İbn Arabi - Varlık Ağacı ve İblisin Hikayesi - Notlar

İbn Arabi - Varlık Ağacı ve İblisin Hikayesi - Notlar

Şeceretu’l Kevn, İblis’in Hikayesi, Şeyh Halil Abdu’l Hak

Mütercim: Vahdettin İnce, Kitsan

 

"Şeceretu’l Kevn / Varlık Ağacı” İbn Arabi’ye ait; diğer eser “İblis’in Hikayesi” Halil Abdu’l Hak isimli müellife ait.

 

Dost’un Dostunun Dostlarına Seslenişi

(Ebû Muhammed Abdülaziz el-Mehdâvî’ye (İbnü'l-Arabî'nin Tunus'taki büyük üstadı ve dostu) hitaben yazılmış.)

 

Hakikatler, bütün varlığı kuşatmıştır.

İnsan, dünyaya ve eşyaya hangi gözle bakıyorsa mahşerde onunla yüzleşecektir.

 

İnsan nefsi, maddi alem (dar ve zor olan yeryüzü) ile mana alemi (geniş ve yüce olan semavat) arasında bir köprüdür (berzah).

 

İhlas sahibi, ihlasında yok (fena) olmadıkça aldanıştadır.

Kişi "Ben ihlaslıyım, ne güzel ibadet ediyorum" dediği anda işin içine gizli bir şirk ve benlik (enaniyet) girer.

 

Şeceretu’l Kevn Varlık Ağacı

Güzel bir sözü, kökü sabit, dalları gökte olan güzel bir ağaca benzetti.

 

“Kün / Ol” emri varlık ağacının tohumudur.

Ağacın kökü ilahî irade, dalı ise ilahî kudrettir.

 

"Kaf" cevherinden iki zıt kutup ortaya çıkar: iman ve hidâyeti temsil eden Kemal Kaf'ı ile küfür ve dalâleti temsil eden Küfür Kaf'ı.

"Nun" cevherinden ise varlığın tayin edilmesini sağlayan Belirlilik Nun'u ile belirsizliği temsil eden Belirsizlik Nun'u zuhur eder.

Her varlığın hakikati, "Kün" kelimesinin harflerinden aldığı pay kadardır.

 

Hz. Âdem, "Kün" kelimesinin arkasındaki Gizli Hazine'yi (Kenz-i Mahfî) yani Zat-ı İlahî'yi müşahede etmiştir.

 

İblis, "Kün" kelimesine baktığında sadece kendi yaratılış maddesi olan Ateş Nun'unu ve büyüklük taslamasına yol açan Küfür Kaf'ını görebilmiştir.

 

Varlık ağacı

Evren, ağacın en dıştaki zahirî kabukları ve görünür perdeleridir.

Melekût âlemi, ağacın gizli kalbi, iç yüzü ve özsel anlamlarıdır.

Ceberût âlemi, ağacın damarlarında akan, onun büyümesini, çiçek açmasını ve hayatta kalmasını sağlayan "Kün" sırrının özü, yani kozmik sudur.

Yıldızlar onun çiçekleridir.

 

Muhammedî Nur varoluştaki her bir nurun aslı ve kaynağıdır.

Hz. Muhammed (s.a.v.) takdirde (ezelde) peygamberlerin ilki, şehadet aleminde (zuhurda) ise sonuncusudur.

 

Büyük alem (evren) ile küçük alem (insan) arasındaki biçimsel özdeşlik

 

Gökteki güneş dünyayı nasıl aydınlatıyorsa, Ruh da bedeni öyle aydınlatır

Gökteki ay nasıl evre evre büyüyüp küçülüyorsa, Akıl da çocukluktan kırk yaşına kadar öyle büyür, sonra eksilmeye başlar.

 

Kalp, ilahî tecellilerin aynasıdır.

Kalp bu itibarla semadaki Aşr’ın insan vücudundaki izdüşümüdür.

İlahî ilimlerin, sınırların ve nurların perdesi olan Kürsü, insanda göğse tekabül eder.

 

Kaderin yazıldığı Levh-i Mahfûz ve Kalem, insanda dil ve zihne tekabül eder.

 

İslam’ın 5 şartı ile beş duyu arasındaki ilişki

Göz / Namaz: Göz, namaza çağırır ("Namaz gözümün aydınlığıdır").

 

Dokunma / Zekat: Malı elden çıkarmak, sadaka vermek dokunma duyusunun arınmasıdır.

 

Tatma / Oruç: Yemeyi-içmeyi terk etmek tatma duyusunun ibadetidir.

 

İşitme / Hacc: Ezanı ve "İnsanları hacca çağır" nidasını işitmekle kemale erer.

 

Koklama / Tevhid: Rahmanî nefeslerin kokusunu almakla tevhide ulaşır ("Rahman'ın kokusunu Yemen'den alıyorum").

 

Ölüm meleği Âdem’in çamuru için yeryüzünün dört bir yanından toprak alırken, o esnada yeryüzünün hakimi/halifesi olan İblis’in üzerine ayak bastığı, çiğnediği topraklara da denk gelmiştir.

Âdem’in Kalbi, İblis’in ayak basmadığı temiz topraktan; Nefsi ise İblis’in ayak izinin bulunduğu topraktan yoğrulmuştur.

Şeytanın insana damarlarından sızabilmesi ve nefiste söz sahibi olması, insanın genetik hamurunda kendi ayak izinin bulunmasındandır. İblis’in Âdem’e üstünlük taslamasının sebebi de budur.

 

Hz. Muhammed'in Üç Makamı

Cismanî vasfı: İnsanların O'na dayanabilmesi, O'nunla konuşabilmesi için gerekli olan "sizin gibi bir beşerim" makamıdır.

Ruhânî vasfı: üceler melekûtunu, Cebrail’i ve ruhanî alemleri karşılayan, vahyi alan dikey boyuttur.

Rabbani vasfı: Ne bir mukarreb meleğin ne de başka bir peygamberin ulaşamadığı, zamansızlık ve mekansızlık boyutudur.

 

Varlık ağacının meyvesi, en kâmil meyvesi ise o ağacın şuuruna varan İnsan-ı Kâmil'dir.

 

Miraç

Hz. Peygamber "Nereye?" diye sorduğunda, Cebrail "Nere (mekan) aradan kaldırıldı. Bu seferimde ben 'nere'yi bilmiyorum" der.

 

İsrafil

Levh-i Mahfuz'u okur ama Allah’a hayasından başını hiç kaldıramaz.

 

Sidretü’l-Müntehâ’ya varış

Cebrail, "Bir parmak ucu kadar ilerlesem yanarım. Her birimizin belli bir makamı vardır" diyerek geri çekilir. Cebrail burada Küllî Akıl'dır. Akıl, teklik ve vuslat denizine giremez; girerse kendi sınırları içinde yanar, yok olur.

 

Refref: Cebrail’in Hz. Peygamber'i itmesiyle 70 bin nur perdesi yırtılır ve iki ufku kaplayan yeşil bir nur tecelli eder. Bu binek, kulun beşerî ve melekî tüm kayıtlardan soyunarak doğrudan Zat tecellisine (Arş’ın da ötesine) taşındığı mutlak fena bineğidir.

 

Evvel, Ahir, Zahir, Batın 'O'dur. Varlıkta Ondan başkası yoktur.

 

Halil Abdu’l Hak - İblis’in Hikayesi

Hz. Nebî s.a.v’in Haber Verdiği Şekliyle

 

Sana kendi isteğimle gelmedim, sana gelmeye mecbur edildim.

İblis, Hz. Peygamber’in (s.a.v.) huzuruna kendi iradesiyle değil, Allah’ın mutlak emri ve "yalan söylerse rüzgarda savrulan kuma dönüştürülme" tehdidiyle gelmiştir.

 

İblis'i Kahreden Ameller

Namaz

Çünkü kendisi secdeyi reddederek kaybetmiştir; kulun her secdesi onun uğradığı hüsranı yüzüne çarpar.

 

Kur’an Okumak

İlâhî kelamın frekansı, şeytani vesvesenin dalga boyunu yok eder.

 

Sadaka

Sadaka malı eksiltmez, bereketi artırır, kulun kalbindeki dünya bağını (ki şeytanın en büyük kalesidir) kesip atar.

 

Tevbe ve İstiğfar

 

İblis’in Beslendiği Ameller

Yalan ve Yalan Yemin: İblis’in kalbinin neşesidir.

 

Gıybet ve Koğuculuk: Şeytanın "yemişi ve sevinci"dir.

 

Övülmekten Hoşlanmak: Övgü isteği, kibri (yani İblis’in kendi günahını) besler.

 

İblis'in Çocukları

Ateme (Geciktirici): Gece bilincini köreltir, yatsıyı kılmadan uyutmak için çabalar.

 

Mütekazi (Riyakarlık Fısıldayıcısı): Kulun gizlice işlediği salih amelleri (teheccüd, gizli sadaka vb.) başkalarına anlattırmak için durmadan dürter. Kul bunu anlatınca amel "sır" olmaktan çıkar, riya karışır.

 

Kahil (Gaflet Sürmecisi): İlim meclislerinde, zikir halkalarında ve hutbelerde insanların gözüne ağırlık verir. İnsanın dünyevi bir film izlerken uykusu gelmezken, bir ayet şerh edilirken uykusunun gelmesinin anatomik sebebi bu "Kahil" adlı mekanizmadır.

 

Saptırma hususunda benim bir etkinliğim (gücüm) yoktur. Ben sadece bir vesveseci, bir cazip göstermeye çalışan bir süslemeciyim.

 

Ben, ezelde bedbahtlığına hükmedilenler için bir sebebim.

Mutlu, Allah’ın daha anasının karnında iken mutluluğuna hükmettiği kimsedir.

Bedbaht, Allah’ın daha anasının karnında iken bedbahtlığına karar verdiği kimsedir.

İş bitmiş, kıyamet gününe kadar olacakları yazan kalemin mürekkebi kurumuştur.

 

İblis / kötülüğü süsler, vitrine koyar. Seçimi yapan bizzat insanın kendi nefsidir.

…