İbn Arabi - Kitabı Tecelliler - Notlar

İbn Arabi - Kitabı Tecelliler - Notlar

Mütercim: Osman Yolcuoğlu, Ehil Yayınları, 2017

 

Mukaddime

Akıl

Araf ve Berzahtır

En korkunç çukurdan (maddi beden dünyasından) çıkıp, durmaksızın en yüce makamın (ilahi huzurun) önünde durabilen, maddi kalıplar şeklinde aşağı doğru inen bir cevherdir.

 

Zıtlıkların Merkezidir

İlhamın da vesvesenin de; meleğin de sinsi şeytanın da tırmandığı bir merdivendir. Hem bir "karışıklık dosyası" hem de "kıyasın kaynağı"dır.

 

Varlık Sahilidir

Mümkünler (var olması da yok olması da eşit olan kainat) denizinin sahili, ilahi cömertliğin ve rumuzların (sembollerin) deposudur.

 

Tılsım / (tersi) musallat

Tılsım, gizli bir mananın maddi bir kalıba giydirilerek, o kalıbı ve etrafındakileri tesiri altına almasıdır. İnsan bedeni de ruhun tasarrufuna boyun eğdiği için kozmik bir tılsımdır.

 

Sırlar kulun doğrudan yaşaması gereken vizyonlardır, sözle aktarılamaz.

 

Sır Yoluyla İşaret Tecellisi

Kul, varlık ve Allah

 

Hakk'a hak ile erdikten sonra kul kendinden başkasını görmez ve bu makamda "idrakten aciz olduğunu anlamak da idrakir."

 

Göz Aydınlığında Gezinme Sıfatlarının Tecellisi

İlahi hitabın cazibesi

Yüce ufka bakarken gelen nida ile dağlar devrilir, beden ölür ve nefis kurbiyet (yakınlık) makamına göç eder.

Hakk'ın insanın kalbine (arşına) istiva etmesiyle kul yeniden dünyaya döndürülür.

Emanetleri ehline iade et, yükünden kurtulursun.

 

Müzminlere Gayb Bilgilerinin Nüzul Tecellisi

Kul bu makamda adeta ölür, dirilir, mahşere yollanır ve sorgulanır; sırat köprüsü kurulur ve amelleri tartılır.

 

Vücûd ve Cem’ İşareti Tecellisi

Muhammedi hakikat göz önüne gelince kulak verip dinlemek gerek.

Bazıları makam örtüsüyle perdelenir. Adetlerin sürmesiyle tabiat (maddiyat) yapısı oluşur ve sağırlaşırlar.

 

Ayniyet Tecellisi

Allah'ın öyle emin kulları vardır ki parça parça doğransalar bile sırları asla ifşa etmezler.

Kul bu gizlilik içinde kalmalı ve bildikleriyle yaşamalıdır. Eğer perişan olup bu sırları açığa vurursa ona "hainlik gömleği" giydirilir ve kâfir/cahil damgası yer.

 

İdrak Edilenleri Alma Tecellisi

Halktaki genel sevgilerin yüzü karanlık tabiata dönüktür.

İnsanların çoğu ilahi sevgi ile beşeri sevgiyi ayıramaz.

 

İltibas Tecellisi

Bu tecelliyi müşahede eden kişi tuzaklardan emin olur.

 

Hakikatlerin Tecellisi

Bu tecelliyi sadece çıkar gütmeyen, sadece hakikati hedefleyen has kullar gerçekleştirebilir.

Allah'ın varlığı kendindendir. Hak ile masiva arasında cisimsel bir ortaklık yoktur.

La ilahe illallah

 

Maiyet Tecellisi

İnsan, kainattaki tüm varlık kalıplarını içinde barındıran kapsamlı bir özet/kitap gibidir.

 

Mücadele Tecellisi

Keşif sırasında salike "geri dön" denilirse dönmemeli.

 

Fıtrat Tecellisi

İnsan daha yaratılışının başında, fıtrat gereği hidayete sahipti.

İnsan bu fıtrat sebebiyle hidayete aşıktır fakat maddi tabiatı gereği ondan uzaklaşır.

Sapıklık nefsani yönden insan tabiatına ve dünyadaki mizacına uygun gelir.

 

Varlıktaki Sirayet Tecellisi

Allah’ın emri mevcudata ışığın havaya sirayeti gibi sirayet etmiştir.

Bundan sonra varlıklar birbirlerine karşı büyüklendiler.

 

Rahmet Tecellisi

Rahmet varlığın kendisinden yayıldı.

Eğer o olmasa idi, mümkinat meydana çıkmazdı.

 

Kalplere Rahmet Tecellisi

Gözler kör olmaz; lakin göğüs kafesleri içindeki kalpler kör olur.

 

Varlık Tecellisi

Varlık âleme yayıldı, bütün mevcudat ayniyle ortaya çıktı.

 

Adalet ve Ceza Tecellisi

Bir topluluk tabiatın karanlığına meyletti, işte onların cezası budur. Bir topluluk da şeriatın nuruna meyletti, işte onların cezası da budur.

 

Sema’ ve Çağrı Tecellisi

Varlığına döndü, müşahede ettiği kadar tasarruf etti.

 

Yakıcı Nurlar Tecellisi

Nurlar ve karanlıklar yükseldi

Eğer iki göz bir araya gelse kâinat yanardı.

 

Suretlerdeki Değişim Tecellisi

Görünen suretler çeşitlilik kazanınca latifeler (insanı insan yapan duyular) çeşitlendi.

 

Hayret Tecellisi

Celal ve azamet sahibi Allah, basiretlerin göremeyeceği kadar yücedir

 

Davet Tecellisi

Eğer gayb senin için görünür hale gelirse, sen ilim sahibisin.

 

İnsaf Tecellisi

Sen vuslat ve yeniden birlik iddia ettin. Korkarım ki sen kendinle birleştin, onunla birleşmedin. Vuslata erdim diyorsun, halbuki aldatıldın; birleştim diyorsun, halbuki sen ayrılıkta aldatıldın.

 

Mertebeleri Bilme Tecellisi

Kalplerin müşahedesi sevgiliyle teşbih suretinde değil de tenzih şekliyle vuslattır. O zaman varlıksız olur. Zira sen o olursun.

 

Mukabele Tecellisi

Aynan berraklaşır, vehim ve hayal camın kırılır, sana her tecelli eden şeyde Hak’tan başkası kalmaz.

 

Kısmet Tecellisi

Hiçbir mahluk yoktur ki Allah ile bir hali olmasın. Onlardan kimileri O’nu tanır, kimileri tanımaz.

Kim Allah tarafından bildirilen bir delil üzerinde olursa, ona irade ettiği şeyler keşfolur.

 

İntizar Tecellisi

Hakikati arayan, orada gördüğü hikmetten dolayı yüzünü varlık tarafına çevirir de zamanı gelmemiş bir şeye hükmeder

Hakikati arayan bu makamdan sakıncalı olsun. Beklemeden baş¬ka ölçü yoktur.

 

Sıdk Tecellisi

…

 

Hazırlık Tecellisi

Kalpler hazırlanırsa zikirlerle saf hale gelir

 

Himmetler Tecellisi

Himmetler tek bir himmette toplanır; öyle ki bir birde bir ile fani olur.

 

İstiva Tecellisi

Ben yere, göğe sığmadım, ancak kulumun kalbi sığdım

 

Velayet Tecellisi

Velayet en büyük semadır.

Kim de bilirse, bildiği şeyin suretine dönüşür.

 

Mizaç Tecellisi

…

 

Ferdanîyet Tecellisi

…

 

Teslim Tecellisi

…

 

İman Nurunun Tecellisi

…

 

Ruhların Miracı Tecellisi

İnsanların ruhları saflaşır ve temizlenirse, farklı olsun olmasın, yüce aleme yükselir.

 

Şeriat Tecellisi

Şeriat kâinat sırlarına göre indi.

 

Had Tecellisi

…gözünün idrak ettiği şeyleri anlar.

 

Zanlar Tecellisi

Velinin zanları felakettir.

 

Murakabe Tecellisi

…

 

Kudret Tecellisi

…

 

Kalp Tecellisi

Cahil hiçbir hâle sahip değildir.

Şüphe ise tam kararlılıkla başlayamama hâlidir. Ancak bunda belki hak üzeredirler.

Zan ise halden hâle geçme durumudur. Zira kişi ona kalp gözü ile bakar. Kalp ise bir şey üzerinde sebat etmez, çarçabuk döner. Zaten kalbe bu yüzden kalp denmiştir.

 

Neş’et Tecellisi

İnsan bünyesi en güzel tertip ve en lâtif mizaç üzere kurulur

Eğer bu üstün yaratılışa riyazet, mücahede; en şerefli mahalle ve en kutsal makama şevk duyma ilave edilirse, cüz’î ruh küllî ruha yükselir

 

Hatır Tecellisi

İlk hatırların hepsi Allah'tandır. Onları söyleyen asla yanılmaz.

 

Ittıla’ Tecellisi

Kul, İnsanî bulanıklardan arınır, nefsanî kirlerden temizlenirse, Hak Teâlâ ona görünür.

 

Bazı Kere Gelen Tecelli

…

 

Vasiyet Tecellisi

Bu tecellide sana ilmi tavsiye ederim. Amellerin zevklerinden kendini koru. Zira onlar öldürücü zehirler ve engelleyici perdelerdir.

 

Ahlak Tecellisi

Kim kendinin olan bir şeyi isterse cahil olur.

 

Tevhid Tecellisi

Tevhid önce ilim, sonra hâl, sonra yine ilimdir.

 

Tabiat Tecellisi

…öyle kimseler gördük ki, O’nun yanından apaçık delille döndüler de sonra onları bıraktı, onları bir daha çağırmadı.

 

Hak ve Emir Tecellisi

Bu makamda dağ param parça oldu, Musa (aleyhisselâm) bayılıp düştü.

 

Münazara Tecellisi

Cüneyd-i Bağdadi ile buluştum…

 

Tevhidi Bilmeyenin Tecellisi

Sen tevhidi nasıl bilebilirsin ki, sen birliği cihetiyle birden meydana gelmedin ki. Sen ondan ancak bir nisbette meydana geldin.

 

Tevhidin Nakli Tecellisi

Şibli’ye dedim…

 

İllet Tecellisi

Hallac-ı Mansur'u gördüm…

 

Tevhid Deryasının Tecellisi

…

 

Tevhidin Sirayet Tecellisi

Bu tecellide Zünnun-i Mısri'yi gördüm

 

Bütün Tevhidin Tecellisi

Baksana, sayılar birde toplanır.

 

Farklı Tevhîd Tecellisi

Her şeyin özelliği tek oluşudur. Bir ile eşya toplanır ve onunla ayrılır.

 

Tevhidin Her Şeyi Kapsaması Tecellisi

…

 

Fenâ Tevhidinin Tecellisi

Tevhid; senin senden, ondan, kâinattan fani olmandır.

 

Tevhidi Doğrultma Tecellisi

Tevhid olmadan doğrultma olmaz.

 

Huruc Tevhidinin Tecellisi

Masivadan huruc eyle; tevhid tarafını hak edersin.

 

Tevhidin Tecellisi

…

 

Rububiyet Tevhidinin Tecellisi

…

 

Tevhide Doymanın Tecellisi

…

 

Marifet Tecellilerinden Bir Tecelli

Himmetini zamansız da yükselt ki seni ikaz ettiğim şeye nail olasın.

 

Kırmızı Nur Tecellisi

Ali…

 

Beyaz Nur Tecellisi

Ebubekir…

 

Yeşil Nur Tecellisi

Ömer…

 

Ağaç Tecellisi

…

Tevhidi Hak Etme Tecellisi

Hakk'ı hak etme tecellisini Hakk’tan başkası bilmez.

 

Gayb Nurunun Tecellisi

Biz gayb nurunda iken Sehl bin Abdullah Tusteri'yi gördük.

“Akıl nurunu idrak etme gibi bir şey yoktur. İman nurunun idrak etme yeri de zattır, onun da haddi hududu yoktur.” dedi.

“Ey Sehl, onu bilmediğin cihetten sınırlandırdın. Bunun için kalbin ilk kademede secde etti ve yanlışlığa düştü” dedim.

 

Tevhid Tecellilerinden Bir Tecelli

…

 

İzzet Tecellisi

Eğer Hakk, akılla idrak edilse idi, aklın hükümleri onun için de geçerli olurdu.

 

Nasihat Tecellisi

Bilmediğin eve girme!

Evi yapan bilir.

 

Aldanmama Tecellisi

Toprağının genişliği seni aldatmasın.

Orada senin gibi niceleri öldü.

 

Mekansız Amel Tecellisi

…

 

Kemal Tecellisi

…

 

Muhabbet Tecellisi

…

 

Velinin Sıfat Tecellisi

…

 

“Onu Hangi Gözle Görüyorsun” Tecellisi

Kim onu gerçekten gördüğünü iddia ederse, cahillik etmiştir.

Sevgili sevgilisini görür. Eğer onu kendi gözüyle görseydi sevgili olmazdı.

 

Hakikat Tecellilerinden Bir Tecelli

…

 

Doğru Muhabbet Tecellisi

…

 

Muamele Tecellisi

…

Rahatlık Tecellisi

…

 

Yok'un Hükmünün Tecellisi

…

 

Bir Olanın Kendisi İçin Tecellisi

…

 

Alâmet Tecellisi

…

 

“Sen Kimsin, O Kimdir?” Tecellisi

…

 

Kelam Tecellisi

Sonradan olanın kadimi müşahede etmekle nasıl gözü yahut hitabı olabilir ki!

 

Hayret Tecellilerinden Bir Tecelli

…

 

Sır ve Lisan Tecellisi

…

 

İki Yüz Tecellisi

Kul havas (seçkin) durumuna geçerse onun iki yüzü olur: Biri kulluk yüzü, diğeri de havaslık yüzü.

 

Kalp Tecellisi

…

 

Evlerin Harap Olma Tecellisi

…

 

Fena Tecellilerinden Bir Tecelli

Beka kendini O’na nisbet etmen, fena da seni varlığa nisbet etmendir.

 

Rüyet Tecellisi

…

 

Devr Tecellisi

…

 

Istîcam Tecellisi

…

 

Haz Tecellisi

…

 

Temenniler Tecellisi

Temenni, nefsin, imkânı dahilinde olmayan şeyleri içinden geçirmesidir. Bunun öyle bir tatlılığı vardır ki, insan buna alışırsa, bir daha ebediyen iflâh olmaz.

 

Takrir Tecellisi

Seninse nefsinden başka verecek fidyen yoktur.

 

Biati Bozma Tecellisi

Biat edilenler üç kısımdır: Peygamberler, mirasçıları ve sultanlar. Bu üçün içinden gerçek biat edilen bir tanedir; o da Allah Teâlâ'dır.

Allah’a isyanda mahlûka itaat yoktur.

 

Muaraza Tecellisi

…

 

Cezbe Fenâsı Tecellisi

Çaresizliğin alâmeti cevap vermektir.

 

Aklın Gitmesi Tecellisi

Tevhidin sağlamlığı, sırların saklanması ve ehlullah olanların bilinmeyen alâmetine hüsn-i zanda bulunmak ne güzel deliliktir, vesselâm!

Âlemlerin Rabbi olan Allah’a hamd olsun.

…

 

Muhyiddin İbn-i Arabi

17 yaşındayken dönemin ünlü rasyonalist filozofu İbn Rüşd ile görüştü. İbn Rüşd bilginin akılla elde edileceğini savunurken, genç Muhyiddin gerçek bilginin ilham ve keşf yoluyla geleceğini belirterek tasavvufi yönünü ortaya koydu.

 

İlk hocam dediği zat: Şeyh Ureynî

Mekke'ye gitti. Burada Rûhu'l-Kuds ve Tâcü'r-Resâil adlı eserlerini kaleme aldı. Ardından Medine, Musul ve Bağdat'ı ziyaret etti; Musul'da et-Tenezzülâtü'l-Musuliyye'yi yazdı.

 

Konya'ya geldi. Sadreddin Konevî'nin dul annesi ile evlendi ve Risâletü'l-Envâr'ı yazdı.

Mısır'a geçti ancak Fütûhât-ı Mekkiyye'deki bazı ifadeleri nedeniyle idam fetvasıyla karşılaşınca gizlice kaçtı. Tekrar Konya ve Halep uğraklarından sonra 1215'te Şam'a yerleşti. En büyük eseri kabul edilen Fusûsü'l-Hikem'i 1230'da burada yazdı.

 

Fakihler ve kelamcılar, Vahdet-i Vücud'un dinin emir ve yasaklarını (şeriatı) önemsizleştirebileceğinden endişe etmiş, avamın kafasının karışmaması için kitaplarının okunmasının yasaklanmasını istemişlerdir.

 

İbn Teymiyye, Şeyh'in görüşlerini en sert ve sistemli şekilde eleştirenlerin başında gelir. Hanefilerden Ali el-Kârî de bu eleştirileri sürdürmüştür.

…