Var - Notlar
Dönem Yayınları, 1991
Önsöz (Yalçın Küçük)
Marksizm tarihi iki temel akıma ayrılır: Avrupa Marksizmi ve
Rusya Marksizmi.
Avrupa Marksizmi Bernstein ve Kautsky tarafından
şekillendirilir.
Bu akım, devrimci programı reddederek evrimci bir yolu
seçmiştir.
Avrupa marksizmi, özünde, Marx’ın iktisatına sahip çıkıyor
ve ihtilal düşünce ve programını reddediyor.
Rusya Marksizmi Plehanov ve Lenin tarafından kurulan,
ihtilalci ve savunmacı bir karakter taşıyan akımdır.
Rusya marksizmi, bir savunma ve tartışma düşüncesidir...
devrimci bir marksizm kurmak ve savunmak zorunda kalıyor.
Avrupa ve Rusya Marksizmleri arasında köprü kuran iki önemli
figür, Gramsci ve Luxemburg: Hem Kapital'i eleştirebilmiş hem de ihtilalci
kalabilmişlerdir.
Gramsci, Marx’ın Kapital'ini burjuvazinin kitabı olarak
niteleyebilecek bir yapıdadır. Luxemburg ise Kapital'in temelinde eksiklikler
gördüğünü açıklıkla yazabiliyor.
Marx'ın iktisadi soyutlamaları Batı Avrupa'nın o dönemki
yapısına dayanır.
Marx, politik olarak çok durgun ve ekonomik-teknolojik
açıdan ise son derece hareketli bir dönemin çocuğudur.
Marx devrim umudunu canlı tutmak için kapitalizmin
dinamizmini abarttı
Rusya Marksizmi devrimci bir ortamda doğmasına rağmen,
kapitalizmin gelişini haber verme zorunluluğu nedeniyle bazı teorik zayıflıklar
(Menşevizm gibi) taşıdı
Rusya marksizmi, hem kapitalizmin özgürlük programı ve hem
de kapitalist düzenin ürünleri... konusunda pek çok ikircikli bir yapı
sergiliyor.
Türkiye Marksizmi'nin içinde bulunduğu koşullar ve yapması
gerekenler:
Doğu'nun proleterleştiği bir dönemde, Türkiye Marksizmi'nin
özgün bir yol çizmesi gerekir.
Türkiye Marksizmi'nin Batı uygarlığına karşı
"kapanması" ve daha soyut bir düşünce derinliğine ulaşması gerekir.
Kapanma, Türkiye marksizminin tek anahtarıdır.
Sovyet sisteminin çözülüşüyle birlikte Türkiye Marksizmi'nin
etki alanı genişledi
Türkiye marksizmi, çözülen Sovyet marksizminin yerine akmak
zorunluluğu ile yüklüdür.
Türkiye'de Marksist
Damar Var
Eşitsiz gelişme yirminci yüzyılı aydınlatan temel ışıktır.
Kemalizm felsefi yanı olmayan, entelektüel tarafı zayıf bir
"politik programdır.
Marksizm’in Türkiye’ye girişi gecikmiş olsa da, bu durum bir
"revizyon" ve yeniden gözden geçirme imkânı tanıdığı için bir şansa
dönüşebilir.
Türkiye Marksizmi'nin Gorbaçov çizgisini reddetmesi bir
olgunluk işaretidir.
Gizil ve Gizli Güç
İşçi Sınıfı
İşçi sınıfının devrimci rolüne duyulan güven Marksizm'in turnusol
kağıdıdır.
Sendikal mücadelenin mevcut düzenin restorasyonuna
yaradığını, işçi sınıfının doğası gereği "gizli" örgütlenmeye daha
yatkın olduğunu savunuyor.
"Ne
Yapmalı" Eylemli Bilinç Taşıma
Lenin’in "Ne Yapmalı" eseri Marksizm’i
otomatizmden kurtardı
Marx’ta anlama, Lenin’de anlatma (propaganda) ön plandadır. Ancak
bugünün dünyasında her ikisi de yetersiz kaldı.
Günümüzde bilinç ancak eylem yoluyla, yani
"yapılabileceğini görerek" taşınabilir.
Devrimden Dönüş
Noktası
Devrim, üretici güçler ile bir üretim biçiminin
karşılaşmasından değil, iki karşıt sistemin (iki düzlemin) çatışmasından doğar.
Devrim, bir sistem ile üretici güçlerin karşılaşmasından
değil, iki sistemin çatışmasından doğuyor.
Parti Yolunda Yürüyüş
Disiplin heterojen bir işçi sınıfı için hayati önem taşır.
Sosyalizmde parti, toplumu kontrol etme amacı taşır ve
disiplin bu yapının temel ilkesidir.
Parti kendiliğinden olanın reddidir... Sosyalizm bir felsefe
olarak, kendiliğinden sürecin reddi ile başlıyor.
Büyümemiş Çocuk
Hastalığı Revizyonizm ve Trotskizm
Revizyonizm kapitalizme ısınmayı anlatırken, restorasyon
sosyalizmden soğumayı ve kapitalizmi yeniden kurmayı hedefleyen bir sınıf
mücadelesidir.
Kapitalist restorasyon sürecini revizyonizm olarak algılamak,
hem sosyalizmi ciddiye almamak ve hem de bugün yaşanan süreci anlamamak
anlamına geliyor.
Kadın
Tekelleşme insanı küçülttü.
Tekelleşmiş düzenin insanı "küçükinsan" haline
getirdi, kadının kurtuluşunun erkeği taklit etmekte değil, "yeni
insanı" yaratmaktadır.
Sorun (Ulusal Sorun)
Ulusal sorun Marksizm’de ihmal edilmiş bir alandır. Ulus ve
devlet ilişkisi…
Sosyalizm bağı zayıfladığında insanların güvenlik arayışları
ulusal bağlara ve dine yönelir.
Sosyalizm bağının çözüleceğinin kesinleşmesi, bir güvenlik
ve bir yeni bağ arayışı içinde, güçlü bir ulusçuluk akımına dönüşüyor.
İyimser Marx
Marx’ın tarihsel krizlerden bir kurtuluş çıkacağı yönündeki
inancı iyimserliktir.
Stalin’in Lenin’i, Lenin’in ise Marx’ı yaşattı
Harp ve Sulh
Barış ve demokrasi programları sosyalizmin içini boşalttı ve
ideolojik bir bulanıklık yarattı
Sovyetler'in en büyük yararı emperyalizme karşı
"caydırıcı" bir güç olmasıydı.
…
