İbn Arabi'nin Eserlerinin Tarihçesi ve Sınıflandırılması / Özet-Notlar

Osman Yahya - İbn Arabi'nin Eserlerinin Tarihçesi ve Sınıflandırılması - Notlar

Histoire et classification de l'oeuvre d'ibn Arabi, Institut français de Damas, 1964, vol.1-2.

 

Önsöz

Bu kitap İbn Arabi’nin eserleri, bunların tarihsel seyri ve kronolojik sınıflandırılması üzerine odaklanan iki doktora tezinden (ana tez ve ek tez) oluşuyor.

 

Eser, yazarın İbn Arabi’nin külliyatı ve tarihsel konumu üzerine hazırladığı ana tezi ile İbn Arabi'nin "et-Tecelliyat"ı üzerine odaklanan ek tezinin metodolojik, nesnel ve öznel gerekçelerini jüri üyelerine (M. Massignon, Corbin, Laoust, Brunschwig) sunduğu akademik bir manifesto niteliğindedir.

 

İbn Arabi, Hicri 7. yüzyıldan itibaren İslam maneviyatına ve tasavvuf tarihine damga vurmuş en güçlü, en karmaşık şahsiyettir. O, potansiyelini tamamen ezoterizme (bâtıniliğe) adamış; tefsir, teoloji, hadis ve fıkıh gibi klasik disiplinleri de bu ezoterik vizyonun hizmetine sunmuştur.

 

İbn Arabi felsefe dünyasında en çok tanınan ama muazzam büyüklüğü sebebiyle en az derinlemesine incelenen üstattır.

Ona atfedilen 900'den fazla eser ve 1395 başlık vardır (bunların bir kısmı apokriftir / uydurmadır).

Yüksek ezoterizmin gizemli alanında ortaya çıkan eşsiz bir manevi deneyimin garipliği" sabırlı bir entelektüel yatkınlık gerektirir.

 

Eserleri sakin ve yalnız bir hayatın değil; inziva, nefis terbiyesi ve Mağrip'ten Doğu'ya uzanan durmaksızın yapılan seyahatlerin ürünüdür.

 

Tarihçi Sakhawi, Hicri 620 ile 895 yılları arasına tarihlenen ve Şeyh’i hem destekleyen hem de ona karşı çıkan üç yüzden fazla fetvayı bir araya getirmiştir. Sadece Fusûsü'l-Hikem üzerine 150'den fazla yorum toplamıştır.

 

Bu çalışma analitik değil; tarihsel ve belgesel (bibliyografik) niteliktedir. Gelecekteki uzmanlaşmış çalışmalara temel materyal sağlamayı amaçlar. Eserlerin kronolojik sınıflandırılması Şeyh'in hayatındaki üç belirleyici döneme göre yapılmıştır:

580 - 598 H.: Mağrip dönemi (Yola giriş).

598 - 620 H.: Doğu seyahatleri dönemi.

620 - 638 H.: Şam'a nihai dönüş ve yerleşim dönemi.

 

BİRİNCİ BÖLÜM - İBN ARABİ'NİN ESERLERİNİN KAYNAKLARI

1 - İbn Arabi'nin Eserlerinin Doğrudan Kaynakları

Fihrisü’l-Muallafât (Eserlerin Envanteri)

İbn Arabi’nin kendi eserlerini listelemek amacıyla Şam’da Hicri 627 yılında, gözde öğrencisi Sadreddin Konevî için kaleme aldığı, üstadın elimizdeki en eski kataloğudur. Toplam 248 eser içerir.

Orijinalliği dünya kütüphanelerine dağılmış 13 el yazmasıyla kanıtlanmıştır. En önemlileri:

Yusuf Ağa (No: 5624): Bizzat Sadreddin Konevî’nin elinden çıkmış (müellif hattı veya dönem kopyası) en güvenilir nüshadır.

Yahya Efendi (No: 6355): Yusuf Ağa nüshasından kopyalandığı için oldukça yüksek değere sahiptir.

Bayezid (No: 3750): Orijinal bir metne dayandığı belirtilmiş ancak hangi metin olduğu kâtip tarafından kaydedilmemiştir.

Diğer Nüshalar: Şehit Ali, Karaçelebi, Hamidiye, Veliyüddin, Feyzullah, İstanbul Üniversitesi, Esad Efendi kütüphanelerinde bulunur.

 

1 - 26 Arası Kitaplar: Hicri 598'deki Doğu yolculuğundan önce (Mağrip dönemi) yazılmıştır. İbn Arabi bunları bir arkadaşına emanet etmiş ve geri alamadığı için halka yayılmamıştır.

27 - 73 Arası Kitaplar (46 Eser): Müritler ve halk arasında geniş çapta dağıtılan eserlerdir.

74 - 248 Arası Kitaplar (174 Eser): Tamamlanmış ancak İbn Arabi'nin "yayınlama zamanının henüz gelmediğine" inandığı, hem gerçek hem sembolik çift başlık taşıyan ağır ezoterik metinlerdir.

 

İbn Arabi, Fihris'te yazarlık motivasyonunu şu sözlerle açıklar: “Bu eserleri yazarken, bir edebiyat eseri üretmeyi ya da belirli bir amacı gütmeyi amaçlamadım; aksine, kalbimde yanan ve göğsümü ezen bir ilhamdan kendimi özgürleştirmeyi amaçladım.”

 

Korkis Avvad (1954-1955): Bağdat'ta Irak Müzesi dergisinde yayımlandı. Tek bir geç dönem nüshaya (H. 1337 tarihli, H. 689 kopyası) dayanır.

 

İcâzetü’l-Melikü’l-Muzaffer

İbn Arabi’nin hem eserlerini hem de ders aldığı hocalarını listelediği, Şam Kralı el-Melikü'l-Muzaffer Bahâeddin Gazi'nin isteği üzerine 1 Muharrem 632 H. tarihinde Şam'da kaleme aldığı resmi bir öğretim diplomasıdır.

 

Eser Sayısı: Nüshalara göre (Berlin, Kahire, Köprülü) 265 ile 286 eser arasında değişir. İbn Arabi hafızasına güvenemediği için listenin eksik olabileceğini baştan not düşmüştür.

 

Sınıflandırma: Geleneksel ilimler (1-6) ve manevi tecrübelere dayalı Metafizik (7 ve sonrası) olarak ikiye ayrılır. Fihris'ten farklı olarak eserler sembolik isimleriyle değil, gerçek isimleriyle kaydedilmiştir.

 

Abdurrahman Bedevî tarafından Kahire nüshalarına dayanılarak el-Andalus dergisinde (1955) yayımlanmıştır. Georges Vajda bu neşir üzerine kritik bir inceleme (1956) kaleme almıştır.

 

Temsil Edilen Gerçek Eser Sayısı: 287 eser

Her İki Listede Ortak Olan Eserler: 234 eser

Sadece Fihris'te Olup İcâze'de Olmayan: 45 eser

Sadece İcâze'de Olup Fihris'te Olmayan: 17 eser

Bu İki Listeden Günümüze Ulaşan (Mevcut): 98 eser (Geri kalanı kayıptır)

 

İbn Arabi'nin Fütûhât-ı Mekkiyye, Tedbîrât-ı İlâhiyye, Rûhu'l-Kuds gibi temel kitaplarında bizzat adını zikrettiği halde yukarıdaki iki ana katalogda (Fihris ve İcâze) yer almayan 20 kayıp/bilinmeyen eser tespit edilmiştir.

 

Atıflardan Tespit Edilen Eserler

el-Evveliyyât / Fut. IV, 298 / Eksik (Kayıp)

el-Gınâ / Fut. II, 15 / Eksik (Kayıp)

el-İrşâd fî… / Fut. IV, 539 / Eksik (Kayıp)

el-Markaz / Fut. I, 140 / Eksik (Kayıp)

el-ahlâk ila’l-İmâm... / Fut. I, 241 / Eksik (Kayıp)

el-Zeynebiyyât / Fut. III, 119 / Eksik (Kayıp)

Metâli‘u’l-Envâri’l-İlâhiyye / Tadbîrât, s. 124 (ed. Nyberg) / Eksik (Kayıp)

en-Neş’e / Eyyâmü’l-Şe’n, s. 9 / Eksik (Kayıp)

fî el-Sahâbe / Rûhü’l-Kuds (İst. Üniv. 79A/23) / Eksik (Kayıp)

el-Fethü’l-Fâsî / K. el-Mîm ve’l-Vâv, s. 2 / Eksik (Kayıp)

el-Hurûf / K. el-Mîm ve’l-Vâv, s. 13 / Eksik (Kayıp)

el-Cinn / ‘Uklatü’l-Müstevfiz, s. 87 / Eksik (Kayıp)

Cevâb ‘an Mes’eleti’l-Zümrüd... / ‘Uklatü’l-Müstevfiz, s. 56 / Eksik (Kayıp)

 

Kataloğa eklenen bu verilerle birlikte; İbn Arabi'nin doğrudan kendi eliyle zikrettiği toplam eser sayısı 317'ye, bunlardan günümüze eksiksiz/doğru şekilde ulaşanların (mevcut olanların) toplam sayısı ise 106'ya yükselmektedir.

 

2 - İbnü'l-Arabî'nin Eserlerinin Dolaylı Kaynakları

Dolaylı kaynakları sağlayan unsurlar üç ana kategoride incelenmektedir:

Klasik Yazarlardan Alıntılar: Müelliflerin İbn Arabî'nin kayıp veya mevcut eserlerine yaptığı atıflar.

 

Modern (Çağdaş) Yazarların Çalışmaları: Modern oryantalistlerin ve İslam âlimlerinin hazırladığı kataloglar.

 

Yazma Eser Koleksiyonları: Doğu ve Batı kütüphanelerinde bulunan el yazmalarının doğrudan incelenmesi.

 

Klasik Yazarların Kaynak Gösterdiği İbn Arabî Eserleri

Klasik dönem müelliflerinin eserlerinde İbn Arabî'ye ait 23 esere atıfta bulunduğu tespit edilmiş.

 

Klasik kaynaklarda adı geçen bu 23 eserden yalnızca 4 tanesi günümüze ulaşmıştır. İbn Arabî'nin kendi bizzat zikrettiği 317 esere bunlar da eklendiğinde toplam 340 eserlik bir çekirdek külliyat oluşur; bu külliyatın ise 110 tanesi fiziki olarak mevcuttur.

 

Modern Yazarların Çalışmaları ve Katalog Kritik Hizmetleri

Carl Brockelmann’ın Geschichte der Arabischen Litteratur ve onun ek ciltleri, İslam araştırmaları için vazgeçilmez bir kılavuzdur. Brockelmann, İbn Arabî'ye ait 237 eseri dünya kütüphanelerindeki 710 yazma nüsha, şerh ve çevirileriyle listelemiştir.

Brockelmann, özellikle Türkiye ve Yakın Doğu kütüphanelerindeki katalogların (envanterlerin) ilmi yetersizliğinden dolayı hatalı verilere dayanmıştır. En büyük hatası, aynı eserin farklı isimlerdeki varyasyonlarını (nüshalarını) bağımsız birer eser gibi kaydetmesi ve bazı apokrif (uydurma/şüpheli) eserleri haksız yere İbn Arabî'ye nispet etmesidir.

 

Mîhâîl Avvâd / Al-Mustadrak (1955)

Brockelmann’ın sadece mevcut eserleri alan listesini genişleterek kayıp eserleri de envantere dahil etmiştir. Keşfü'z-Zunûn ve Nafhü't-Tîb gibi kaynaklara dayanarak külliyata 248 eser daha eklemiş ve İbn Arabî adına kayıtlı toplam sayıyı 527'ye çıkarmıştır. Ancak o da kütüphane fişlerini doğrudan doğrulamadığı için Brockelmann'ın varyasyon ve apokrif hatalarını tekrarlamıştır.

 

Bursalı Mehmet Tâhir Bey: Tercüme-i Hâl ve Vefât-ı Şeyh-i Ekber (H. 1316) adlı çalışmasında 440 eserlik bir liste sunmuştur. Sadece başlık içerdiği için rehberimizde yalnızca bilinmeyen isimlerin tespitinde kullanılmıştır.

 

M. Safâî el-Tûnisî: Süleymaniye Kütüphanesi uzmanlarındandır. Keşfü'n-Nikâb... adlı el yazması çalışmasında Türkiye kütüphanelerindeki 216 eseri listelemiştir.

 

Hellmut Ritter: Alman oryantalist, Türkiye'deki kütüphanelerde öğrencileriyle birlikte yaptığı geniş kapsamlı araştırmalar sonucu İbn Arabî ve diğer mutasavvıfların yazmalarını içeren eksik/tamamlanmamış bir liste hazırlamıştır.

 

Yazma Eser Koleksiyonları ve Kütüphane Envanterleri

Dünya kütüphanelerindeki İbn Arabî yazmalarının sayısal dökümüne yer verilmiş.

 

Kütüphane	Eser Sayısı	Kütüphane	Eser Sayısı
Berlin	119	Halet Efendi (İstanbul)	54
Uppsala	24	İsmail Saib Sencer	79
Bağdat	22	İzmirli İsmail Hakkı	35
Patna (Hindistan)	22	Haraççıoğlu	16
Gotha	22	Hekimoğlu	18
Haydarabad	20	Hüseyin Çelebi	27
Viyana	20	Karaçelebizâde	14
Escurial (İspanya)	19	Kılıç Ali Paşa	4
Birmingham	19	İzmir	4
Bankipore	17	Kadızâde	3
Leiden	15	Hafid Efendi	2
Irak Müzesi	12	Hüsrev Paşa	2
Leipzig	9	Cezayir	6
Madrid	9	Münih	3

 

3 - Elde Edilen Sonuçlar

Genel Repertuarımızı (RG) oluşturmak için başvurulan doğrudan ve dolaylı kaynaklar neticesinde; 1'den 846'ya kadar numaralandırılmış ana gövde ve alfabetik olarak eklenmiş yaklaşık 100 ek eserle birlikte toplam 946 İbn Arabî eseri tespit edilmiştir.

 

Bu 946 benzersiz eser, kütüphane kayıtlarındaki isimlendirme farklılıklarından dolayı 1395 farklı başlık altında karşımıza çıkmaktadır (bunların 539'u mükerrer veya varyant başlıktır).

 

Günümüze Ulaşan Eser: Tespit edilen 946 eserden yalnızca 550 risale/kitap fiziki olarak günümüze ulaşmıştır.

 

Mevcut El Yazması Nüsha (Kopya): Bu 550 esere ait dünya kütüphanelerinde toplam 2917 yazma nüsha tek tek incelenmiştir.

 

Brockelmann Envanteri (GAL): 237 esere ait 710 nüsha barındırıyordu.

 

Mîhâîl Avvâd Envanteri: 222 esere ait 569 nüsha barındırıyordu.

 

Uydurma (Apokrif) Eserlerin Tespiti

Kopyalayan kişilerin (müstensihlerin) hatalı atıfları metin analiziyle düzeltilmiştir. İbn Arabî'nin ölümünden sonraki tarihi olaylardan bahseden, İbn Arabî'den üçüncü tekil şahıs olarak ("Şeyh-i Ekber şöyle dedi" vb.) söz eden veya yazarın metin içinde kendi kimliğini açıkça ifşa ettiği yazmalar elenmiştir. Ayrıca İbn Arabî'nin bilmediği Sanskritçe, Farsça ve Türkçe pasajlar içeren metinler apokrif kabul edilmiştir.

 

Aidiyeti kesinleşmeyen metinlerde yazarın üslubu, düşünce dünyası ve kullandığı tasavvufi teknik terimlerin (terminoloji) İbn Arabî ekolüyle uyumu analiz edilmiştir.

 

Fütûhâtü’l-Mekkiyye, İbn Arabî düşüncesinin ve İslam ezoterizminin (tasavvuf/irfan) zirvesidir. Bu devasa eser 30 yıllık bir zaman diliminde yazılmıştır.

İbn Arabi başlangıçta Fütûhât'ın bir bölümü olarak tasarladığı ancak sonradan bağımsız birer risale olarak yayımladığı eserler mevcuttur (Örneğin önsözde zikredilen Kitâbü't-Tecelliyât bunlardan biridir). Bu nedenle Fütûhât içinde İbn Arabî'nin küçük risalelerine yapılan atıflar, bazen doğrudan ilgili bölümün başlığıyla ya da özetlenmiş fikirlerin genişletilmiş şerhleri olarak karşımıza çıkar.

 

Genel Repertuarın Kayıt (Madde) Oluşturma Sistemi

Eser Numarası: Eserler Fransız alfabesi sırasına göre listelenip numaralandırılmıştır.

İbn Arabî'nin bizzat kendi risalelerinde, el-İcâze veya el-Fihrist'te kullandığı başlıklar esas alınmıştır. Başlık yoksa müstensihlerin (kopyalayanların) verdiği ortak isim seçilmiştir. Başlığın başında yer alan Kitâb (K.) veya Risâle (R.) gibi teknik ibareler, ayırt edici olmadıkça ana sıralamaya dahil edilmemiştir.

İbn Arabî'nin aynı esere farklı dönemlerde farklı isimler vermesinden veya kopyacıların başlığı olmayan metinlere isim uydurmasından doğan karmaşık isim varyasyonları tek tek ayıklanmış ve ana madde altında birleştirilmiştir.

 

Açıklama Notu:

Eserin tasnif edildiği ilmi disiplin (Tasavvuf, Fıkıh, Tefsir vb.).

Eserin ana konusu.

İbn Arabî’nin diğer eserlerinde bu kitaba yaptığı atıflar.

Klasik dönem yazarlarının bu esere yaptığı referanslar.

Eserin yazılış tarihi, yeri ve tarihsel koşulları.

Eserin sahihliği (özgünlüğü) üzerine kritikler.

Brockelmann, Avvâd ve diğer modern araştırmacıların görüşleri.

Eser üzerine yapılan şerhler, çeviriler, modern baskılar ve akademik çalışmalar.

 

4 - İbn Arabi'nin Eserlerinin Sınıflandırılması

1- Bir risalenin veya kitabın yazılış tarihini tam olarak veren kesin unsurlar.

 

2- Bir eserin yazılış tarihini yaklaşık olarak belirlememizi sağlayan kesin olmayan unsurlar.

Bu ikinci kategoriye el-Tedbîrâtü'l-İlâhiyye kitabını örnek verebiliriz. İbn Arabî'nin özellikle belirttiği üzere, bu eseri Moron'da [Mevrûr] arkadaşı A. M. al-Mawriyyî'yi [Ebu Muhammed el-Mevrûrî] ziyaret ettiği sırada kaleme almıştır. Bu ziyaretin tarihini ise diğer tarihi kaynaklardan biliyoruz. İbn Arabî'nin bu şehri ziyaret etmesi, bu risalenin yaklaşık tarihini belirlememize olanak sağlamıştır. Dahası, İbn Arabî aynı eserde diğer bazı yazılarından da alıntılar yapmaktadır ki bu da o eserlerin Tedbîrât'tan önce yazıldığını doğrulamakta ve onları belirli bir döneme yerleştirmemizi sağlamaktadır.

Bir eserin yaklaşık tarihine dair elimizdeki tek ipucu bazen yazarın yazılarında bahsettiği yerlerden ibarettir.

 

İbn Arabî'nin Seyahat Güzergahı

Yıl (H)	Şehir	Olay
568	İşbiliye (Sevilla)	Ailesinin buraya yerleşir.
578	İşbiliye (Sevilla)	Ebu Bekir b. Halef vasıtasıyla Kur'an öğrenir.
580	Kurtuba (Cordoba)	İbn Rüşd (Averroes) ile meşhur görüşme
580	İşbiliye (Sevilla)	Sufizm (Tasavvuf) yoluna ilk adım atar.
586	Marchena	İbn el-Müsennâ'nın kızı Fatma'yı ziyaret eder.
589	Sebte (Ceuta)	Üstadı el-Hacerî'yi ziyaret eder.
589	Algeciras	Üstadı Ebu İshak b. Tarif ile buluşur.
590	Algeciras	Abdullah el-Kalfat ile görüşür.
590	Tilimsan (Cezayir)	Sufilerle temas kurar.
590	Tunus	Ütsadı el-Mehdâvî ile buluşur.
591	Fes	el-Hadîd savaşına dair manevi öngörü / tahmin.
592	İşbiliye (Sevilla)	Amcası Abdullah b. Muhammed ile hadis çalışır.
592	Moron (Sevilla)	el-Tufayl ile görüşmesi; Mevrûrî ile buluşması.
593	Fes	el-Mustafîd ile görüşme ve eserlerini incelemesi.
593	Fes	Nur makamı / zamanın kutbu ile karşılaşması.
594	Fes	Hatem-i Velayet makamını keşfi.
595	Almeria	Mevâkiu'n-Nücûm
595	Gırnata (Granada)	A. M. el-Sakkâz ile görüşme.
597	Mursiye (Murcia)	Allah'ın kendisine emirde bulunması.
598	Tunus	el-Mehdâvî ile görüşme / Kurbet Makamı
598	Marakeş	Doğu'ya seyahat hazırlığı.
598	Marakeş	el-Hacerî ile seyahat hazırlıkları tamamlar.
598	Tunus	el-Mehdâvî'yi son kez ziyaret edişi.
598	Ronda (Çevre köy)	Abdullah b. Cüneyd ile görüşür.
598	Mursiye / Vadiâs	Astrolog A. A. b. Seydebûn ile karşılaşır.
598	Salé (Slâ / Fas)	Bölgenin manevi lideriyle görüşme.
598	Kazablanka	Dostu Şihâbeddin'in cenaze töreni.
598	Marchena	el-Medînetü'l-Fâzıla’yı inceler.
598	Sebte (Ceuta)	Ebu el-Hasan el-Sâiğ ile hadis çalışır.
598	Tunus	İbn Mu'tîb dışında önemli bir şahsiyeti ziyareti.
598	Kahire	Mekke yolunda ilk durak
598	Kudüs	el-Hayyât ve Sevillalı el-Abbas ile buluşur.
598	Mekke	Kabe imamının kızı Nizâm ile manevi bağ.
599	Mekke	el-Hâşimî ile hadis meclisleri.
600	Mekke	Rûhu'l-Kuds
600	Mekke	Resâil önsözünün ve metninin kaleme alınması.
601	Musul	el-Hıllî ile görüşme.
601	Musul	el-Mukrî ile kıraat ve hadis çalışır.
601	Musul	Şeyh Ali b. Câmî'nin elinden hırka giyer.
601	Musul	et-Tenezzülâtü'l-Mevsiliyye
601	Bağdat	Rûhu'l-Kuds
601	Malatya	Mecdeddin İshak'ı ziyaret; el-Yakîn'in sonu.
602	Halil (Hebron)	Rûhu'l-Kuds okunması; Kitâbü'l-Yakîn'in yazımı.
603	Kahire	Hânikāu'l-Kındîl'deki bir toplantıya katılır.
604	Mekke	el-İsfahânî ile hadis çalışır.
606	Halep	Kitâbü't-Tecelliyât
608	Bağdat	es-Sühreverdî ile görüşme.
608	Bağdat	I. İzzeddin Keykâvus'a mektup.
608	Bağdat	Yaklaşmakta olan Moğol felaketini gördü.
610	Halep	Kitâbü't-Tecelliyât'ın talebelere okunması
611	Mekke	Zehâirü'l-Alâk tamamlandı.
612	Sivas	İzzeddin Keykâvus ile görüşmek üzere bu şehre gelir.
612	Malatya	Rüyasında Antakya Muharebesi zaferini görür.
613	Malatya	Öğrencilere yönelik yoğun ders ve kıraat…
614	Malatya	Çeşitli risalelerin öğrencilere aktarılması.
615	Malatya	Rûhu'l-Kuds metninin yeniden okunması.
617	Halep	Eserin öğrencilerle çalışılması
618	Halep	Kitâbü'l-Fahvâniyye'nin kıraati.
620	Şam	Eserin (Tecelliyât) Şam'daki müritlere aktarılması.
621	Şam	Mefâtîhu'l-Gayb metninin okunması.
627	Şam	Fusûsü'l-Hikem'i yazmaya başlar.
628	Halep	el-Mavsılî ile görüşme.
629	Şam	Ankā-i Mugrib, öğrencilere okutulması.
630	Şam	Fusûs metni tamamlandı.
633-38	Şam	Külliyatın çok sayıda müride aktarımı.

 

Bölümün devamı İbn Arabi'nin eserlerinin dönemlere ve konularına göre düzenlendiği bibliyografik bir katalog niteliğindedir.

 

(580-598 H.) Mağrib Dönemine Ait Eserler

İbn Arabi'nin Mağrib'de (Kuzey Afrika/Endülüs) bulunduğu döneme ait 58 eseri numaralandırılmış bir tablo halinde listelenmiş.

 

(598-620 H.) Doğuya Yapılan Gezi Dönemine Ait Eserler

59-111 numaralı eserler bu döneme aittir.

 

(620-638 H.) Şam Dönemi Eserleri

112-137 numaralı eserler

 

Konu Başlıklarına Göre Sınıflandırma Girişimi

İbn Arabi hiçbir zaman tek bir spesifik konuya değinmez, bunun yerine tek bir eserde mantıksal bir sıra olmaksızın çok sayıda şeye odaklanır.

 

İbn Arabi eserlerini iki kez sınıflandırmıştır: ilkinde Fihris ve Gaza adlı çalışmalarında konuları üç ana disiplin altında toplamış (geleneksel bilimler, ezoterizm, fiziksel ilimler); ikincisinde ise Fütûhât'ın 560 bölümünü altı ana disipline ayırmıştır:

Doktrinler (el-ma'arif) — ezoterik bilimler, dini psikoloji ve şeriatın bir kısmı

Manevi egzersizler (el-mu'amalat)

Mistik haller (al-ahval)

Mistik mükemmellik dereceleri (el-menazil)

Tanrısallık ve ezoterik yükseliş arasındaki bağlantılar (el-münazelat)

Ezoterik Konutlar (el-mekamat)

 

Yazarın önerdiği konu tasnifi:

Tefsir

Hadis

Metafizik

Ezoterizm (en kalabalık liste — yüzlerce eser numarası içerir)

Teoloji

Etik/Mistik

Fıkıh

Tarih

Şiir

Çeşitli

 

5 - İbnü'l-Arabî Üzerine Belgeler

Bibliyografik bir kaynakça niteliğindeki bu bölüm Brockelmann ve 'Awwad'ın Fihris eserlerindeki mevcut İbn Arabi bibliyografyasını tamamlamayı amaçlayan bir belgeleme çalışmasıdır.

 

Çalışma üç ana bölüme ayrılmıştır: Biyografik anlatılar, Kritik çalışmalar, Hükümler ve fetvalar.

 

Biyografik Anlatılar başlığı altında İbn Arabi hakkında yazılmış biyografik eserleri kronolojik olarak listeler.

 

Kritik Çalışmalar (Eleştiriler) başlığı altında İbn Arabi'ye karşı eleştirel/reddiyeci eserleri sıralar. En dikkat çekici örneklerden biri Sa'd al-Din el-Taftazanî'nin (ö. 792/1390) Radd Abatıl al-Fusus adlı eseridir; bu eser birçok kütüphanede (Berlin, İstanbul Üniversitesi, Ezher vb.) çok sayıda nüshaya sahiptir. Ayrıca el-Biqa'î'nin Tanbih al-Gabî 'ala Takfir İbn al-'Arabi (864 H.) gibi doğrudan tekfir suçlamaları içeren eserler de listelenmiştir. Bölümde en çok atıf yapılan kaynak, Sahâvî'nin Al-Qawl al-Munbi adlı derleme eseridir; bu eser birçok muhalif fetvayı bir araya toplamıştır.

 

(Savunucular) kısmında İbn Arabi'yi savunan yazarların eserleri yer alır.  

 

Hükümler ve Fetvalar

Bu son ve en hacimli bölüm, İbn Arabi hakkında fetva veren müftülerin (muhalif ve savunmacı) isimlerini, mezheplerini (Hanefi, Şafii, Maliki, Hanbeli), ölüm tarihlerini ve kaynak referanslarını tablo halinde sunar.

 

İKİNCİ BÖLÜM - İBN ARABİ'NİN ESERLERİ

Genel Rehber

1. K. al-Abâ' al-'Ulwiyyât wa-l-Ummahât al-Sufliyyât

(Yüce Babalar ve Alçak Anneler Kitabı)

Ezoterizm konulu bu eser, göksel ve dünyevi unsurların birleşimiyle varlıkların nasıl ortaya çıktığını inceler. Fütûhât içinde de aynı başlıkla bir bölüm olarak yer alır (Cilt 1). Eserde "göksel babalar" ve "dünyevi anneler" metaforları üzerinden bir varoluş açıklaması yapılmaktadır.

 

2. K. al-'Abâdila

(Abdullahlar Kitabı)

Eser, ilahi isimlerin tecellilerine (yansımalarına) mazhar olan ve kendilerini bu isimlerin nitelikleriyle süsleyen inisiyeleri (manevi yolcuları) anlatır. Dilbilgisi ve hadis ilmi açısından "Abdullah" isminin çoğuluna ve Peygamberin 4 halifesine atıfta bulunur.

 

3. Al-Abd wa al-Rabb

(Kul ve Rab)

Bu eser Fütûhât'ın III. cildinde (130 ve 131. bölümlerde) genişçe işlenmiştir.

 

4. K. al-Adab / 4a. Âdâb al-Naml

(Edep Kitabı / Karıncanın Edepleri)

Mistik etik (tasavvuf ahlakı) konusunu ele alan bir eserdir. Fütûhât'ın II. cildinde benzer temalar işlenir.

 

5. Âdâb al-Sülûk fî-l-halva / Ad'îat al-şayb al-Akbar

(Halvette Sülûk Edepleri / Şeyhü'l-Ekber'in Duaları)

Bu eser, Musul el yazmalarında yer alır ve yazarın K. al-Halva eserinin bir varyantı olarak değerlendirilir.

 

6. K. al-Ezkâr

(Zikirler Kitabı)

İbn Arabi bu eserde 40 Kur'an ayeti ile 40 manevi metni bir araya getirmiş, sonuna da sufilerin vecizelerini eklemiştir. Eser yazılırken Ebû Tâlib el-Mekkî’nin ünlü Kûtü’l-Kulûb eserinden yararlanılmıştır.

 

7. K. al-Efrâd wa-l-a'dâd

(Tekler ve Sayılar Kitabı)

Eserin ele aldığı konular, Fütûhât'ın 295. bölümünde daha detaylı bir şekilde incelenmiştir.

 

8. K. al-Ecvibe 'alâ-l-mesâ'il al-Mansûriyye

(Mansuri Sorularına Cevaplar Kitabı)

İbn Arabi'nin bir müridi tarafından kendisine yöneltilen tam 100 soruya verdiği yanıtları içerir.

 

9. K. al-Ecvibe al-'arabiyye fî şarh al-hazâ'in al-Yûsufiyye

(Yusufi Hazinelerin Şerhinde Arapça Cevaplar)

İbn Arabi, kitaptaki ifadelerin kendisine ait olmadığını, "ilahi aşkla kendinden geçmiş" Ali el-Kürdî adlı bir sufinin sözlerinin anlaşılır kılınmış hali olduğunu belirtir.

 

10. K. al-Agwiba al-lâ'iqa 'an al-as'ila al-fâ'iqa

(Üstün Sorulara Layık Cevaplar Kitabı)

Eser; varlık, bilgi ve manevi gerçekleşme yolları üzerine yazar ile başka bir karakter arasında geçen yazışmalardan oluşur.

 

11. Al-A'ardît al-qudsiyya

(Kudsi Arzlar / Riyâzü'l-Firdevs)

Eser, Katip Çelebi'nin Keşfü'z-Zunûn kitabında farklı bir isimle anılmış olup, aslında İbn Arabi'nin ünlü Mişkâtü'l-Envâr adlı hadis mecmuasının bir parçasını oluşturmaktadır.

 

12. R. al-Ahadiyya

(Ehadiyet/Birlik Risalesi - Birinci Versiyon)

Varlığın Birliği (Vahdet-i Vücud) ve ilahi tecellileri konu alır.

 

13. R. fî-l-Ahadiyya

(Birlik Risalesi - İkinci Versiyon / "Nefsini Bilen Rabbini Bilir")

Risale, kendi özünü (benliğini) bilmenin Allah'ı bilmekle eşdeğer olduğunu savunur.

 

13a. Ahbâr masâ'ib al-Maghrib

(Mağrip Musibetlerinin Haberleri)

İbn Arabi'nin bu tarihsel çalışmasının adı, 1094 yılında vefat eden M. b. M. al-Rûdânî'nin Sılatü'l-Halef adlı eserinde (Paris Ulusal Kütüphanesi) zikredilmektedir.

 

14. K. al-Âsâr al-mütefaccira ve-l-mutaşakkıka ve'l-hafîfe

(Fışkıran ve Çatlayan Eserler Kitabı / Dağlar Kitabı)

Kur'an-ı Kerim'deki Bakara Suresi'nin 74. ayetine (taşlardan su fışkırması ve çatlamasıyla ilgili ayet) doğrudan bir atıf ve sembolizm taşıdığı belirtilmektedir.

 

15. Ahkâm sinîy al-'âlem

(Dünya Yıllarının Hükümleri)

Kahire Ulusal Kütüphanesi envanterinde (1289 H. tarihli eski kayıtlarda) bir bölümünün bulunduğu belirtilmiş…

 

16. Ahvâl al-enbiyâ'

(Peygamberlerin Halleri)

Eser İstanbul Üniversitesi kütüphanesinde yer alır.

 

16a. Evrâd (veya ilgili dua derlemesi)

(Şeyhü'l-Ekber'in Günlük Duaları)

 

17. K. al-'Ayn

(Ayn Kitabı)

Mistik (tasavvufi) terimlerin tanımlandığı bir sözlüktür.

 

18. 'Ayn al-A'yân

(Ayanın Aynası / Varlıkların Özü)

İlahlığı varlığın değişmez ve gerçek yönü olarak ele alır. Eserin orijinal metnindeki son nota göre, kitap Hicri 635 yılında Şam'da kaleme alınmıştır.

 

19. 'Ain al-hayat (Aynü'l-Hayat)

Varlık birliği (Vahdet-i Vücûd) doktrini üzerine bir inceleme.

Envanterde her ne kadar İbnü'l-Arabî eseri olarak görünse de, metin incelendiğinde gerçek yazarının ünlü Pers mistiği M. b. M. b. [Hamidüddin el-Mekkî, el-Sâil olarak da bilinir] olduğu tespit edilmiştir. Risale, İbnü'l-Arabî'nin varlık birliği doktrinini savunmak için yazılmıştır. Tam adı: K. 'Ain al-hayat fî ma'rifat al-sıfât wa-l-af'âl wa al-sıfât olup Hicri 924'te tamamlanmıştır.

 

20. 'Ain al-nûr

Ezoterizm konulu bir eserdir.

 

20a. 'Ain al-Tawsî'a

Ezoterizm konulu bir eserdir.

 

21. K. el-'Ain fî buyûtiyyat seyyid el-kevneyn

Siyer/Peygamberlik tarihi

 

22. K. al-'Ain wa-l-nazar

Şii karakterli bir risaledir. İslam Peygamberi'ni ezoterik güçlere sahip mistik bir merkez olarak ele alır.

Mevcut başlığın içeriği tam yansıtmadığı, doğru başlığın K. al-'Ain wa al-nazar fî Husûsiyyât sayyid al-halq wa al-basar (Dünyanın ve insanların Rabbinin özelliklerine dair bir vizyon) olması gerektiği belirtilmiştir.

 

23. K. al-'Alam

Bazı kaynaklarda K. Sadr, wa huwa kitab al-'ilam olarak da geçer.

Fütûhât (Cilt 4) içerisinde bu konuya dair ek bilgiler mevcuttur.

 

23a. Al-A'lâq fî makârim al-Ahlâq

Tasavvuf ahlakı

 

24. K. Alf maqam

Manevi makamlar/yerleşimler üzerine bir incelemedir.

Şüphelidir, büyük ihtimalle başka bir eserden alınmış alıntılardan ibarettir.

 

25. K. al-Alfiyya

Tasavvuf/metafizik öğretisine ait teknik bir sözlük niteliğindedir.

 

26. K. el-Alif (ve huva kitâb el-ahadiyye)

Varlığın Birliğinin (Vahdet-i Vücûd), alfabenin ilk harfi olan "Elif" sembolü üzerinden teolojik, sayısal ve ontolojik olarak analiz edildiği çok önemli bir risaledir.

Eser Hicri 601'de Kudüs'te yazılmıştır.

Şehit Ali Paşa 2813 Nüshası: H. 621 tarihlidir. Şam'da İbnü'l-Arabî'nin evinde, bizzat müellif huzurunda okunmuş ve onaylanmıştır.

 

26a. K. al-Azif wa-l-qâf

K. el-Yâ' adıyla da bilinen İbnü'l-Arabî eseri olarak raporlanmıştır.

 

26b. K. al-A'mâl

 

27. R. fî A'mâl al-hacc wa-l-'umra

Hac ve Umre ibadetlerinin amelleri/rükünleri

Fütûhât-ı Mekkiyye'nin 1. Cildinde konu tafsilatıyla işlenmiştir.

 

28. K. el-Emrü'l-muhkem el-merbût fî mâ yelzemü ehle tarîkillâh min el-şurût

Tarikat ehlinin ve manevi yola girenlerin (mürid ve mürşidlerin) uyması gereken kuralları, adabı ve şartları ele alan rehber niteliğinde çok popüler bir eserdir.

Eserin Hicri 602 yılında Konya'da yazıldığı bizzat yazar ve müellif hattından kopyalayan kâtipler tarafından doğrulanmıştır.

Dünyadaki en yaygın İbnü'l-Arabî yazmalarındandır.

 

28a. K. al-Amr wa-l-halq

 

29. Anfâs al-nûr

Konuyla ilgili olarak Fütûhât'ın 15, 34 ve 35. bölümlerine atıf yapılmıştır. Aynı zamanda İbnü'l-Arabî’nin K. el-İsrâ (Gece Yolculuğu Kitabı) adlı eserinin bir bölümünün de bu adı taşıdığı not edilmiştir.

 

30. ‘Anḳā’ Muġrib (Anka-i Muğrib)

Evliyalık mertebeleri, Hatemü'l-Evliya kavramı ve insanın mikrokozmos olarak evrenle ilişkisi.

 

31. Anvârü'l-Fecr

Mistik ahlak ve manevi makamlar.

 

32. El-Envarü'l-Kudsiyye

Tasavvufun kuralları ve ilkeleri.

 

33. Risâletü'l-Envâr

R. al-Anwar fima yumnah Sahib al khalwa min al-asrar

(Aydınlanma Risalesi: Halvete Çekilene Verilen Sırlar)

Süluk (manevi yolculuk) adabı ve Konya'da bir müride yazılan mektup.

 

34. ‘Aḳîdetü Ehli'l-İslâm

İbnü'l-Arabî'nin inanç esaslarını ve Fütuhat'ın da başında yer alan kelami/itikadi görüşlerini özetleyen risale.

 

34a. Al-Aqsâm al-ilâhiyya

(İlahi Taksimler veya İlahi Sıfatların Sınıflandırılması)

 

35. Kitâbü'l-Akṭâb

Kutupların işlevleri ve manevi hiyerarşideki yerleri.

 

36. K. al-A'raf

 

37. el-Erba'în el-Muteḳâbile fî el-Ḥadîs

40 hadis

 

38. K. al-Arba'in haditan fi al-tiwalat

40 hadis

 

39. Al-Arba'üna sahifa wahiya min al-ahadit al-qudsiyya

40 Kutsi hadis

 

40. Arzü'l-Haḳîḳa

(Hakikat Arzı)

Fütuhat'ta da geçen (Cilt 1) gizemli, ezoterik bir alemin tasviri.

 

41. Kitâbü’l-Arş

(Arş Kitabı)

Kitâbü’t-Taç ve hüve kitâbü’l-Arş (Taç ve Arş Kitabı)

Fütûhât’ta benzer konular mevcut (Cilt 1)

 

42. Kitâbü’l-Ervâh

(Ruhlar Kitabı)

Fütûhât’ta 9, 267, 268 ve 351. bablarda benzer konular mevcut.

 

42a. Risâle fi’l-Ervâh

(Ruhlar Hakkında Risale)

Melekî/ruhsal cevherler ve onların kategorileri üzerine bir inceleme.

 

43. Kitâbü’l-Esmâ’

(İsimler Kitabı)

Kitâbü’l-Fecr ve hüve kitâbü’l-esmâ’ (Şafak ve İsimler Kitabı)

Fütûhât’ta 4. babda benzer konular mevcut.

 

43a. Risâleü’l-Esmâ’i’l-İlâhiyye

(İlahi İsimler Risalesi)

Fütûhât-ı Mekkiyye’nin ilgili bölümlerinden müstakil olarak derlenmiş/alınmış bir risale olduğu tahmin edilmektedir.

 

44. Al-Esmâ’ü’l-Samediyye

(Yüce İsimler)

Aynı konu hakkında daha fazla bilgi için bakınız Fütûhât-ı Mekkiyye, Cilt II

 

45. Kitâbü’l-Esrâr

(Sırlar Kitabı)

Fütûhât’ta 73, 199, 371, 372, 373. bablarda benzer konular mevcut.

 

46. Risâle fî Esrâri’l-Hazrati’l-İlâhiyye

(İlahi Huzurun Sırları Risalesi)

Varyant İsimleri: Risâle fî Beyâni’s-Seneti’s-Sermediyye (Ebedi Sene/Zamanın Açıklanması); Risâletü Esrâri’z-Zâti’l-İlâhiyye (İlahi Zatın Sırları); Risâle fî Beyâni’l-Hakîka; Risâletü Marifeti’l-Esmâ’i’l-İlâhiyye; Esrâru İlâhiyye.

 

Metafizik / Zaman Felsefesi - İçsel varoluş (Batıni vücut) üzerine incelemedir.

 

47. Kitâbü Esrâri’l-Hurûf

(Harflerin Sırları Kitabı)

Varyant İsmi: Esrârü’l-Hurûfi’l-Kur’âniyye (Kur'an Harflerinin Sırları).

İbnü'l-Arabî’nin belirttiğine göre, bu metnin taslağı Hicri 600 yılından önce Mekke’de hazırlanmıştır.

 

47a. Esrârü’l-Gulûb

(Kalplerin Sırları / Asrâr el-Kulûb)

 

48. Al-Esrârü’r-Rabbâniyye

(Rabbani Sırlar)

 

49. Risâle fî Esrâri’r-Rûh

(Ruhun Sırları Risalesi)

 

50. Risâle fî Esrâri’t-Tahâret

(Temizlik / Tıp Sırları Risalesi)

Şüphelidir / İbnü'l-Arabî adına kayıtlı olsa da metin incelendiğinde bunun Türkçe kaleme alınmış bir tıp risalesi olduğu tespit edilmiştir.

 

51. Kitâbü’l-Esrâri’t-Tâlise

(Gizemli / Tılsımlı Sırlar Kitabı)

 

52. Esrârü’t-Tâlibîn

(Talep Edenlerin Sırları)

Metin incelendiğinde, bu risalenin İbnü'l-Arabî ile ilgisi olmadığı, İmam Gazzâlî’nin başyapıtı İhyâü Ulûmi’d-Dîn’in bir parçası olduğu anlaşılmıştır.

 

53. Esrârü’l-Vahiy fi’l-Mi‘râc

(Miraçtaki Vahiy Sırları)

 

54. Esrârü’l-Verâse

(Miras Sırları ve Esasları)

Eser Halvetî şeyhi Cemâleddin el-Halvetî’ye aittir.

Brockelmann bu eseri yanlışlıkla İbnü'l-Arabî'ye nisbet etmiştir.

 

55. Kitâbü Keşfi’l-Envâr li’l-Esrâr

(Sırların Nurlarını Keşfetme Kitabı)

Eserin asıl sahibinin Kübreviyye şeyhi Sa‘deddîn Muhammed b. el-Müeyyed el-Hammûye olduğu tespit edilmiştir.

 

56. Esrâru Ümmi’l-Kur’ân

(Kur'an'ın Anası Fatiha'nın Sırları)

Fatiha Suresi'nin ezoterik yorumudur.

Fütûhât-ı Mekkiyye’nin birinci cildinde yer alan “Esrâru Ümmi’l-Kur’ân ve Cümeli Mâaniyhâ” (Cilt I) bölümünün kütüphanelere bağımsız bir risale gibi kaydedilmiş halidir.

 

57. Esrâru Kulûbi’l-Ârifîn

Aynı konu Fütûhât’ta 441. bölümde mevcut.

 

58. Esrâru Tekbîrâti’l-A’lâ

Aynı konu Fütûhât’ta (Cilt 1) mevcut.

 

59. el-Esfâr ve’l-Kibrîtü’l-Ahmer

Ragıp Paşa koleksiyonunda

 

60. Kitâbü’l-Avâlî fî Asânîdi’l-Ahâdîs

İbn Arabi kendi ifadesinde (Fihris), geleneksel isnad zincirlerinin (râvîlerin) kronolojik ve teknik otantikliklerini birinci derece dikkate almaksızın, manevi semâ yoluyla ulaştığı hadisleri (Âlî isnadları) bu eserde topladığını beyan etmiştir.

 

61. Kitâbü’l-A’vân

Fütûhât’ta 228. bölümde aynı konu hakkında bilgi mevcut.

 

62. Risâle fî Vucûhi’l-Kalb

Varyant İsimler: R. fî Beyyini’l-Kalb; R. fî Ma’rifeti’l-Kalb; Risâletü Vucûhi’l-Kalb; R. al-Kalb ve Tahkîku Vucûhihi...; R. fi’l-Ardiyyâti’l-İlâhiyye; R. fi’t-Teveccüh.

Kalbin çok yönlü bir bilgi aracı ve tecelli mekânı olarak ele alındığı bir incelemedir. Yazar kalbin altı yönü olduğunu belirtir; her bir yön varoluşun ve ilâhî emirlerin belirli bir düzlemine (mertebesine) bakar. Bu mertebelere erişmek için tasfiye ve manevi berraklık gibi özel sülûk koşulları gereklidir.

 

63. Tercümânü’l-Eşvâk Şerhi

(Uydurma/Anonim Kayıt)

 

64. Kitâbü’l-Evrâdi’l-Usbu’iyye / el-Evrâdü’l-Ekberiyye

Varyant İsimler: Kitâbü’l-Evrâdi’l-Yevmiyye; el-Evrâdü’l-Ekberiyye; Evrâdü’l-Eyyâm ve’l-Leyâlî; Mecmûatü’l-Ahzâb; el-Evrâd ve’l-Ahzâbü’l-Usbu’iyye.

Haftanın gün ve gecelerine göre düzenlenmiş günlük duaların, münacatların ve virdlerin derlemesidir.

 

64a. el-Evrâd ve’l-Ahzâbü’l-Usbu’iyye

Haftalık duaların yanı sıra Hızbü’l-İ’tisâm, Hızbü’t-Tevessül, Devr-i A’lâ ve Hızbü’l-İhtitâm gibi meşhur Ekberî hızbleri içerir.

 

65. Kitâbü’l-Evvelîn

Konusu irfan tarihidir.

 

66. el-Evveliyyât

Fütuhat’ta zikredilmiştir.

 

67. Kitâbü Eyyâmi’ş-Şe’n

Varyant İsimler: Kitâbü’s-Seb’a; Kitâb-ı Eyyâmi’ş-Şe’n.

Başlığı, Rahman Suresi 29. ayetteki "O, her an yeni bir şe'ndedir (tasarruftadır)" ifadesine atıf içerir.

 

68. Kitâbü’l-Ezel

Varyant İsimler: Risâletü’l-Ezel; Kitâbü’l-Ezeliyye.

İbn Arabî bu risalede kendi Kitâbü’l-Cedâvil ve Kitâbü’l-Esmâ adlı eserlerinden bahseder. Tasavvuf tarihindeki "Ezel" kavramını Hallâc-ı Mansûr, Kelâbâzî ve Sühreverdî gibi seleflerinin yorumlarıyla mukayese ederek açıklar.

 

68a. Kitâbü’l-Ezeliye

 

 

69. Azâimü’n-Nef’

 

70. Kitâbü’l-Azame

Varyant İsimler: Kitâbü’l-Basîret; Kitâbü’l-İşârât; Kitâb İlâ Cezîreti’l-Azame.

Konu: Ezoterizm / İşâret ve İbret İlmi

 

71. Kitâbü’l-Bâ’

Varyant İsimler: Kitâbü’l-Hakāikı’l-İlâhiyye; Miftâhu Dâri's-Saâde; Kitâbü’r-Rakāikı’r-Rûhâniyye; Tahkîku’l-Bâi’l-Ûlâ; Kitâbü Esrâri’l-Bâ; Kitâbü’l-Kâf ve hüve Kitâbü’l-Bâ.

"Bâ" (ب) harfinin sembolizmini, onun varlığın ilk tezahürü ve "Bir" (Vâhid) ile "Çokluk" (Kesret) arasındaki aracı rolünü inceler.

 

72. Bahsün fi’t-Tevhîd

Mistik birliğe dair vecizeler ve aforizmalar formunda kısa bir incelemedir.

Metin incelendiğinde bu risalenin bağımsız bir eser olmadığı, İbnü'l-Arabî'nin Kitâbü’l-İ'lâm bi-İşârâti Ehli’l-İlhâm adlı eserinden koparılmış bir bölüm (fragman) olduğu anlaşılmıştır.

 

73. Ba’du’s-Salevâti’l-Mensûbe ilâ Şeyhi’l-Ekber

Hz. Peygamber’in (s.a.v.) manevi şahsına ve anısına ithafen yazılmış, derin tasavvufi manalar içeren dokuz adet salavat ve duadan oluşan derlemedir.

 

74. el-Bedîrâtü’l-Ayniyye fi’n-Nâzırati’l-Gaybiyye

Tasavvufi Divan.

 

74a. Kitâbü’l-Bah

Varyant İsim: Kitâbün fe-hüve Kitâbü’l-Bah.

 

75. el-Bahâ'

 

76. K. Bahgat al-fa'ifa

Ezoterizm konulu bu eserin İbnü'l-Arabî'ye aidiyeti şüpheli olarak kaydedilmiştir. Benzer isimli bir eserin 1194'te vefat eden Ammar el-Bidlisî'ye ait olduğu belirtilmiştir.

 

77. Bahru'ş-şükr fî Nehri'l-fikr

Hicri 635 yılında Şam'da yazılmış risale.

 

77a. Bahr al-Wuquf fi İlm al-huruf

Harf ilmi ve ezoterizm hakkındadır.

 

77b. Bahurat al-Kawakib

Ezoterizm ve kehanet (astroloji/gelecekten haber verme) içerikli, Kahire basımlı bir eserdir.

 

78. K. al-Baï'a al-ilahiyya

Allah'a verilen manevi ahdi konu eder.

Fütuhat’ta (Cilt 1) konu hakkında tafsilat mevcut.

 

79. K. el-Baqa'

(Kitabü'l-Bekâ)

Fütûhât’ın 22. bölümüyle paralellik gösterir. Tasavvuftaki "bekâ" kavramı için Kelâbâzî ve Hallâc'ın eserlerine de atıf yapılmıştır.

 

80. Baqiyyāt risālat al-radd ʿalā al-yahūd fī bayān al-maʿnā al-mawʿūd

Metnin sonundaki nota göre Hicri 10 Gümâdâ II 636 (Cemâziyelâhir 636 / Ocak 1239) tarihinde Şam'da yazılmıştır.

Yahudi teolojisi, kutsal metinleri ve Mesih inancının İslam'daki karşılığı üzerine yazılmış bir reddiye ve açıklama içerir.

 

81. R. fi-l-Barzaḫ

(Berzah Risalesi)

Varoluşsal hiyerarşiler (mertebeler) üzerine ezoterik bir incelemedir. Buradaki "Berzah" kavramı, fikirler (ervah/anlamlar) dünyası ile beden (madde) dünyası arasında yer alan alem (Âlem-i Misâl / tefekkür dünyası) olarak tanımlanır. Bu risalenin Fütûhât'ın birinci ve üçüncü ciltlerindeki bazı pasajlardan derlendiği belirtilmektedir.

 

82. Al-Basatin

 

83. Al-Ba'ta

 

84. Kitabü'l-Bavâdih ve'l-Hücûm

Ezoterizm konuludur ve Fütûhât'ın 259. bölümünde bu konudan bahsedilir.

 

85. Kitabu'l-Beyân al-Asrâr li al-Tâlibîn al-Abrâr

Bu eserin İbnü'l-Arabî'ye ait olmadığı, uydurma (psödo-İbn Arabî) olduğu sonucuna varılmıştır.

 

86. R. fi Beyan el-sari'a ve-l-baqiqa

(Şeriat ve Hakikat Beyanı Risalesi)

 

87. R. fi Beyanı aksem me'ani'l-esma' el-husna

(Esmâ-i Hüsnâ Risalesi)

İlahi isimlerin teolojisi hakkındadır. Büyük bir kitaptan alınmış bir kesit (alıntı) olduğu düşünülmektedir.

 

88. El-Beyan fi baqikat el-insan

 

89. Beyan sulük tariq al-haqq

 

90. K. al-Buğya fi ihtisar kitab al-hilya

Ebû Nuaym el-İsfahânî'nin ünlü Hilyetü'l-Evliyâ adlı eserinin İbn Arabî tarafından yapılan bir özetidir.

 

91. Bulgat al-Gawwās fī al-Akwān ilā Ma'din al-Iḫlāṣ fī Ma'rifat al-Insān

İnsan-ı kâmil, peygamberlik, imamlık ve velayetin mührü (hatmü'l-velâye) gibi en ağır ezoterik ve tasavvufi konuları işleyen önemli bir eserdir. Nuzhat al-arwâb, Et-Tadkîk gibi çok farklı isimlerle de tanındığı için geçmişte Brockelmann ve Awwad gibi bibliyografyacılar tarafından mükerrer (farklı eserlermiş gibi) kaydedilmiştir.

 

92. K. el-Burüg

Fihris'te no. 144’te kayıtlı.

 

93. K. Burûz el-Nûr min gayâbât al-sûr

Metin incelendiğinde asıl yazarının 1260 yılında vefat eden ünlü mutasavvıf Sa‘deddîn Muhammed b. el-Müeyyed el-Hammûyî olduğu anlaşılmıştır.

 

94. K. al-Daimümiyya

Varyant ismi: K. kâf ve hüve kitâbü'd-dâimûmiyye

Fihris'te no. 81’de kayıtlı.

 

95. Dâ'irat ricâl al-gayb

(Ricâlü’l-Gayb Dairesi)

Tasavvuf kozmolojisindeki "görünmez varlıklar" (ricâlü'l-gayb / gayb erenleri) ve onlara yönelik ezoterik tertipler/çağrılar hakkındadır.

 

96. Dalil al-hazin

Tasavvuf sembolizminde "su", ilahi hayat, ilim ve kalbi dirilten marifet manalarına geldiği için risale bu tür bir batınî içerikle ilgilidir.

 

96a. Al-Dalîl fî idâh al-Sebîl

 

97. Al-Dawâhi wa al-nawâhi

(Ed-Devâhî ve'n-Nevâhî)

 

98. Da'wah al-asmâ' al-ḥusnâ

Varyant ismi: Dua al-esma ul-husna

Her bir esmâ (ilahi isim) kendine has özel bir duaya karşılık gelmektedir.

 

99. Al-Dawha al-rabbâniyye el-kudsiyye ve'r-rawḍa al-nûrâniyye al-sundusiyya

Şüpheli / uydurma bir eserdir.

 

100. Dîvân

İbn Arabî’nin şiirlerinin toplandığı ana külliyattır.

 

101. Dîvânu'l-ma'ârif el-ilâhiyye ve'l-laṭâ'if al-rûḥâniyye

Fihris'te no. 70’te kayıtlı.

Varyant ismi: Tenazzül al-arwâḥ... ve Dîvân el-mürtecelât

 

102. Dîvânü’ş-Şeyhi’l-Ekber

Varyant ismi: Al-Diwan al-kabîr, Al-Diwan

İbn Arabî’nin tasavvufi ve manevi şiirlerinin toplandığı en büyük hacimli derlemedir.

Bulunan nüshaların neredeyse tamamı eksiktir.

İbn Arabî bu devasa eseri ardışık bölümler halinde toplam 6 cilt olarak kaleme almıştır.

Eserin tamamlanma tarihi 13 Zilhicce 634 (Ağustos 1237) olarak Şam adresiyle kayıtlıdır.

 

103. Diwan israq al-baha' al-amgad 'ala huruf abgad

Harflerin sırlarını (ebced hesabını ve harf ezoterizmini) nazım diliyle ele alır.

 

104. Ed-Dürrü'l-meknûn el-mesûn bi'l-fünûn

(İlimlerle Korunmuş Gizli İnci)

İbn Arabi eseri 10 Zilhicce 613 (Mart 1217) tarihinde, Halep'teki el-Cevâliyye Medresesi'nde tamamladığını açıkça not düşmüştür.

 

104a. Al-Durra al-Badi'a fi kaşf ulûm al-Cefr al-Câmi'a

Cefr (geleceğe dair işaretler okunarak yapılan harf ilmi) üzerine kurulmuş hacimli bir çalışmadır.

Şüpheli / uydurma (psödo-İbn Arabî) olarak tasnif edilmiştir.

 

105. Al-Durra al-fâhire fî zikr men intefa'tu bihi fî tarîk al-âhire

(Ed-Dürretü'l-Fâhire)

İbn Arabî’nin otobiyografisi ve manevi anıları niteliğindedir.

Fihris'te no. 44’te kayıtlı.

 

106. Al-Durra al-nâfi'a min al-cefr wa-l-câmi'a

(Ed-Dürretü'n-Nâfia...)

Harfler üzerinden gelecekten haber verme ve kehanet (öngörü) bilimi üzerine odaklanan bir risaledir.

 

107. K. al-Durra al-naqiyya fî müsâmerat al-nefs al-zakiyya

(Ed-Dürretü'n-Nakıyye)

Rûhu'l-Kuds adlı eserinin birinci bölümünün muhtasarı (özeti) niteliğindedir.

 

108. Duâ

Varyant ismi: Salawat mawlana al-şeyh Muhiy al-Din.

Dua metinleri derlemesidir.

 

109. Du‘â’ü’l-ismi’l-a‘zam

(İsm-i Azam Duası)

 

110. Du‘â’ü’t-tevessül

(Tevessül Duası)

 

111. Du‘â’ü leyleti’n-nısfi min şa‘bân ve du‘â’ü âhiri’s-sene ve du‘â’ü evveli’s-sene ve du‘â’ü yevmi ‘âşûrâ’

 

112. Du‘â’ mübârek

(Mübarek Dua)

Varyant ismi: Duâ-i İbnü'l-Arabî

 

113. Du‘â’ü sûreti’l-ihlâş

(İhlas Suresi Duası)

 

114. Kitâbü'd-Duâ' ve'l-icâbe

(Dua ve İcabet Kitabı)

Fihris'te no. 106’da kayıtlı.

 

115. Du'a' yawm 'arafa

(Hac Kapanış Duası)

 

116. Kitâbü'z-Zehâ'ir ve'l-a'lâk fî şerhi Tercümâni'l-eşvâk

(Arzuların Tercümanı Şerhi)

Ekberî literatürün en ünlü şaheserlerinden biridir.

Keşfü's-sitâr, Fethü'l-zehâir veya Kitâbü'l-kalâid gibi pek çok varyant isimle anılır.

İbn Arabî’nin ilahi aşkı beşeri aşk sembolleriyle (sevgilinin saçları, yanakları, göç kafileleri vb.) anlattığı ünlü şiir divanı Tercümânü’l-Eşvâk, dönemin zahir uleması ve fıkıh otoriteleri (özellikle Halep ve Şam'da) tarafından "şehvet uyandırıcı, erotik ve dini sınırları zorlayan" bir metin olduğu gerekçesiyle sert şekilde eleştirilmiş ve tepki çekmiştir. Şeyh-i Ekber, bu şok etkisini ve itirazları ortadan kaldırmak, şiirlerinde geçen her bir imgenin (örneğin Nizam isimli genç kadının şahsında somutlaşan güzelliğin) aslında tamamen metafiziksel, ilahi ve tasavvufi tecellilere karşılık geldiğini kelime kelime açıklamak için bu şerhi kaleme almıştır.

 

Fihris'te no. 184’te kayıtlı.

Risale Hicri 611 (Miladi 1215) yılında Halep'te yazılmıştır.

 

116a. Kitâbü Zemmi’d-dünyâ

(Dünyanın Yerilmesi Kitabı)

Bu eser uydurmadır

Carl Brockelmann eserin gerçekte Hicri 281 (Miladi 894) yılında vefat eden ünlü erken dönem muhaddis ve zâhidi İbn Ebü’d-Dünyâ’ya ait olduğunu tespit etmiştir.

 

116b. Risâletü'z-Zikr

(Zikir Risalesi)

Zikrin manevi faydalarını ele alan muhtasar bir risaledir.

 

117. Ez-Zikr ve esrâruhû

(Zikir ve Sırları)

Fütûhât-ı Mekkiyye’nin II. cildindeki zikir bölümünün ayrı bir risale olarak istinsah edilmiş halidir.

 

117a. Ez-Zille

(Zille / Gölge ya da Zillet)

 

118. Ed-Dav' ve'z-zulme

(Işık ve Karanlık)

İbn Arabi’nin İcâze (No: 262) listesinde kayıtlı, aidiyeti kesin bir eserdir.

 

119. Fezâilü’ş-Şeyh Abdülazîz ibn Ebî Bekr el-Kureşî el-Mehdâvî

(Şeyh Abdülaziz el-Mehdâvî'nin Faziletleri)

İbn Arabî’nin Tunus’taki en büyük manevi üstadı, mürşidi ve sırdaşı olan Abdülaziz el-Mehdâvî’nin hayatını, menkıbelerini ve manevi makamını anlattığı özel bir biyografik eserdir.

İbn Arabi, ünlü Rûhu'l-Kuds adlı eserini doğrudan bu zata (Şeyh Mehdâvî'ye) hitaben mektup formunda yazmıştır.

 

120. Kitâbü Fazli şehâdeti’t-tevhîd ve vasfi tevhîdi’l-mûkinîn

(Tevhid Kelimesinin Fazileti ve Müminlerin Tevhidinin Niteliği)

Metin müstakil bir İbnü'l-Arabî eseri değildir; erken dönem tasavvuf klasilerinden, Ebû Tâlib el-Mekkî’nin (ö. 386/996) ünlü Kūtü’l-kulûb adlı eserinden aynen alıntılanmış bir bölümdür.

 

121. Fâide

(Faydalı Bilgi / Not)

Hurûfilik ve harflerin gizli metafiziği/havas ilmi (alfabenin harflerinin büyüsü ve esrarı) ile ilgilidir.

 

121a. El-Felek

(Felek / Kozmik Küre)

 

122. El-Felekü’l-atlas

(Atlas Feleği / Yıldızsız Gök)

Fütûhât-ı Mekkiyye’nin III. cildindeki ve II. cildindeki evrenin yaratılışı, feleklerin mertebeleri ve kozmik kürelerin düzenini anlatan bölümlerin derlenmesiyle oluşmuştur.

 

123. Kitâbü'l-Felek ve's-semâ'

(Gök ve Küre Kitabı)

Fihris'te no. 83’ta kayıtlı.

 

124. Felsefetü’l-ahlâk

(Ahlak Felsefesi)

 

125. Kitâbü'l-Fenâ' fi'l-müşâhede

(Müşâhedede Fenâ / Şahitlikte Yok Oluş)

İbn Arabî külliyatının en kıymetli, en etkili ve aidiyeti mutlak olan risalelerinden biridir.

Seyahatleri sırasında Bağdat'ta kaleme alınmıştır.

Kulun tefekkür ve keşf yoluyla sezgisel, ilahi bilgiye (marifet) ulaşmasını; bu manevi makama erişebilmek için sâlikin kendi varlığına dair tüm benlik ve yaratılmışlık izlerini (beşeriyet vasıflarını) silmesi gerektiğini (fenâ) anlatır. Konu, Fütûhât-ı Mekkiyye’nin II. cildinde derinleştirilmiştir.

 

Kataloglarda bu eser, hem Al-Fana' fi'l-muşâhede hem de zenginlik anlamına gelen Al-Ğinâ fi'l-muşâhede başlıklarıyla mükerrer (iki kez) kaydedilmiştir.

 

126. Al-Fenâ' ve'l-bekâ'

(Fenâ ve Bekâ Risalesi)

Fihris'te no. 210’da kayıtlı.

Risale; sâlikin masivadan (Allah dışındaki her şeyden) fani olması (fenâ) ve ilahi isimlerle baki kalması (bekâ) terimlerinin teknik tanımlarını yapar.

 

127. Al-Ferahu ve's-surûr

(Ferahlık ve Sevinç Risalesi)

Manevi neşe ve kalbi ferahlığın metafizik boyutlarını işleyen muhtasar bir eserdir.

 

128. Fasl fi-l-hulafa

Sahte, uydurma bir eserdir.

Kitabın gerçek yazarı, Kübrevîlik tarikatının büyük simalarından olan ve Hicri 658 (Miladi 1260) yılında vefat eden ünlü mutasavvıf Sa‘deddîn Hammûye'dir.

 

129. Faslün fî'r-rûh

(Ruh Hakkında Bir Bölüm)

Eser, İbn Arabi’ye değil, Sa‘deddîn Hammûye'ye aittir.

 

130. Fasl fi l wugüd

Sahte, uydurma bir eserdir.

Sa‘deddîn Hammûye'ye aittir.

 

131. Faslün fî beyâni'l-eşkâli's-seb‘ati'l-letî kīle fîhâ innehâ ismullâhi'l-a‘zam

(Allah'ın En Yüce İsmi Olduğu Söylenen Yedi Şeklin Açıklanması Hakkında Bir Bölüm)

İsm-i Azam'ı oluşturan yedi gizli geometrik şekil/tılsım üzerine yapılmış metafiziksel ve sembolik bir yorumdur.

 

131a. Faslün min kelâmi’ş-Şeyhi’l-Ekber

(Şeyh-i Ekber’in Kelamından Bir Bölüm)

Fütûhât-ı Mekkiyye’nin I. cildinde yer alan bazı temel teolojik ve ontolojik pasajların kâtipler tarafından özel olarak derlenmesiyle oluşturulmuştur.

 

132. Fasl müfîd fî tefsîri Fâtihati’l-kitâb

(Fatiha Suresinin Tefsirine Dair Faydalı Bir Bölüm/Açıklama)

Fatiha Suresi'nin ezoterik ve harf metafiziği eksenindeki katmanlarını inceler.

 

133. Kitâbü’l-Fasl ve’l-vasl / ve’s-sahn

(Fal ve Varlık Derecelerinin Belirlenmesi Kitabı)

Fihris'te no. 195’te kayıtlı.

 

Metnin ana omurgası Fütûhât’ın II. cildindeki kozmik döngüler ve harflerin sırları bahsine dahil edilmiştir.

 

134. El-Fethu’l-fasî

(Büyük Feth / Açılış)

İbn Arabi’nin harflerin ontolojisini işlediği matbu eseri Kitâbü’l-Mîm ve’l-Vâv ve’n-Nûn'un giriş kısmında, bizzat kendisi tarafından kaleme alındığı zikredilen ve doğrudan ilahi ilhamların kalbe geliş yollarını (feth) ele alan otantik bir çalışmasıdır.

 

135. el-Fütûhâtü'l-Mekkiyye

El-Fütûhâtü’l-Mekkiyye fî Ma'rifeti'l-Esrâri'l-Mâlikiyye ve'l-Mülkiyye

Mekke Fetihleri, Mülkün ve melekutun (zahiri ve batini alemlerin) sırlarının bilinmesi

 

37 cilt halinde İbnü'l-Arabî'nin kendi el yazısıyla tamamlanmıştır.

Hicrî 636 (M. 1238), Şam’da tamamlanmıştır.

I. Nüsha (İlk Taslak): H. 598 (M. 1201) yılında Mekke'de başlanmış, H. 629 Safer ayında Şam'da bitirilmiştir.

II. Nüsha (Konevî Nüshası / Müsvedde-i Sâniye): H. 632 yılında başlanmış, H. 636 yılında tamamlanmıştır. (Bugün Türk ve İslam Eserleri Müzesi - Evkaf no: 1845-1881 / Yeni no: 1736-1772 arasında kayıtlı olan nüshadır).

 

Yazarın tüm eserlerinin ve döneminin ezoterik bilgisinin ansiklopedik derlemesidir.

Önsözden hareketle eserin aslında dostu Abdülaziz el-Mehdevî'ye yazılmış basit bir mektup olarak başladığı, sonradan kapsamlı bir esere dönüştüğü bilinmektedir.

 

136. Fethu’l-Meliki’l-Mecîd fî İntikâli’l-Mürîd

İbn Arabî'ye ait değildir. Eserin gerçek yazarının Sâid Ebû’l-Mevâhib (Sâid b. Ebî Bekir ebû’l-Mevâhib el-Tunisî/el-Vefâî) olduğu tespit edilmiştir.

 

137. Fethu’l-Mübdî’el-Mu‘îd fî şerh risalat intikali’l mürid

İbn Arabî'ye ait değildir.

Sâid Ebû’l-Mevâhib'e ait olduğu anlaşılmıştır.

 

138. Kitâbü’l-Fatra ve’l-İctihâd

Fihris'te no. 220’de kayıtlı.

İbn Arabi’nin kayıp veya henüz nüshası netleşmemiş eserlerinden biridir.

 

139. el-Fevâid el nefsiyye fi’l-Kelimâti’l-Kudsiyye

İbn Arabî'ye ait değildir.

Sa‘deddîn el-Hammûveyî’ye aittir.

 

139a. el-Fevâidü’ş-Şerîfe ve’n-Nikâtü’l-Latîfe

Velayet, nübüvvet (peygamberlik) ve akideler (inanç) üzerine kelâmî/tasavvufî metin.

el-Fütûhâtü’l-Mekkiyye'den (büyük ihtimalle velayet ve nübüvvet bahislerinden) derlenmiş bir alıntı/seçki olduğu tespit edilmiştir.

 

140. Kitâbü’l-Fevâid ve’l-Kalâid

 

141. Fevâihu’l-Cemâl ve Fevâtihi’l-Celâl

Fevâti'l-gamal ve nevîci'l-galal, Fevâti'l-gamal ve feva'i'l-galal.

Uydurmadır, İbn Arabî'ye ait değildir.

Brockelmann eseri Kübreviyye tarikatının kurucusu Necmeddîn-i Kübrâ’ya atfeder.

 

141a. el-Fevâtihu’l-İlâhiyye ve’l-Mefâtîhu’l-Gaybiyye

Eser İbn Arabî'ye ait olmayıp, onun düşüncelerini şerh eden bir metindir.

 

142. Fihris Muallafâti’ş-Şeyhi’l-Ekber

Varyant Adları: er-Risâletü’l-Câmi‘a li-Mecmû‘i Âsâri’ş-Şeyhi’l-Ekber, Esâmî Muallafâti’ş-Şeyhi’l-Arabî, Kitâbü’l-Fihris, Fihrisü’l-Kutubi’l-Musannefe

 

Bu eser, İbn Arabî'nin H. 627 (M. 1230) yılına kadar yazdığı 248 eserin otobiyografik listesini içerir ve bizzat baş talebesi Sadreddin Konevî için Şam'da kaleme alınmıştır.

 

Modern Akademik Neşirler

Korkis Avvâd (Gorgis Awad) Neşri: Şam Arap Akademisi Dergisi'nde (Revue de l'Académie Arabe de Damas), 1954 (Sayı 3, 4) ve 1955 (Sayı 1) yıllarında ekleriyle birlikte yayımlanmıştır.

 

Ebü'l-Alâ Afîfî Neşri: İskenderiye Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi’nde (Cilt VIII, 1954) İbnü'l-Arabî'nin eserleri üzerine geniş bir İngilizce incelemeyle birlikte yayımlanmıştır.

 

143. el-Fırakı’s-Sitti’l-Bâtıla ve’l-Zikr Adadiha

Risalede İslam tarihindeki altı batıl mezhebin adları zikredilmektedir.

Metnin üslubu incelendiğinde uydurma olduğu tespit edilmiştir.

 

144. Kitâbü’l-Fiten

(Fitneler Kitabı)

Kıyamet alametlerini anlatır.

 

145. Kitâbü’l-Fuhûş fi’r-Rüşûş

 

145a. Kitâbü’l-Fülk

(Gemi Kitabı)

Remil, kozmoloji içeriklidir.

 

146. Kitâbü’l-Fülki’l-Meshûn

(Korunmuş Gemi Kitabı)

Fihris’te 151. sırada

 

147. Fusûlü’l-Akâid

(İnanç Esaslarının Bölümleri)

Fütûhâtü’l-Mekkiyye’nin I. cildinin başında yer alan ünlü "Akîdetü'l-Avâm" veya "Müsemmâ Akîdetü Ehli'l-İhtisâs" adlı akaid bölümlerinin el yazması mecmualara bağımsız olarak kopyalanmış halidir.

 

148. Fusûlü’l-Hakaik

(Hakikatlerin Bölümleri)

 

149. Fusûlün min Kitâbi’l-Mesâil

(Mesâil Kitabından Bölümler/Seçkiler)

İbn Arabî'nin meşhur Kitâbü’l-Mesâil adlı eserinden Şam'da H. 724 yılında erken dönemde yapılmış çok değerli bir seçkidir.

 

150. Fusûsü'l-Hikem ve Husûsü'l-Kalim

Hicri 627 yılında Şam'da kaleme alınmıştır.

Konu: Tasavvuf Metafiziği, Vahdet-i Vücûd doktrini ve ilahi Kelam'ın en mükemmel temsilcisi olan İnsân-ı Kâmil incelemesi.

 

Füsûsü'l-Hikem Şerhleri

Miftâhü'l-Füsûs: Müellif İbn Arabî'nin eserine bizzat kendisinin yaptığı yorumdur.

 

Şerhu'l-Fassi'l-İdrîsî: Talebelerinden İsmail b. Şevdakin (ö. 646 H. / 1243 M.) tarafından yazılmış yarım kalmış bir şerhtir (Fatih kütüphanesindedir).

 

El-Fukûk: Sadraddîn Konevî (ö. 672 H. / 1274 M.) tarafından yazılan, Füsûs şerh geleneğinin anahtarı sayılan eserdir.

 

Afîfüddîn el-Tilimsânî Şerhi

 

Müeyyedüddîn el-Cendî Şerhi: (ö. 700 veya 704 H.) Tasavvuf tarihinde Füsûs'un kelime kelime yapılan ilk tam şerhidir.

 

Abdurrezzak el-Kâşânî Şerhi: (ö. 730 H. / 1330 M.) Füsûs'un en popüler şerhlerinden biridir.

 

Matla' Husûsi'l-Kilem fî Şerhi Füsûsi'l-Hıkem: Dâvûd-ı Kayserî (ö. 751 H. / 1350 M.) tarafından yazılan, Osmanlı entelektüel dünyasını en çok etkileyen şerhtir.

 

Füsûs Mukaddimesi (Prolegomena): Yine Dâvûd-ı Kayserî'ye ait olan ve esere giriş mahiyetinde yazılan teorik metindir.

 

Nassü'n-Nusûs fî Şerhi'l-Füsûs: Haydar el-Âmülî (ö. 786 H. civarı) tarafından Hicri 782 yılında yazılan Şiî-Tasavvufî sentezin en büyük Füsûs şerhidir

 

Keşfü’l-Hicâb ‘an Vechi’l-Kitâb: Nev‘î Efendi (ö. 1007 / 1597) olarak bilinen Yahya b. Pîr Alî el-Halvetî tarafından yazılmış son derece önemli bir Türkçe şerhtir.

 

Tecelliyâtü Arâisi’n-Nusûs: Abdullah Bosnevî (Abdi Efendi, ö. 1054 / 1644) tarafından kaleme alınmıştır. Füsûs literatürünün en meşhur Türkçe şerhlerinden biridir.

 

Cevâhirü’n-Nusûs fî Halli Kelimâti’l-Füsûs: Ünlü mutasavvıf Abdülganî en-Nablusî (ö. 1143 / 1730) tarafından Hicri 1096 yılında yazılmış çok popüler bir şerhtir.

 

Füsûs Özetleri ve Yorumları: Nakşü’l-Füsûs

Nakdü’n-Nusûs fî Şerhi Nakşi’l-Füsûs: İslam felsefesinde çok meşhur olan bu eser, Abdurrahman Câmî (ö. 898 / 1492) tarafından Hicri 877 yılında kaleme alınmış Farsça bir şerhtir. Damat İbrahim Paşa, Köprülü ve Carullah kütüphanelerinde çok değerli el yazmaları mevcuttur.

 

Zübdetü’l-Fuhûs fî Şerhi Nakşi’l-Füsûs: İsmail Ankaravî (ö. 1042 / 1632) tarafından yazılmış Türkçe bir Nakşü'l-Füsûs şerhidir.

 

Titus Burckhardt tarafından kısmi olarak "La Sagesse des Prophètes" (Peygamberlerin Bilgeliği) başlığıyla çevrilmiş

 

Khaja Khan tarafından "Wisdom of the Prophets" başlığıyla İngilizceye çevrilmiş

 

150a. El-Füsûl ve'l-Fevâid

İsmail b. Sevdakîn’in manevi idrakin/keşfin yüksek derecelerine dair sorduğu sorulara verdiği yapılandırılmış yanıtlardan oluşur.

 

151. El-Futûh ve'l-Mütâla‘ât

Fihris’te 230’da kayıtlı.

 

152. El-Fütûhâtü'l-Medeniyye

El-Müşrikâtü'l-Medeniyye fi'l-Fütûhâtü'l-İlâhiyye

Tasavvufun en temel teorilerinden biri olan, insanın evrenin bir özeti/küçük kâinat (mikrokozmos / el-âlemü's-sağîr) olduğunu ve ilahi isimleri kendinde toplayan İnsân-ı Kâmil hakikatini ezoterik bir dille inceler.

 

153. El-Fütûhâtü'l-Mısriyye

Mısır seyahati dönemindeki ilhamları barındırdığı düşünülmektedir.

 

154. Kitâbü'l-Fütüvve

Fütüvvet: Manevi yiğitlik, cömertlik ve fedakarlık doktrini

Bu konu, el-Fütûhâtü'l-Mekkiyye’de çok daha detaylı işlemiştir

 

155. Risâletü'l-Füyûzât

Uydurmadır.

Eser Abdülkerîm el-Cîlî’ye aittir.

 

156. Cetvelü’l-Hadrati’l-İlâhiyye min Cümleti’l-Esmâi’l-Hüsnâ

Müstakil bir eser değil, kitap içi alıntıdır.

İnşâü'd-Devâir kitabının bir bölümünden ibarettir.

 

157. Cedvelün Azîm li-İstihrâci'l-Fe'l min el-Kur'âni'l-Azîm

Kur'an harfleri ve ayetleri üzerinden gelecek tahmini ve tefeül (remil/cefr benzeri manevi fıl açma sanatı).

 

158. Kitâbü'l-Cezveti'l-Muktebese ve'l-Hatrati'l-Muhtalese

Fihris’te 7’de kayıtlı.

Konu: Ezoterizm / İşrâkî Işık Metafiziği.

 

159. Cetvel el-İstilâ ve Hakîkatü'l-İctilâ

Şüpheli (Büyük ihtimalle İbnü'l-Arabî'ye ait değil).

 

159a. Kitâbü'l-Cafr

Falcılık

 

160. El-Cefrü’l-Ebyad

 

161. Kitâbü’l-Cefri’l-Câmî‘ ve’n-Nûri’l-Lâmi‘

Varyant İsimleri: El-Dürrü'l-Meknûn ve'l-Cevherü'l-Masûn, Cefrü'sh-Şeyhi'l-Ekber, El-Dürrü'l-Meknûn fi'l-Ikdi'l-Manzûm, Miftâhu'l-Cefri'l-Câmî‘.

Uydurma (İbnü'l-Arabî'ye ait değil).

Eserde İbn Arabî’den sonra yaşamış olan ünlü sufiler Ebûü'l-Hasan eş-Şâzelî ve Abdüsselâm İbn Meşîş gibi isimlerden zikredilmektedir.

 

162. En-Nihâye fi'l-Mübîn beyne Esrâri Künûzi'l-Bedâye ve'l-Gāye

 

163. Cefrü’l-İmâm ‘Alî İbn Ebî Tâlib

Uydurma (İbnü'l-Arabî'ye ait değil).

Ünlü büyü ve havas bilgini el-Bûnî’nin Şemsü’l-Ma‘ârif kitabından devşirilmiştir.

 

164. Cefrü'sh-Şeyh Muhyiddîn el-Arabî

Varyant İsimleri: Risâletü'l-Cefr, Kitâbü'l-Cefri'sh-Şeyhi'l-Ekber.

Şüpheli bir eserdir.

 

165. Risâletü'l-Cefriyye

Eş-Şeceretü'n-Nu‘mâniyye fi't-Devleti'l-Osmâniyye ve İbn Arabi’nin ezoterik eserlerinden derlenmiş bir alıntı/özettir.

 

166. Kitâbü Cilâi'l-Kulûb

Cilâü'l-Kulûb fî Esrâri ‘Âlemi'l-Guyûb

Kalbin manevi kirlerden arındırılması ve gayb aleminin sırlarına açılmasını konu edinir.

Fihris’te No: 20’de kayıtlı.

 

167. Kitâbu’l-Celâ’ fî İstinzâli Rûhâniyyâti’l-Melei’l-A‘lâ

El-Celâ fî Âdâbi’l-Melei’l-A‘lâ

Fihris’te No: 16’da kayıtlı.

 

168. Kitâbü’l-Celâl ve’l-Cemâl

Varyant: Kitâbü’l-İşârât

Fihris’te No: 56’da kayıtlı.

İbn Arabî, celâl (ilahi ihtişam/kahır) ve cemâl (ilahi güzellik/lütuf) kavramlarının ontolojik dengesini başyapıtı el-Fütûhâtü'l-Mekkiyye’de çok daha geniş bir düzlemde ele almıştır (Özellikle Cilt II).

 

169. Kitâbü’l-Celâle

Varyant İsimleri: Kitâbü’l-Celâle, Kitâbullah, Şerhu Celâle, Kitâbü’l-Kâf, Kitâbü’l-Câmi‘, Kitâbü’l-Câmi‘ el-mülakkab bi’l-Celâle.

 

Lafza-i Celâl olan "Allah" ismini oluşturan harflerin (A-l-l-h) ontolojik sırları, ebced değerleri, geometrik açılımları ve bu harflerin evrendeki gizli güçleri (havassı) üzerine derin felsefi bir incelemedir.

Fihris’te No: 76’da kayıtlı.

Yusuf Ağa (Konya) 4868 Yeni (s. 177-190) nüshası bizzat Muhyiddin İbnü'l-Arabî’nin kendi el yazısıyla (müellif hattı) yazılmıştır ve Sadreddin Konevî’nin özel kütüphanesine aittir.

 

1948 yılında Haydarabad'da (Hindistan) basılan meşhur Resâilü İbnü'l-Arabî derlemesi içinde yayımlanmıştır.

Michel Vâlsan (Mustafa Abdülaziz) tarafından Fransızca'ya çevrilmiş

 

170. Kitâbü’l-Celve fî ma‘rifeti’l-Halve

Uydurma / Sahtedir.

Eser İbn Arabi’nin çağdaşı olan ünlü büyü, tılsım ve havas alimi Ahmed b. Ali el-Bûnî'ye (ö. 622/1225) aittir.

 

171. Kitâbü’l-Câlî kaşfü’l-vâlî

Varyant İsimleri: Kitâbü’l-Gâlî, Kitâbü’l-Celâ’

Fihris’te No: 38’de kayıtlı.

 

172. el-Cem‘ ve’t-tafsîl fî esrâri me‘ânî et-tenzîl

İşari Kur'an Tefsiridir.

Fihris’te No: 6’da kayıtlı.

 

172a. Kitâbü’l-Câmi‘

 

173. Câmi‘u’l-ahkâm fî ma‘rifeti’l-helâl ve’l-harâm

Hadis Ahkâmı

Keşfü’z-Zunûn’da aktarıldığına göre bu eser, baştan sona bizzat Hz. Peygamber’den (s.a.v.) doğrudan aktarılan helal ve harama dair hadis şerhlerini içeren fıkhi-hadis temelli dev bir çalışmadır.

 

174. Kitâbü’l-Cinn

Görünmeyen alemler ve cinlerin doğası konusunu el-Fütûhâtü’l-Mekkiyye’de (Cilt I, II) çok daha detaylı bir şekilde genişletmiştir.

 

175. Kitâbü’l-Cenne

Varyant İsim: Kitâbü Meddi ve lafzı kitâbi’l-cenne

Ahiret Ontolojisi.

Fihris’te No: 167’de kayıtlı.

 

176. Cennatü’l-esmâ’

Eser İbn Arabî'ye ait değildir. Eser çoğunlukla İmam Gazali veya Hz. Ali geleneğine nispet edilen daire ve havas metinlerindendir.

 

177. Kitâbü’l-Cevâbi’l-müstekîm ‘ammâ se’ele ‘anhu el-Hakîm et-Tirmizî

Varyant İsimleri: Şerhu’l-mesâili’r-rûhâniyye..., Cevâbü es’ileti’t-Tirmizî, el-İcâbe ‘alâ es’ileti’t-Tirmizî, Ecvibeti İbn Arabî

 

Konusu, Hakîm et-Tirmizî’nin (ö. 285/898) tasavvuf tarihinin en çetin eserlerinden biri olan Hatmü’l-evliyâ (Hatmü’l-velâye) kitabında sorduğu, velayetin sırlarına dair 155 çetin soruya İbnü'l-Arabî’nin verdiği tek tek cevaplardır.

 

İbn Arabi bu soru ve cevapları daha sonra el-Fütûhâtü’l-Mekkiyye’nin 73. Bölümüne (Bâbü'l-Velâye) aynen dahil etmiştir.

 

178. Cevâb ‘an mes’eleti’d-dürreti’l-beyzâ’ ve hüve’l-aklu’l-evvel

Varyant İsim: ed-Dürretü’l-beyzâ’ fî zikri makâmi’l-ilmi’l-a‘lâ

Konusu: Kozmogoni (İlk Akıl Doktrini).

İbn Arabî terminolojisindeki Beyaz İnci (ed-Dürretü'l-Beyzâ) üzerine kurulmuş bu metafizik risalenin teorik genişlemesi el-Fütûhâtü’l-Mekkiyye’de (Cilt I) yer almaktadır.

 

179. Cevâb ‘an mes’eleti’s-sebğati’s-sevdâ’ ve hiye’l-heyûlâ

Konu: Kozmoloji (İlk Madde/Karanlık Boya - Heyûlâ Doktrini).

 

180. Cevâb ‘an mes’eleti’z-zümürrüdeti’l-hadrâ’ ve’y-yâkûteti’l-hamrâ’ ve hiye’n-nefsü’l-külliyye

Varyant İsim: Kitâbü’n-Nefs ve hüve Kitâbü’z-Zümürrüdeti’l-Hadrâ’

Varlığın mertebelerinden "Tümel Nefs"in sembolik ve ezoterik karşılığı olan Yeşil Zümrüt konusunun teorik açılımı bizzat Şeyh tarafından el-Fütûhâtü’l-Mekkiyye’de (Cilt I) yapılmıştır.

 

181. Risâle fî cevâbi ma‘rifeti’n-nefs ve’llâhi Teâlâ

"Nefsini bilen Rabbini bilir" sırrı

İbn Arabi’ye nispet edilse de bu durum şüphelidir. Bu metin, İbn Arabî’ye yanlışlıkla atfedilen ve aslı 686/1287 yılında vefat eden Şeyh Alî b. Mes‘ûd el-Balabânî’ye ait olan meşhur Risâletü’l-Ahadiyye metni ile karşılaştırılmalı ve karıştırılmamalıdır

 

182. Cevâbu süâli İbn Sevdakîn ‘an a‘le’l-merâtib ve’l-avâl

Varyant İsimleri: Kitâbü’l-Ikdi’l-manzûm, el-Ecvibe ‘alâ mesâili İbn Sevdakîn..., Risâletü Süâli İbn Sevdakîn

 

Yusuf Ağa (Konya) 4868 / s. 174-176: Bizzat İbnü'l-Arabî’nin kendi el yazısıyla (müellif hattıyla) kaleme alınmıştır! Sadreddin Konevî’nin vakfettiği özel kütüphanesinin günümüze ulaşan en değerli parçalarındandır.

 

183. Cevâhirü’l-ikâm ve ezâhirü’l-kalim

Vecizeler ve özdeyişler şeklinde kaleme alınmış ahlaki, manevi öğütler derlemesidir.

 

184. Havd fî ilmi’t-tasavvuf

Tasavvuf Teorisi

Araştırmalar, bu metnin bağımsız bir risale olmayıp, bizzat el-Fütûhâtü’l-Mekkiyye’nin 1. Cildindeki bir bölümden aynen aktarılmış bir alıntı (iktibas) olduğunu göstermektedir.

 

185. Kitâbü’l-Cebel

Varyant İsimler: Kitâbü’t-Tıbb ve hüve Kitâbü’l-Beyân, Kitâbü’l-Âl

Fihris’te No: 141’de kayıtlı.

 

185a. Kitâbü’l-Cihâd

Tasavvuf Ahlakı

 

186. Kitâbü’l-Cism

Varyant İsim: Kitâbü Mâcc ve hüve Kitâbü’l-Cism.

Fihris’te No: 153’de kayıtlı.

Varlık mertebelerinde "Cism-i Küllî" (tümel cisim) hakikatini ele alan bu konunun teorik altyapısı el-Fütûhâtü’l-Mekkiyye’de (Cilt II) işlenmiştir.

 

187. Kitâbü’l-Cism ve’l-cesed

Fihris’te No: 237’de kayıtlı.

 

188. Kitâbü’l-Cûd

Varyant İsim: Kitâbü’z-Zâl ve hüve Kitâbü’l-Cûd.

Fihris’te No: 80’de kayıtlı.

İlahi cömertlik ve varlık verme tecellilerini anlatan bu konunun geniş açılımları el-Fütûhâtü’l-Mekkiyye’de (Cilt II, III) yer alır.

 

188a. el-Cüz’ü’l-evvel min Tefsîri Kelâmillâhi Teâlâ

Fâtiha Suresi ile Bakara Suresi'nin ilk 16 ayetinin tefsirini içerir.

Nüshanın sonundaki kâtip kaydına göre bu cüz, Şeyh-i Ekber’in tamamlayamadığı devasa tefsiri el-Cem‘ ve’t-tafsîl fî esrâri’t-tanzîl’e aittir.

 

188b. el-Cüz’ fî’l-ehâdîsi’l-âliye

Hadis

 

189. Cüz’ min Tefsîri’l-Kur’âni’l-azîm ‘alâ lisâni’s-Sufiyya

Uydurma bir kitaptır.

 

Kitap aslında tasavvuf tarihinin en meşhur işari tefsirlerinden biridir.

Eserin tam nüshası Murad Molla Kütüphanesi 131 numarada Aynü’l-hayât (veya Bahrü’l-hakâik) adıyla kayıtlıdır.

 

Müellif silsilesi şu şekildedir:

Necmeddîn-i Kübrâ (ö. 618/1221 - Harezm'i Moğollara karşı savunurken şehit düşmüştür) başlatmış, Hucurât Suresi'ne kadar yazabilmiştir.

Eserin büyük kısmını öğrencisi Necmeddîn-i Dâye (ö. 654/1256) devam ettirmiştir.

Tefsiri nihai olarak tamamlayan ise Alâüddevle-i Simnânî (ö. 736/1336) olmuştur.

 

190. Kitâbü’l-Gayb

Varyant İsim: Kitâbü Kâf ve hüve Kitâbü’l-Gayb.

Fihris’te No: 112’de kayıtlı.

İbn Arabi bu konuyu el-Fütûhâtü’l-Mekkiyye’de çok geniş olarak ele almıştır (Cilt II, III).

 

191. Al-Gayb ve'l-huzur

Fihris’te No: 211’de kayıtlı.

 

192. Risâletü’l-Galat

Varyant İsim: Risâletü Tağlîfi ehli külli men fi’l-usûli ve’l-fürû‘

İbn Arabî bu risalede, tasavvuf yolundaki bazı sâliklerin fahiş bir hataya düşerek Tevhîd (Varlık birliği ilkesine dayalı olarak kulun Allah'ı birlemesi) ile İttihâd (Yaratıcı ile yaratılanın panteist bir tarzda birbirine karışması, hulûl veya tözsel birleşme iddiası) arasındaki devasa farkı ayırt edememelerini çok sert bir dille eleştirir ve uyarılarda bulunur.

 

193. Kitâbü’l-Kavâmid ve’l-Avâsim

Varyant İsimler: el-Kavâim ve’l-avâim, el-Avâim mine’l-kavâim.

Eğitim tarihi konuludur.

Sahtedir.

Eser, Tunuslu meşhur fıkıhçı ve eğitimci Ebû Bekir İbnü’l-Muâfirî’ye aittir

 

194. Risâletü’l-Gavsiyye

Varyant İsimler: Risâletü’l-Gavs, el-Kelâmü’l-İlâhiyyâtü’l-müsemmât bi’l-Vâridât

Allah Teâlâ ile yazar arasında doğrudan bir diyalog ve hitap şeklinde ("Yâ Gavs!..." nidasıyla) sunulan, son derece cezbekâr ve ezoterik bir şathiyyattır.

Arabî’ye aidiyeti şüphelidir.

Kâtib Çelebi eseri Abdülkadir-i Gîlî adına kaydeder.

 

195. Kitâbü’l-Gāyât fî mâ verade mine’l-gayb fî tefsîri ba‘di’l-âyât

Varyant İsim: Kitâbü’l-Gāyât.

Fihris’te No: 164’de kayıtlı.

 

196. Kitâbü’l-Gınâ

Konunun teorik kalbi yine Fütûhât içindedir (Cilt II, III).

 

196a. Kitâbü’l-Hîre ve’l-İctihâd

Hayret/Hîre makamı hakkındadır.

 

197. Gırretü’n-nazar fî ittihâdi’l-ayni ve’l-eser

Varlık Ontolojisi

 

198. Kitâbü’l-Gırra ve’l-ızza

İlahi Sıfatlar.

Konunun teorik açılımı bizzat el-Fütûhâtü’l-Mekkiyye’de (Cilt II) yapılmıştır.

 

198a. Kitâbü’l-Gull

Nefs Psikolojisi

 

199. Cunyat al-Talib fi ma istamala 'alayhi İlm al-Wahm ve'l-saroda min al-matalib

Ezoterik Nefes İlimleri

Uydurma / Hint kökenli bir metindir.

Üslup İbnü'l-Arabî’nin diline tamamen yabancıdır.

 

200. Kitâbü’l-Gurfe ve’l-hırfa

Varyant İsimler: Kitâbü’l-Furka ve’l-hırka

Fihris’te No: 136’da kayıtlı.

 

201. Kitâbü’l-Hebâ’

Varyant İsim: Kitâb-ı Hakk ve hüve Kitâbü’l-Hebâ’.

Yüksek Kozmoloji / Ontoloji (İlk Cevher / Kaos Tozu).

İbn Arabî'nin kozmogonisinde evrenin maddesel formları kabul etmeye hazır ilk karanlık levhasını/cevherini ifade eden "Hebâ" kavramının detayları el-Fütûhâtü’l-Mekkiyye’de (Cilt II) işlenmiştir.

 

202. Kitâbü’l-Heybe ve’l-üns

Hal ve Makamlar.

Fihris’te No: 207’de kayıtlı.

Kulun ilahi azamet karşısındaki titreyişi (Heybe) ve cemal tecellisiyle bulduğu huzuru (Üns) anlatan bölümler için bkz. el-Fütûhâtü’l-Mekkiyye (Cilt II).

 

203. Hatkü’l-estâr fî ilmi keşfi’l-esrâr

Uydurmadır, eser Abdülganî en-Nablusî’ye aittir.

 

204. Heyâkilü’n-nûr / el-Envâr

Uydurmadır, eser Şehâbeddin es-Sühreverdî’ye aittir.

İbn Arabî’nin de el-Fihrist (No: 134), el-Fütûhâtü’l-Mekkiyye (Cilt II), Kitâbü’t-Tecelliyât ve Kitâb-ı Eyyâmü’ş-şe’n metinlerinde zikrettiği, kendisine ait kayıp bir Heyâkilü’l-envâr risalesi mevcuttur. Müstensihler bu isim benzerliğinden dolayı Sühreverdî’nin eserini Şeyh’e nispet etmişlerdir.

 

205. Kitâbü’l-Hû ve hüve Kitâbü’l-Yâ’

Varyant İsimler: Kitâbü’l-Yâ’ ve hüve Kitâbü’l-Hüve, Kitâbü’l-Hû, Kitâbü’l-Yâ’, el-Lâhû

İbn Arabi bu risaleyi Hicri 601 (M. 1204/1205) yılında Kudüs’te kaleme almıştır

Fihris’te No: 75’te kayıtlı.

İlahi zamirler sembolizmini anlatır.

 

205a. Kitâbü’l-Hüviyye

 

206. Risâletü’l-Habîb

Bu risale kesin olarak uydurmadır

 

207. Kitâbü’l-Hattı ve’l-Mutalea

Fihris’te No: 244’te kayıtlı.

Konusu dikey ve yatay varoluş çizgileri ile ilahi nazardır.

 

207a. Hadîs-i Erbaîn

Şüpheli…

 

208. Kitâbü’l-Hadd / Kitâbü’l-Hayra

(Hayret ve Sınırlar Kitabı)

Fihris’te No: 168’de kayıtlı.

 

209. Hadrat al-hadarat

Esmâ-i Hüsnâ (İlahi İsimler) Şerhi.

 

210. Hıfzu’l-lisân ve’l-cenân

Dilin ve Kalbin Muhafazası

 

211. el-Hakku’l-ekber

Manzume

Şüpheli bir eserdir.

 

212. Kitâbü’l-Hayra

(Hayret Kitabı)

Varyant İsim: Kitâbü’t-Tâ ve hüve Kitâbü’l-Hayra

Fihris’te No: 126’da kayıtlı.

 

İbn Arabî, mutlak idraksizlik ve şaşkınlık anlamındaki değil, ilahi azamet karşısında aklın durması ve hayran kalması anlamındaki yüksek "Hayret" doktrinini el-Fütûhâtü’l-Mekkiyye’de etraflıca açıklar (Cilt IV, I).

 

213. Kitâbü’l-Hâl ve’l-makâm ve’l-vakit

Varyant İsim: Kitâbü’l-Hâl

Fihris’te No: 199’da kayıtlı.

Kulun anlık ruhanî durumu (Hâl), yerleştiği durak (Makam) ve zamanın hakikatini (Vakit) yakalaması üzerine derin teorik açılımlar içerir. Aynı konu Fütûhât’ta (Cilt II) mevcut.

 

214. Hallü’r-rumûz ve mefâtîhu’l-kunûz

Varyant İsimler: Kitâbün Mühicün li’ş-şevk ve’l-ışk, Kitâbü Mefâtîhi’l-kunûz ve halli’r-rumûz

Konusu, insan aklıyla ve zahiri dini dogmalarla ilk bakışta çelişir gibi görünen bazı peygamberlik hadislerinin, müteşabih ayetlerin ve mutasavvıfların akıl sınırlarını zorlayan gizemli sözlerinin (şathiyyat) hermenetik/ezoterik açıklamasıdır.

 

Uydurmadır: Bu eser gerçekte İzzeddin Abdüsselâm b. Ahmed b. Gânim el-Makdisî’ye aittir.

 

215. Kitâbü’l-Hamd

Fihris’te No: 120’de kayıtlı.

 

216. Kitâbü Hakâikı’l-esmâ’i’l-hüsnâ

İbn Arabî'ye ait değildir, Sadreddin Konevî’ye aittir.

 

217. Hakîkatü’l-hakâik

Varyant İsim: Ulûmü’l-hakâik ve ihkâmü’d-dekâik

Şüphelidir.

Abdülkerim el-Cîlî ve Sa‘deddîn-i Hammûye’nin de benzer adlı eserleri vardır.

 

217a. el-Hakîkatü’l-İlâhiyye

Zât ve sıfatları konu edilir.

 

218. Hakîkatü’l-yakîn ve zülfetü’t-temkîn

Eser sahtedir. Aynı risale, Abdülkerim el-Cîlî’ye ait derlemelerde de yer almaktadır

 

219. Kitâbü’l-Hakk

Varyant İsimler: Risâletü’l-Hakk, Kitâbü’l-Ahadiyye, Kitâbü’l-Celâliyye, Risâletün fî en-nüûti’l-ilâhiyye.

Fihris’te No: 119’da kayıtlı.

Mutlak Varlık ve sudur hakkındadır.

 

Eserin Şehit Ali Paşa 2813 (y. 42-46) numaralı nüshası, İslam bibliyografya tarihinin en kıymetli belgelerinden biridir. Üzerinde bizzat Hicri 621 (M. 1224) yılında Şam’da, İbnü'l-Arabî’nin şahsi evinde gerçekleştirilen bir kıraat ve icazet meclisinin resmi Semâ Kaydı (Audition Certificate) bulunmaktadır.

 

220. el-Hakku’l-mahlûk

el-Hakku’l-mahlûk bihî

Fihris’te No: 202’de kayıtlı.

 

İbn Arabî’nin varlığın var oluşunu ve evrenin nefes-i rahmânî ile sürekli yenilenmesini açıkladığı bu meşhur terim, Endülüslü selefi İbn Berrecân’dan (ö. 536/1141) mülhemdir. Şeyh bu borcu ve kavramın açılımını el-Fütûhâtü’l-Mekkiyye’de açıkça zikreder (Cilt III).

 

221. Hakku’l-vakt ve’s-sâ‘a

Varyant İsim: İhkâkü’l-vakt ve’s-sâ‘a ve mecmau’l-âl ve’l-fâ‘

Uydurmadır. Aaynı risale, Kübrevî şeyhi Sa‘deddîn-i Hammûye’ye (ö. 658/1260) atfedilmektedir.

 

222. Kitâbü’l-Hakkı ve’l-bâtıl

Fihris’te No: 242’de kayıtlı.

Varlık dereceleri hakkındadır.

 

223. Kitâbü’l-Hareke

Kozmik Hareket Teorisi.

Fihris’te No: 156’da kayıtlı.

 

223a. Harf al-Kalimat

 

224. Harfü’l-kelimât ve harfü’s-Salavât

Uydurmadır.

İlahi İrade (Meşîet) ve Kudret hakkındadır.

 

225. Risâletü’l-Hasad

Uydurmadır, Kübrevî şeyhi Sa‘deddîn-i Hammûye’ye ait olduğu kesin olarak tespit edilmiştir.

 

226. Harfü’l-mi‘râc ve aslü’l-idhâl ve’l-ihrâc

Uydurmadır, muhtemelen Hammûye’ye aittir.

 

227. Kitâbü’l-Harf ve’l-ma‘nâ

Fihris’te No: 193’te kayıtlı.

 

228. Kitâbü’l-Haşr

Varyant İsim: Kitâbü’l-Hâ’ ve hüve Kitâbü’l-Haşr.

Fihris’te No: 145’te kayıtlı.

 

229. Risâletü’l-haşri’l-cismânî

Kelâm kelamcılarına karşı bedensel haşr Müdafaasını konu edinir.

 

230. Kitâbü Havzi’l-Hayât

Varyant İsimler: Mir’âtü’l-ma‘ânî fî idrâki’l-âlemi’l-insânî, Bahru’l-Hayât

İslam ezoterizmi ve Hint yoga öğretisi karşılaştırması

Uydurmadır.

Eser, Kamar kökenli bir Hindu Yogi olan Bhojar Brahman tarafından Sanskritçe kaleme alınan Amrita Kunda (Hayat/Ölümsüzlük Havuzu) adlı ünlü Hatha Yoga metninin İslam dünyasındaki adaptasyonudur.

 

231. Kitâbü’l-Hayât

Varyant İsim: Kitâbü’l-Bâ’ ve hüve Kitâbü’l-Hayât (Varlık ilkesi olan Bâ harfi ve Hayat ilişkisi)

Fihris’te No: 96’da kayıtlı.

İlahi Hayat sıfatının evrendeki tecellileri ve varoluşsal diriliş primordiyali üzerine ileri okumalar için bkz. el-Fütûhâtü’l-Mekkiyye (Cilt II).

 

232. Hijjâtü'l-Vedâ

(Veda Haccı)

 

233. Kitâbü’l-Hikem

Varyant İsimler: el-Hikemü’l-İlâhiyye, Hikemü’ş-Şeyhi’l-Ekber, Hikemü’l-kudveti’r-râsih, Kitâbün fî tarîkillāhi teâlâ

Hikmetler ve aforizmalar

 

234. Kitâbü’l-Hikme

Varyant İsim: Kitâbü’d-Dâd ve hüve Kitâbü’l-Hikmeti’l-mahbûbe (Dâd Harfi ve Mahbûb Hikmet Kitabı)

Fihris’te No: 84’te kayıtlı.

 

235. el-Hikmetü’l-ilâhiyye fî ma‘rifeti’l-Melâmiyye

Fihris’te No: 204’te kayıtlı.

İbn Arabî metafiziğinde Melâmîler (Melâmiyye), manevi hiyerarşinin (ricâlü'l-gayb) en üst basamağını, yani "Velayet"in zirvesini temsil ederler. Onlar, ulaştıkları muazzam ilahi idraki dış görünüşlerine asla yansıtmayan, halk içinde hakla olan, ibadetlerini gizleyen ve kınanmaktan korkmayan gizli inisiyelerdir.

 

235a. K. al-Hikma al-Mahbuba

 

236. Risâletün fî hikmeti kevni’n-nebiyyi ümmiyyen

Peygamberlik Tarihi / Nübüvvet Metafizik.

 

237. Hilyetü’l-abdâl

(Abdalların Süsü)

Varyant İsimler: Hilyetü’l-abdâl ve mâ yezharu anhâ min el-ma‘ârif ve’l-ahvâl, Hilyetü’l-ebrâr.

Seyr u Sülûk Rehberi.

 

Eseri Abdullah Bedr el-Habeşî ve Muhammed b. Hâlid es-Sadefî’nin manevi eğitimi için kaleme almıştır.

Eser; manevi hayata adım atmak ve "Ebdâl" (Veliler hiyerarşisindeki özel bir sınıf) makamına ulaşmak isteyen bir salikin mutlaka uygulaması gereken 4 altın kuralı inceler: Uzlet (yalnızlık), Samt (susmak), Cû‘ (açlık) ve Seher (uykusuzluk/gece ibadeti).

Eserin Konya Yusuf Ağa Kütüphanesi 4868 (Yeni No) nüshası, bizzat İbnü'l-Arabî’nin kendi el yazısıyla kaleme alınmıştır!

Fihris’te No: 48’de kayıtlı.

 

Michel Vâlsan tarafından Fransızca'ya çevrilmiş ve 1951 yılında Paris'te Études Traditionnelles dergisinde yayımlanmıştır.

 

237a. Hırz-ı Seyyidina Süleyman

(Hz. Süleyman'ın Koruma Duası/Zırhı)

Koruyucu Evrâd

 

238. Hizbü’l-Ahadiyye

Koruyucu Evrâd.

 

239. Hizbü’l-Feth

(Fetih Duası)

 

240. Hizbü’l-İ‘tisâm

(İlahi Sığınma Hizbi)

 

241. Hizbü’n-Nûr

 

242. Hizbü’ş-Şeyhi’l-Ekber

Şehit Ali Paşa nüshasındaki müstensih, Sadreddin Konevî’nin şahsi kütüphanesindeki (Bibliyografya) kayıtlarda bizzat İbn Arabî’ye ait şu eserleri gördüğünü not etmiştir:

Kitâbü'l-Câmi‘ (Ebu Muhammed Abdülhak el-İşbîlî'den aktarılan hadis derlemesi)

Tefsîrü'l-Mehdâvî

Dîvân-ı Kebîr

Müveşşahât (Müzeler/Şiir antolojisi)

Tefsîru İbn Berracân

el-Fütûhâtü'l-Mekkiyye

 

243. Hizbü’t-Tevhîd

 

244. Hizbü’l-Vikāye

İslam dünyasında "ed-Devrü’l-A‘lâ veya "Hizbü’l-Hıfz" adıyla bilinen, İbn Arabî’nin en meşhur, celali tecellilerden ve her türlü şerden korunmak için tertip ettiği, ritmik ve muazzam bir dil estetiğine sahip dua metnidir.

 

245. Hizbü Mıknâtîsi’l-Kulûb

Varyant İsim: Mıknâtîsü’l-Kulûb ve Miftâhu’l-Guyûb (Kalplerin Mıknatısı ve Gaybların Anahtarı)

 

246. Risaletü'l-Hubuk

 

247. Kitâbü’l-Hücüb

(Örtüler Kitabı)

Varyant İsimler: Risâletü’l-Hücüb, Kitâbü’l-Ma‘rife, Kitâbü’l-Mesâil, Kitâbü’l-Ucbü’l-Ma‘neviyye ‘anü’z-Zâti’l-Hüviyye

 

Fihris’te No: 65’de kayıtlı.

 

247a. Hükmü’s-Seb‘ati’l-Eflâk

 

248. Kitâbü’l-Hikem ve’ş-Şerâi‘

(Hikmetler ve Şeriatlar Kitabı)

Fihris’te No: 111’de kayıtlı.

 

249. Risâletü’l-Hulel

(Süsler Risalesi)

Varyant İsim: Mâhiyyetü’l-Kalb (Kalbin Mahiyeti).

Osman Yahya esere "Şüpheli" (Dubium) şerhi düşmüştür.

 

250. Kitâbü’l-Hurûf

Fütûhâtü'l-Mekkiyye’nin I. cildindeki meşhur bölüm bu konunun şahikasıdır.

 

250a. Kitâbü’l-Hurûf fî İlmi’l-Mevâkıf

 

251. Kitâbü’l-Hüsn

(Güzellik Kitabı)

 

252. Risâle fî Halkı’l-Ahlâk

(Ahlakın/Karakterin Yaratılışı Risalesi)

 

253. Halku’l-Âlem ve Menşe’ü’l-Halîka

(Âlemin Yaratılışı ve Varoluşun Kökeni)

Varyant İsim: Menşe’ü’l-Halîka

 

253a. Hal‘u’n-Na‘leyn fî-l-Vusûl ilâ Hazreti’l-Cem‘eyn

Uydurmadır. Eser büyük ihtimalle 17. yüzyıl Osmanlı mutasavvıfı ve Şeyh-i Ekber şârihi Abdullah el-Bosnevî’ye (ö. 1054/1644) aittir.

 

254. Kitâbü’l-Halkı ve’l-Emr

Fihris’te No: 90’da kayıtlı.

 

255. Kitâbü’l-Halve

Varyant İsimler: Risâle fî Beyâni Sûreti’l-İstidâd, Âdâbü’s-Sülûk fi’l-Halve, el-Halvetiyye, Esrârü’l-Halve.

Yusuf Ağa (Eski 5624): Şeyh-i Ekber henüz hayattayken kaleme alınmış ve doğrudan Konevî’nin özel kitaplığında muhafaza edilmiş bir diğer şahsen onaylı (otantik) nüshadır.

 

256. Hâtimetü Risâleti’r-Red ‘ale’l-Yehûd

 

256a. Kitâbü Hatmi’l-Evliyâ

Uydurmadır. Eser Hakîm et-Tirmizî’ye aittir.

 

257. el-Hatm ve’t-Tab‘

Fihris’te No: 236’da kayıtlı.

Başlık doğrudan Bakara Suresi 7. ayet (Hatemallahu alâ kulûbihim) ve Nisâ Suresi 155. ayetteki kalplerin mühürlenmesi/damgalanması metaforuna ve bunun ezoterik tefsirine dayanır.

 

258. Kitâbü’l-Hevâtır

Kitâb Keşfi’s-Serâir fî Mevâridi’l-Hevâtır (Kalbe Gelen Düşünceler Kitabı)

Fihris’te No: 215’te kayıtlı.

 

259. Kitâbü’l-Havf ve’r-Recâ

(Korku ve Ümit Kitabı)

Fihris’te No: 205’te kayıtlı.

 

259a. el-Hayâl ve’l-Vehm

 

259b. Kitâbü’l-Hazâin

(Hazineler Kitabı)

 

260. Kitâbü’l-Hazâini’l-Ameliyye

(Amelî Hazineler Kitabı)

Varyant İsim: Kitâbü Kâf ve Hüve Kitâbü’l-Hazâini’l-Ameliyye (Buradaki "Kâf" harfi, Şeyh’in varoluşsal şifrelemelerine dayanır).

Fihris’te No: 114’te kayıtlı.

 

261. Kitâbü’l-Huşûş ve’l-Umûm

Fihris’te No: 240’ta kayıtlı.

 

262. Hurûcü’s-Sühuş ‘an Bürûci’l-hüşûş

İbn Arabî bu kozmolojik ve ezoterik metni bizzat Hicri 21 Şaban 635 (M. 1238) tarihinde Şam’da (Dımaşk) tamamlamıştır.

 

262a. Al-Hutab wa-l-Mesa'il

 

263. Kitâbü’l-Hutâfâ’

 

263a. Kitâbü’l-Hutbe fî nâdadi’l-Âlem

Fütûhâtü'l-Mekkiyye’nin 371. Bölümünden müstansihler tarafından müstakil hale getirilmiş bir alıntıdır (iktibas).

 

263b. Kitâbü’l-İbâde

 

264. el-İbâre ve’l-İşâre

(İfade ve İşaret)

Fihris’te No: 241’de kayıtlı.

 

265. Kitâbü’l-İbdâ‘ ve’l-İhtidâ‘

Varyant İsim: Kitâbü’t-Tâ ve Hüve Kitâbü’l-İbdâ‘ ve’l-İbtidâ‘ (Kozmik varoluşun ve yaratılışın başlangıcını "Tâ" harfi sembolizmiyle anlatır).

 

266. Kitâbü’l-İfâde limen Erâde’l-İstifâde

Fihris’te No: 89’da kayıtlı.

Bilgi teorisi ve irfanın mertebeleri üzerine ezoterik bir incelemedir.

Bu metin, bazı kütüphane envanterlerinde (örneğin Ezher 964 nüshasında) hatalı olarak el-İnsânü’l-Kâmil müellifi Abdülkerim el-Cîlî’ye (ö. 820/1417) atfedilmiştir. Ancak Osman Yahya bunun İbnü'l-Arabî'ye ait olduğunu kanıtlar. Risalede Şeyh, bizzat kendi eseri olan Kitâbü’l-Hulûl’e atıfta bulunmaktadır.

 

267. Kitâbü’l-İfhâm fî Şerhi’l-İ‘lâm

İbn Arabî’nin kendi yazdığı metafizik metni Kitâbü’l-İ‘lâm bi-İşârâti Ehli’l-İlhâm üzerine kaleme aldığı bizzat kendi şerhidir.

 

267a. el-İfrâd ve’l-İttihâd

 

267b. el-İcâbe

 

268. İcâzü’l-Beyân fî Tercemeti ‘ani’l-Kur’ân

Günümüze sadece Fâtiha Suresi'nden Bakara Suresi 253. ayete kadar olan kısmı ulaşabilmiş klasik kayıp dev tefsiridir. Fütûhât’ta da (III, 64) bu tefsire atıflar vardır.

 

269. el-İcâze li’l-Meliki’l-Muzaffer

Şeyh-i Ekber’in Otobiyografisi

İbn Arabî’nin Eyyubi Sultanı el-Melikü’l-Muzaffer Bahâeddin Gazi’ye (el-Melikü’l-Âdil’in oğlu) Hicri 632 yılında Şam’da takdim ettiği muazzam icazetnamedir. Şeyh bu belgede bizzat okuduğu/yazdığı 290 eserini ve ders aldığı 70 büyük hocasını tek tek zikreder. Şeyh’in otantik külliyatını tespit etmedeki en büyük iki kaynaktan biridir (diğeri Fihrist’tir).

 

270. İcâz min Haleb

Uydurmadır. İbn Arabî’nin meşhur Risâletü’l-Envâr metninin eksik ve uydurma başlık vurulmuş bir kopyasıdır.

 

271. İcâzetü’ş-Şeyhi’l-Ekber li-Sadreddîn el-Konevî

İbn Arabî’nin, en büyük talebesi ve manevi varisi olan Sadreddîn el-Konevî’ye (ö. 673/1274) bizzat kendi huzurunda okuduğu, okuttuğu ve rivayet izni verdiği eserlerini listeleyen çok özel bir otobiyografik belgedir.

 

272. Kitâbü’l-İhsân

Varyant İsim: Kitâbü’s-Sîn ve Hüve Kitâbü’l-İhsân (Şeyh’in varlık mertebelerini ve ihsan makamını "Sîn" harfinin ezoterik sırlarıyla açıkladığı risalesi).

Fihris’te No: 82’de kayıtlı.

 

273. el-İhtifâl fî mâ kâne ‘aleyhi Rasûlullâh min Sâni‘i’l-Evvel

Sünnet-i seniyye ve Nebevî denge üzerine tarihi/ahlaki bir metindir.

Fihris’te No: 5’te kayıtlı.

 

274. İhtisâru’l-Buhârî

İmam Buhârî’nin (ö. 256/870) el-Câmiu’s-Sahîh’inin Şeyh-i Ekber tarafından yapılan irfani özetidir.

 

275. İhtisâru’l-Muallâ

Fihris’te No: 4’te kayıtlı.

İbn Arabî’nin fıkıhtaki Zahirî eğilimini ve fıkıh metodolojisini gösteren devasa bir çalışmadır. Büyük Endülüslü Zahirî fakih İbn Hazm’ın (ö. 456/1064) meşhur fıkıh ansiklopedisi el-Muhallâ bi’l-Âsâr’ının özetidir.

 

276. İhtisâru’l sira al-Nebeviyyeti’l-Muhammadiyya

Varyant: İhtisar sirat el-nabi.

Fihris’te No: 190’da kayıtlı.

Siyer-i Nebî (Peygamber Efendimizin hayatı) üzerine yazılmış otantik bir özet çalışmadır.

 

277. İhtisâru’t-Tirmizî

İmam Tirmizî’nin (ö. 279/892) hadis külliyatının ihtisarıdır.

Fihris’te No: 2’de kayıtlı.

 

278. İhtisâru Müslim

İmam Müslim’in (ö. 261/875) Sahîh’inin ihtisarıdır.

Fihris’te No: 1’de kayıtlı.

 

279. İlâhiyyâtü İbn ‘Arabî

Uydurmadır. Eser Sadreddîn el-Konevî’ye aittir.

 

280. İlâmü’ş-Şühûd fî Keşfi Mübhemâti’l-Vücûd

Şüphelidir. Üslup ve muhteva olarak ekole sonradan eklemlenmiş bir metin olma ihtimali yüksektir.

 

281. Kitâbü’l-İlâm bi-İşârâti Ehli’l-İlhâm

Varyant İsimler: el-İlâm, el-Hikmetü’l-İlhâmiyye fi’r-Reddi ‘ale’l-Felâsife.

İbn Arabi’nin varlık birliği (vahdet-i vücûd) ekseninde; görme, işitme, kelam (konuşma), kadim bilgi (kudemâ) ve muhabbet (sevgi) gibi temel metafizik ve teolojik temaları kısa özdeyişler (vecizeler) halinde ele aldığı, bir talebesinin sorusu üzerine kaleme alınmış çok rafine bir eserdir.

Fihris’te No: 22’de kayıtlı.

 

Miguel Asín Palacios ve Carl Brockelmann, risalenin Leiden nüshasında tesadüf ettikleri "el-Hikmetü’l-İlhâmiyye fi’r-Reddi ‘ale’l-Felâsife" (Filozoflara Reddiye) başlığına aldanmışlardır. Eseri, Gazâlî’nin meşhur Tehâfütü’l-Felâsife’si tarzında, felsefeyi doğrudan kelami argümanlarla çürüten agresif bir reddiye zannetmişlerdir.

 

281a. Kitâbü’l-İlâm bi-mâ Halakallâhu mine’l-Acâib fî Arzi’l-Hakîkat allatî Hulikat min Bakiyyeti Tînati Âdem

Allah’ın, Âdem’in (a.s.) çamurundan kalan bakiye ile yarattığı Hakikat Toprağı’ndaki (Arz-ı Hakîkat) acayiplikleri bildirme kitabı

"Arz-ı Hakîkat" (aynı zamanda Arz-ı Simsimâ da denir), melekût alemi ile şehadet alemi arasında yer alan, her şeyin cisimleştiği ve ruhaniyet kazandığı Misal / Hayal Âlemidir.

İbn Arabî bu esere şahsi felsefi metinlerinden Ankâ-i Mugrib’de ve Fütûhât-ı Mekkiyye’nin 1. cildinde isim vermeden atıfta bulunur.

 

282. Kitâbü’l-İlâm fî mâ Buniye ‘Aleyhi’l-İslâm

İslâm’ın üzerine kurulduğu (beş şart) hakkında bilgilendirme kitabı.

İbnü'l-Arabî bu kısa risaledeki konuları daha sonra Fütûhât-ı Mekkiyye’nin (1. cilt) devasa fıkıh bölümlerinde genişletmiştir.

 

283. Kitâbü’l-İlm

Varyant İsim: Kitâbü’l-Fi‘l ve Hüve Kitâbü’l-İlm (İlim ve Eylem Kitabı).

Fihris’te No: 97’de kayıtlı.

İlim mertebeleri ve marifetullah hakkındadır.

 

284. Kitâb fî İlmi’s-Sarf

Eser kayıptır.

Bu risalenin adı İstanbul Cârullah Kütüphanesi No: 2111/32 adresindeki mecmuanın kapağında (fihristinde) yazılıdır. Ancak sonraki dönemlerde mecmuadan bu yapraklar koparılmış veya kaybolmuştur.

 

285. Risâletü’l-İlmi’l-Ledünnî

Uydurmadır.

 

286. el-İlmü ve’l-Amel

İlim ve Amel Risalesi (Ahlak ve sülûk kurallarına dair tasavvufi etik metni).

 

287. Kitâbü’l-İntibâh ‘alâ Tarîkillâh

İbn Arabî’nin en sadık ve en yakın talebesi Abdullah b. Bedr el-Habeşî (ö. 625/1228) tarafından derlenmiş tasavvufi özdeyişler ve ahlak kuralları silsilesidir.

 

288. İnşika-i Cunûd ile’l-Culûd ve İnfilâk-ı Şuhûd ile’s-Sucûd

Ömrünün son döneminde, Hicri 635 (M. 1238) yılında Şam’da kaleme alınmıştır.

 

289. Kitâbü İnşâi’d-Devâir

Varyant İsimler: İnşâü’d-Devâiri’l-İhâtiyye, Müvâcehetü’l-Ekvân fî mâ Yukābilühâ mine’l-İnsân, Kitâbü’d-Devâir ve’l-Eşkâl.

Makrokozmos (alem) ile mikrokozmos (insan) arasındaki aynalık ilişkisini geometrik devâir (daireler), tablolar ve şemalar üzerinden anlattığı benzersiz metafizik eseridir. Varlık ve yokluk, İlahi İsimler, ilk madde (heyûlâ) ve entelektüel sezgi (keşf) konularını formüllerle açıklar.

Fihris’te No: 66’da kayıtlı.

 

Henrik Samuel Nyberg, Uppsala ve Berlin yazmalarını esas alarak bu eseri Arapça metni ve muazzam Almanca tahliliyle birlikte 1919 yılında Leiden’de basmıştır. Bu neşir, modern dünyada İbn Arabî çalışmalarını başlatan kurucu metinlerden biridir.

 

290. İnşâü’l-Cüsûmi’l-İnsâniyye

İnsan Bedenlerinin İnşası / Oluşumu.

 

291. Kitâbü’l-İnsân

Fihris’te No: 128’de kayıtlı.

 

292. Kitâbü’l-İnsânü’l-Kâmil

Fihris’te No: 172’de kayıtlı.

"İnsân-ı Kâmil" (İlahi isimlerin ve sıfatların tamamını kendisinde tecelli ettiren, alemin göz bebeği olan insan) doktrininin doğrudan bu isimle taçlandırıldığı çekirdek risalelerdendir.

 

293. Kitâbü’l-İnsânü’l-Küllî fî Ma‘rifeti’l-Âlemi’l-Ulviyyi ve’s-Süflî

Yüce (Ruhani) ve Aşağı (Maddi) Alemin Bilinmesinde Küllî İnsan Kitabı.

 

294. Risâletü’l-İntisâr

Varyant İsim: Risâle fi’l-Cevâb ‘an Süâli Abdillatîf el-Bağdâdî (Abdüllatîf el-Bağdâdî’nin Sorularına Cevap Risalesi).

 

Eser, Meşşâî/Aristocu felsefeye ve tıbba yakınlığıyla bilinen ünlü bilgin Abdüllatîf el-Bağdâdî’nin (ö. 629/1231) tasavvufa yönelttiği eleştirilere cevaptır. İbn Arabî bu eserinde, Hallâc-ı Mansûr’un "Ene'l-Hak" ve Bâyezîd-i Bistâmî’nin "Sübhânî" gibi sert, anlaşılması güç şathiyelerini (veya bazı ayetlerin tasavvufi yorumlarını) savunur, onları irfani bir zemine oturtarak "intisâr" (müdafaa) eder.

 

295. Kitâbü İnzâli’l-Guyûb ‘alâ Merâtibi’l-Kulûb

Varyant İsimler: İnzâlü’l-Guyûb ‘alâ Serâiri’l-Kulûb, İnzâlü’l-Guyûb.

Fihris’te No: 35’te kayıtlı.

 

Şiir / İlahî tecelliler ve kalbin mertebeleri üzerine yazılmış manzum bir eserdir.

 

296. el-İnzâlâtü’l-Vücûdiyye min el-Hazâin el-Cûdiyye

Cömertlik Hazinelerinden Varlıksal İndirilişler/Tecelliler

Fihris’te No: 47’de kayıtlı.

 

297. Kitâbü’l-Ikdi’l-Manzûm

Varyant İsimler: el-Medhal fî İlmi’l-Hurûf (Harf İlmine Giriş), Kitâbü’l-Ikdi’l-Manzûm fî Ba‘dı mâ Tahnvîhi’l-Hurûf mine’l-Havâssı ve’l-Ulûm.

 

Harflerin metafiziksel anlamları, kozmik tekabüliyetleri, sırları ve havas ilmindeki karşılıkları üzerine kaleme aldığı 30 bölümden (bab) oluşan çok önemli bir eseridir.

Eser, Hicri 602 (M. 1205) yılında Kudüs’te telif edilmiştir.

 

298. el-Ikdü’l-Manzûm ve’s-Sırrü’l-Mehtûm

 

299. Ikdü’l-Kalâid fî Silki’l-Ferâid

Uydurmadır. Eser esasen Kübreviyye şeyhlerinden Sadreddin Hammeviyye’ye aittir.

 

300. Kitâbü’l-İrfân

 

301. Kitâbü’l-İrşâd

Seyrü sülûka (tasavvuf yoluna) giren müridlerin uyması gereken ahlaki kuralları ve manevi disiplinleri ele alan bir pratik tasavvuf risalesidir.

 

302. Kitâbü’l-İrşâd fî Harkı’l-Âdâti’l-Mu‘tâd

Alışılagelmiş Adetlerin (Tabiat Kanunlarının) Aşılmasında / Keramet Hususunda İrşad Kitabı.

 

302a. İrşâdü’t-Tâlibîn ve Tenbîhü’l-Müridîn

Uydurmadır. Eser Sadreddin Hammeviyye’ye aittir.

 

302b. Işarat al-Huruf

Osman Yahya risaleyi incelemiş ve bunun müstakil bir eser olmadığını, İbn Arabî’nin meşhur mi'racnamesi Kitâbü’l-İsrâ ilâ Makâmi’l-Esrâ adlı eserinden koparılmış bir alıntı (iktibas) olduğunu tespit etmiştir.

 

303. İşârâtü’l-Kur’ân fî Âlemi’l-İnsân

İnsan Âleminde Kur'an'ın İşaretleri / Sembolleri.

Kur'an’daki her bir surenin ve ayetin insan-ı kâmil mikrodünyasındaki (enfüsî) karşılıklarını, surenin başındaki ilahî hitapların kalbe indirdiği içsel/keşfî yansımaları tahlil ettiği derin bir irfani tefsirdir.

 

Fihris’te No: 54’te kayıtlı.

Hicri 602 (M. 1205) yılında Kudüs’te kaleme alınmıştır.

 

304. Kitâbü’l-İşâre fî Esrâri’l-Esmâ’i’l-İlâhiyye ve’l-Kinâyât

Fihris’te No: 64’te kayıtlı.

İlahi isimlerin gizli manaları üzerinedir.

 

305. el-İşâre ilâ Sırri’l-Esmâ’ ve’l-Sıfât

Varyant İsim: Min Sırri Esmâ’illâhi’l-Hüsnâ.

İlahi isimlerin felsefi birer kavram değil, sâlikin (manevi yolcunun) kalbinde gerçekleştireceği ruhsal idrak ve ahlaklanma araçları olduğunu anlatan kelamî/tasavvufi bir risaledir.

 

306. İsfar al-Şabah

 

307. Kitâbü’l-İsfâr ‘an Netâici’l-Esfâr

Seferlerin (Manevi Yolculukların) Sonuçlarının Açığa Çıkarılması / Aydınlanması.

 

Şeyh bu eserde, durağan bir varlık anlayışını reddeder; varlığı, insanı ve tanrısal tecellileri kesintisiz, dinamik bir hareket ve sefer (yolculuk) olarak görür. Kitapta, Kur'an'da adı geçen peygamberlerin (Hz. Âdem, Nuh, İbrahim, Lût, Musa, İsa ve Hz. Muhammed s.a.v.) her birinin hicretleri ve göksel seferleri ruhsal birer aşama olarak çözümlenir.

Fihris’te No: 139’da kayıtlı.

 

308. Isfar fi sifr nuh

 

309. Kitâbü’l-İslâm / Fî’l-İslâm

Eser, "İslam" kavramını salt bir fıkhi/zahiri teslimiyet formundan alıp, en yüksek irfani mertebe olan "Varlığın mutlak ilkesine (Hakk'a) tam ve bilinçli teslimiyet" mertebesine, yani vahdet-i vücûd ufkuna kadar taşıyan bir mukaddime ve 3 bölümden (bab) oluşur.

 

310. Kitâbü’l-Fark beyne’l-İsm ve’n-Na‘t ve’s-Sıfa

Kitâbü’l-İsm ve’n-Na‘t ve’s-Sıfa

İsim, Vasıf (Nitelik) ve Sıfat Arasındaki Farklar Kitabı.

Fihris’te No: 245’de kayıtlı.

 

311. el-İsm ve’r-Rasm

Fihris’te No: 194’te kayıtlı.

Varlığın zahiri görünümü (rasm) ile batıni hakikati (ism) arasındaki ontolojik ilişki hakkındadır.

 

312. Kitâbü’l-Işk

Fihris’te No: 169’da kayıtlı.

 

312a. Işku’n-Nefs bi’l-Cased

Ruhun Bedene Olan Aşkı ve Bağlılığı

 

312b. Kitâbü’l-Işk ve’l-Mutâla‘ât

 

313. Kitâbü’l-İsrâ ilâ Makâmi’l-Esrâ

Varyant İsimler: Kitâbü’l-İsrâ ilâ el-Mahalli’l-Esrâ..., Kitâbü’l-Mi‘râc, Kitâbü’l-Esrâr ve İhtiyâr-ı Tertîbi’r-Rihle mine’l-Âlemi’l-Kevnî ilâ Mevkıfi’l-A‘lâ.

 

İbn Arabî bu eserinde, Hz. Peygamber’in (s.a.v.) mi'racından ilhamla, kendi ruhani yükselişini, felekler (gök katları) arasındaki metafiziksel seyahatini ve ilahî huzura kabulünü muazzam sekanslarla anlatır.

Fihris’te No: 36’da kayıtlı.

 

314. Risâletü’l-İstihâre

Kulun kendi kişisel meselelerinde, tercihlerinde ve hayırlı olanı talep etme hususunda Allah'tan bir açıklık, kalbî bir mutmainlik istemek adına icra ettiği ritüel duayı (istihareyi) metafiziksel ve pratik boyutlarıyla ele alır.

 

315. İstılâhâtü’s-Sûfiyye

Varyant İsimleri: Tercümânü’l-Elfazü’l-Mu‘ceme, Kitâbü İstılâhâti Erbiâbi’t-Tasavvuf, Şerhü’l-Elfazü’l-İstılâhiyye, Kitâbü’l-İstılâhât, Mutâla‘âtü’s-Sûfiyye.

 

Tasavvufi terimleri ve ezoterik kavramları (Ayan-ı sabite, Tecelli, İnsan-ı kâmil vb.) kendine has felsefi-metafizik lügatıyla tanımladığı, tasavvuf tarihinin en meşhur terimler sözlüğüdür.

Hicri 10 Sefer 615 (M. 1218) tarihinde Malatya’da kaleme alınmıştır

 

315a. el-İstılâhâtü’s-Sûfiyye el-Vâride fî’l-Futûhât

Fütûhât-ı Mekkiyye'nin II. cilt, 123-134. sayfaları arasındaki terimler bölümünün müstakil bir iktibas (alıntı) halidir.

 

316. Kitâbü’l-İstimsâk

Uydurmadır. Sa‘deddîn el-Hamevî’ye aittir.

 

316a. İ‘tisâmü’l-Ihlâs

Uydurmadır.

Muhammed b. Muhammed el-Cezerî'nin el-Hısnü’l-Hasîn min Kelâmi Seyyidi’l-Mürselîn adlı meşhur dua ve hadis kitabıdır.

 

316b. İ‘tisâmü’sh-Şeyhi’l-Ekber

Uydurmadır.

 

316c. el-İttihâdü’l-Işkî

 

317. Risâletü’l-İttihâdi’l-Kevnî

Varyant Adı: Risâletü’l-İttihâdi’l-Kevnî fî Hadreti’l-İnsâniyyeti’l-Asfiyâvî (Risâletü’l-İncâdi’l-Kevnî... olarak da geçer).

Eser baştan sona "el-İnsânü’l-Kâmil / el-İnsânü’l-Küllî" (Evrensel İnsan) hakikatini inceler.

Makrokozmos (büyük alem/evren) ile mikrokozmosun (küçük alem/insan) metafiziksel birliğini; Yüce Makam, Levh-i Mahfûz, İlk Madde (Heyûlâ) ve Evrensel Beden (el-Cismü’l-Küllî) kavramları üzerinden muazzam bir ezoterik kozmolojiyle inşa eder.

 

318. Kitâbü Hulâsati’l-Elbâb ve Zahîretü’l-İktisâb

Dini eğitim, nefs terbiyesi ve mistik ahlak (amelî tasavvuf) konularını ele alan 12 bölümden (bab) oluşur.

Eser, İbnü'l-Mukaffa‘ın ünlü ahlak klasiği el-Durretü’l-Yetîme’sine ek olarak yazılan Kitâbü’t-Tetimme adlı çalışmadan mülhem ve ondan süzülmüş bir hülasadır.

 

319. el-İzzü ve’z-Züll

Manevi Yücelik ve Kulun Acziyeti / Zilleti.

 

320. Kitâbü’l-İzze

Kitâbü’l-Mîm ve Hüve Kitâbü’l-İzze

Mîm Harfi / İzzet Kitabı.

"Mîm" harfi doğrudan Hakîkat-i Muhammediyye’yi temsil eder.

Fihris’te No: 85’te kayıtlı.

 

321. Kitâbü’l-Kebâir

Uydurmadır. Eser Alâeddîn et-Türkistânî’ye aittir.

 

322. Keyfe Ente ve Keyfe Ene ve Men Ente ve Men Ene

Nasılsın, nasılım? Sen kimsin, ben kimim?

İbn Arabî'nin şuhûd mertebesinde, Hak ile kul (Hâlik ile mahluk) arasındaki ontolojik ilişkiyi, tecelli perdelerini ve mutlak aynılık ile gayrılık (fark) gerilimini mistik-felsefi bir diyalog şeklinde tartıştığı, Ekberî ezoterizmin en vurucu ve kapalı metinlerindendir.

 

323. Risâletü’l-Kelâm ‘alâ Hurûfi’l-Mu‘cem ve Ma‘ânîhâ

Hece Harfleri ve Muhtevaları / Manaları Üzerine Kelam

Harflerin evrendeki yaratılış mertebelerine, nefes-i rahmânîdeki çıkış yerlerine ve gizemlerine adanmış müstakil bir incelemedir.

 

324. Kelimâtü’sh-Şeyh ve’l-Huseyn el-Hallâc

Huseyn b. Mansûr el-Hallâc’ın (ö. 309/922) irfani şathiyelerini, kelam ve cezbe sözlerini karşılaştıran veya bir araya getiren bir metindir.

 

325. Kelimât fî Merâtibi’l-Fütüvvet

Varyant Adı: Kelimât fî Derecâti’l-Fütüvvet.

 

326. Kelimatü’l-Kudsiyye

 

327. Kenzü’l-Ebrâr fîmâ Ruviye ‘ani’n-Nebî mine’l-Ed‘iye ve’l-Ezkâr

Varyant Adı: Kenzü’l-Esrâr ve Ma‘denü’l-Envâr.

Fihris’te No: 29’da kayıtlı.

Hz. Peygamber’den (s.a.v.) rivayet edilen sahih duaları, zikirleri ve evradı bir araya getiren Ekberî bir hadis/dua mecmuasıdır.

 

328. Kenzü’l-Cevâhir fî Mezâhiri’l-Evâmir

Havâss, harflerin gizli güçleri ve okültizm (esrarengiz ilimler/büyü) üzerine kurulmuş ezoterik bir risaledir.

 

329. Kitâbü Kenzi’l-Hakâik fî Keyfi’d-Dekâik

Üç ana bölümden oluşur: İlm-i Nâfi‘ (Faydalı Bilim), Amel (Eylem) ve Hâl (Manevi Durum / Güzel Sözler).

Uydurmadır. Aynü’l-Kudât el-Hemedânî’ye aittir.

 

330. el-Kenzü’l-Mühtesem mine’s-Sırri’l-Muazzam

İlm-i Hurûf (Harf Kozmolojisi ve Semantiği) hakkındadır.

 

331. Kitâbü’l-Keşf

Uydurmadır. Eser Celâleddîn es-Süyûtî’ye aittir.

İbn Arabî’nin bu isimde kayıp bir eseri vardır (Fihrist, No: 217).

 

332. Keşfü’l-Esrâr ve Hetkü’l-Estâr

Hacimli bir işari tefsir çalışmasıdır.

Uydurmadır. Eser, Şeyh-i Ekber’in vefatından (H. 638) tam 46 yıl sonra tamamlanmıştır!

Eserin gerçek müellifi İmâdüddîn Yûnus b. Hilâl el-A'fâdî (ö. 684/1285)’dir.

 

332a. Keşfü’l-Estâr ‘an Havasi’l-Esrâr

 

333. Kitâbü Keşfi’l-Hamîr min Azrufa’t-Taksîr

İlm-i Hurûf ve Havâss (Harflerin gizli metafiziği) üzerine kaleme alınmış manzum (şiir formunda) bir incelemedir.

 

334. Keşfü’l-Gumme fî’n-Nûr ve’z-Zulme

Aidiyeti şüpheli ezoterik metinlerdendir.

 

335. Keşfü’l-Hicâb

Uydurmadır. Eser Abdülvahhâb eş-Şa‘rânî (ö. 973/1565)’ye aittir.

Eserin doğru ismi: Keşfü’l-Hicâb ve’r-Rân ‘an Vechi Es’ileti’l-Cân (Cinlerin Sorularının Açıklanması).

 

336. Kitâbü’l-Keşfi’l-Küllî ve’l-İlmi’l-İnnî fî İlmi’l-Hurûf

Varyant Adı: el-Keşfü’l-Küllî.

İlm-i Hurûf ve ruhani urûc (mikyas yükselişi) dairesinde yüksek ezoterik bir metindir.

Bu metin, ünlü okültist/havâss bilgini Ahmed el-Bûnî (ö. 622/1225)’nin meşhur Letâifü’l-İşârât adlı eserinin bir hülasasıdır (özetidir).

 

 

337. Keşfü’l-Künûz

Uydurmadır. Eser Sittü’l-Acem Bintü’n-Nefîs el-Bağdâdiyye’ye aittir.

 

338. Keşfü’l-Ma‘nâ ‘an Sırri Esmâ’illâhi’l-Hüsnâ

Varyant Adları: Şerhü’l-Esmâ’il-Hüsnâ, Menâlicü’l-Esmâ’.

Sadreddin Konevî (ö. 673/1274)’nin Esma-i Hüsna şerhiyle tamamen aynıdır.

Fihris’te No: 17’de kayıtlı.

Ayrıca Fütûhât-ı Mekkiyye’nin IV. cildinde (bu konuya çok geniş bölümler ayrılmıştır.

 

339. Risâletü Keşfi’r-Rân ‘an Vechi’l-Beyân

Varyant Adları: Tarîkatü İlmi’z-Zâirçe, Manzûmetü Keşfi’r-Rân, Manzûme fi’l-Hurûf ve’z-Zâirçe

Harf ilmi (İlm-i Hurûf) ve gelecekten haber vermekte kullanılan astrolojik/matematiksel bir düzenek olan Zâirçe usulleri üzerine ezoterik, manzum bir risaledir.

 

340. Keşfü’s-Sitr li-Ehli’s-Sırr

Uydurmadır.

"Nefsini tanıyan, Rabbini tanır" sufi hadis-i şerifi üzerine yapılmış ezoterik bir yorumdur. Metinde Fütûhât ve Fusûs’a yoğun atıflar yapılarak Ekberî dil taklit edilmiştir.

 

341. Keşfü’l-İlâhî ilâ Kalbi’ş-Şeyh Muhyiddîn

"Hakîkat-i Muhammediyye" üzerine derin, ontolojik ve kısa bir risaledir.

 

342. Keşfü Sırri’l-Va‘d ve Beyânü Alâmâti’l-Vecd

Şeyh'in ömrünün son yıllarına ait otantik bir metindir.

 

343. Keşfü Sîreti’l-Gayre ‘an Sırri’l-Haîra

Müstakil bir eser değildir. Eserin aslı Temhîdü’t-Tevhîd'dir.

 

343a. el-Keşf ve Fütûhü’l-Gayb

 

344. el-Keşf ve’l-Ketm

(Kelimelerin Keşfi)

Sufilerde (Hallâc-ı Mansûr, Kelâbâzî, Hücvîrî) "Keşf" kavramının gelişimini inceler.

 

345. Kitâbü’l-Keşf ve’t-Tebyîn

 

345a. Kitabü'l Kâtib

 

346. el-Kevkebü’l-Âfil

Fihris’te No: 8’de kayıtlı.

 

347. Kevkebü’l-Fecr fî Ferâizi’l-Bahr

Tasavvuf ahlakına dair Ekberî risaledir.

 

348. Risâletün fî Keyfiyyeti Ahvâli Ricâlillâh

(Allah Adamlarının Hallerinin Mahiyeti Hakkında Risale)

Arif, Allah'ın bir ihsanıdır/hediyesidir ifadesiyle açılan ezoterik bir risaledir.

 

349. Kîmyâü’s-Sa‘âde li-Ehli’l-İrâde

Kelime-i Şehadet'in ezoterik tefsiridir. Şeyh bu konuyu Fütûhât-ı Mekkiyye’de (Cilt I, II) derinleştirir.

 

350. Kitâbü’l-Kûn

(Oluş / Kevn Kitabı)

Fihris’te No: 103’te kayıtlı.

Varlığın mertebeleri ve kozmik tekâmül üzerinedir.

 

351. Risâletü Künhü’z-Zât

(İlahi Özün/Zatın Gerçekliği Risalesi)

 

352. Kitâbü Künhî mâ lâ büdde lil-mürîd minhu

Varyant Adları: Tuhfetü's-Saîd el-Tâlibîn, Tenbîhü'l-Mürîdîn ve'l-Müsterşidîn, Vasiyyet, Min Kelâmi's-Şeyhi'l-Ârif

Şeyh’in Hicri 601 (M. 1204) yılında Musul’da kaleme aldığı, mürşide intisap eden bir salikin uyması gereken mistik ahlak ve zühd kurallarını içeren kesinlikle otantik bir başyapıttır.

Fihris’te No: 14’te kayıtlı.

 

353. Kitâbü’l-Kürsî

(Tahtın/Kürsînin Kitabı)

İlahî Arş ve Kürsî sembolizmini inceler. Şeyh bu konuyu Fütûhât’ın II. cildinde detaylandırır.

Fihris’te No: 150’de kayıtlı.

 

354. Kitâbü’l-Kütüb / el Mukâtebât

Şeyh'in dostlarına ve diğer sufilere yazdığı mektupları içerir.

 

355. Kitâbü’l-Kütüb: Kitâbü’l ve hüve Kitâbü’l-Kütüb

Fihris’te No: 116’da kayıtlı.

Kur'an terminolojisinin (el-Kitab, el-Furkan, el-Mestur, el-Merkum) ezoterik sözlüğüdür.

 

356. El-Lâ'âlî el-Behiyye fî Tarîk es-Sûfiyye

Osman Yahya’nın tespitine göre uydurmadır: İbnü'l-Arabî'nin ünlü Ankâ-yı Muğrib adlı eserine yazılmış anonim bir şerhtir.

 

357. Kitâbü Lâdd ve hüve Kitâbü’t-Tis‘ate ‘Aşar

Küçük bir şifreleme risalesidir.

Fihris’te No: 165’de kayıtlı.

 

358. Kitâbü’l-Lezze ve’l-Elem

Acı ve haz kavramlarının metafizik kökenlerini inceler.

Fihris’te No: 118’de kayıtlı.

 

359. Kitâbü’l-Lem‘ ve’l-Berk min Şecerati’l-Cem‘ ve’l-Fark

Uydurmadır.

Enfal Suresi 24. ayetin tefsiridir.

Bosnalı Abdullah Efendi (ö. 1054/1644) tarafından kaleme alınmıştır.

 

360. Lem‘u’l-Burhân

Varlık felsefesine (metafizik) dair bir fragmandır.

 

361. Letâifü’l-Ezkâr

(Zikirlerin İncelikleri)

Sa‘deddîn el-Hammûye (ö. 649/1252) ile İbnü'l-Arabî arasındaki mektuplaşmaları veya Hammûye'nin Şeyh’e yazdığı bir risaleyi içerir.

 

362. Letâifü’l-Esrâr

(Sırların İncelikleri)

 

363. el-Letâif ve’l-Avârif

(İnce ve İrfanî Hakikatler)

Fihris’te No: 221’de kayıtlı.

 

364. Levâihü’l-Esrâr ve Levâmiu’l-Envâr

(Sırların Levhaları ve Nurların Parıltıları)

Harf ve sayı sembolizmi, kozmik nurlar hakkındadır.

 

365. Kitâbü’l-Levâih fî Serdi’n-Nesâih

(Nasihatlerin Sıralanmasında Levhalar Kitabı)

Fihris’te No: 188’de kayıtlı.

 

366. Risâletü Levâmii’l-Envâr

(Nurların Parıltıları Risalesi)

İşrakî (ışık temelli) bilgi teorisini işler.

Şüphelidir.

 

367. el-Levâmiu’l-Müşrika fî Keyfiyyeti mâ fi’l-Adedi mine’l-Esrâri’l-Münîka

(Sayıların İçerdiği Güzel Sırların Mahiyeti Hakkında Parlayan Işıklar)

Uydurmadır. Geç dönem bir cifr/vefk (sayı gizemciliği) meraklısı tarafından Şeyh'in isminin prestijinden faydalanmak için uydurulmuştur.

 

368. el-Levâmi‘ ve’t-Tevâli‘

Diğer adı: Kitâbü’l-Levâmi‘ ve’t-Tevâli‘

(Parıltılar ve Doğuşlar Kitabı)

Fihris’te No: 192’de kayıtlı.

İbn Arabi eserde işlediği ezoterik tecellî ve nurların mahiyetini bizzat Fütûhât-ı Mekkiyye’de (Cilt, II) kaynak göstererek detaylandırır.

 

368a. Levâkıhu’l-Envâr ve Levâmiu’l-Esrâr

(Nurların Aşılanması ve Sırların Parıldaması)

Keşfü’z-Zunûn’daki tanıma göre; İbn Arabî'nin ana temaları etrafında şekillenen, tasavvuf metafiziğinin farklı veçhelerini ele alan yedi bölümlük (bâb) hacimli bir doktrin metnidir.

 

369. Lawazim al-ta'rif lil maqam al-sarif

Uydurmadır.

Dil ve üslup analizi İbnü'l-Arabî'nin karakteristik terminolojisini (Vahdet-i Vücud, A'yân-ı Sâbite vb.) kesinlikle yansıtmamaktadır.

 

370. Kitâbü’l-Levh

Fihris’te No: 148’de kayıtlı.

Otantik bir kâinat morfolojisi metnidir.

 

371. Kitâbü’l-Limme ve’l-Himme

(Melekî İlham ve Kalbî Yöneliş Kitabı)

Fihris’te No: 98’de kayıtlı.

Kalbe gelen rabbânî ve şeytanî hatıraların, himmetin metafizik gücünün tahlilidir. Şeyh bu konuyu Fütûhât’ta da (Cilt, II) şerh eder.

 

371a. Lübbü’l-Lüb ve Sırrü’s-Sır

Uydurmadır.

İbn Arabî'ye değil, Bursalı ünlü mutasavvıf İsmail Hakkı Bursevî (ö. 1137/1725)’ye ait olduğu kesinleşmiştir. Eser, Fütûhât-ı Mekkiyye’nin mistik bilgiye (marifetullah) dair bazı zor pasajlarının Bursevî tarafından yapılmış kısmi bir Türkçe/Arapça serbest tercüme ve şerhidir.

 

371b. Lübbü’l-Me‘ânî ve’l-Mekâid

Uydurmadır.

Müellif, risalenin önsözünde bu metni Şeyh’in ünlü eseri Kitâbü’n-Nücûm’un (Mevâkiu’n-Nücûm) bir özeti (muhtasarı) olarak kaleme aldığını ve çalışmayı Şevval 980’de (yani Şeyh'in vefatından 342 yıl sonra) tamamladığını bizzat itiraf etmektedir.

 

372. el-Lum‘atü’l-Mevsûme fî Keşfi’l-Gıtâ li-İhvâni’s-Safâ

Varyant Adları: Kitâb-ı Keşfi'l-Gıtâ, el-Lum'atü'l-Müsâviyye.

Şüphelidir.

Varlık ve bilginin birliği (Vahdet-i Vücud) üzerine kurulu ezoterik bir metindir.

Metin Sühreverdî ontolojisine daha yakındır.

 

373. el-Lum‘atü’n-Nûrâniyye

Uydurmadır.

İslam tılsım ve havas ilminin en büyük otoritesi sayılan Ebu’l-Abbas Ahmed el-Bûnî (ö. 622/1225)’nin meşhur el-Lum‘atü’n-Nûrâniyye ve Tertîbü’l-Evrâdi’r-Rabbâniyye adlı eseridir. İbn Haldun da Şifâü’s-Sâil’inde (s. 67) eserin el-Bûnî’ye ait olduğunu vurgular.

 

374. el-Lutf ve’l-Kahr

İlahi sıfatların (Lütuf ve Kahır) kozmik dengesi üzerinedir.

 

375. Meâli’l-Âlem

Alemin yüksek hakikatlerini anlatır.

 

376. Meâlimü Ra’si’l-Yakîn ‘an Meâzili’z-Zan ve’t-Tahmîn

(Zan ve Tahmin Konaklarından Uzaklaşarak Yakînin Zirvesine Ulaşmanın İşaretleri)

Uydurmadır.

Eserin üslubu Şeyh-i Ekber’in epistemolojisine (bilgi felsefesine) tamamen aykırıdır.

 

376a. el-Maârifü’l-İlâhiyye ve’l-İşârât ve Esrârü’l-Esmâ ve’l-Kinâyât

(İlahi Marifetler, İşaretler, İsimlerin ve Kinayelerin Sırları)

 

377. Meâricü’l-Elbâb fî Keşfi’l-Evtâd ve’l-Aktâb

(Kutupların ve Direklerin Ahvalini Keşfetmede Akıl Sahiplerinin Merdivenleri)

Uydurmadır.

o: 1694/4) ve Carullah (No: 1015) nüshalarında İbnü'l-Arabî'ye nispet edilse de sahtedir. Metinde kozmik bir sembolü tanımlamak için Şeyh-i Ekber'e ait olmayan ve uydurma bir karakter olan "Sakîfü'r-Rafraf b. Sakîfi'l-Arş" ismi zikredilir.

 

378. Meâric el-İnsân / Kitâbü’l-Meâric

(Yükseliş yolları)

Uydurmadır.

Yapılan filolojik incelemeler sonucunda İbnü’l-Kırımî (ö. 781/1379) adındaki Kırımlı tasavvuf yazarına ait olduğu kesinleşmiştir.

 

379. Meâricü’l-Kuds / el-Meâricü’l-Kudsiyye

(Kutsal Yükselişler)

 

380. Kitâbü’l-Mebâdî ve’l-Gāyât fî Esrâri’l-Hurûfi’l-Meknûnât

Varyant Adları: Mebâdiü’l-Gāyât, Kitâbü’l-Gāyât fîmâ Tahtevî ‘Alayhi Hurûfü’l-Mu‘cem.

Fihris’te No: 45’de kayıtlı.

Fütûhât’ın giriş bölümlerinde de bu kitaba yoğun atıf vardır.

 

381. el-Mebâhisü’l-Alâiyye

(Yüce Bahisler)

Uydurmadır.

Metin tamamen Aristotelesçi felsefe ve kelami safsatalarla (sofistik üslup) örülmüştür. Şeyh’in keşif ve tecellî diline tamamen terstir.

 

382. el-Mebâhisü’l-Müteallika bi’l-Esmâi’l-Hüsnâ

Otantiktir ancak ayrı bir kitap değildir. Fütûhât-ı Mekkiyye’nin devasa 558. bölümünün bir kısmından ibarettir.

 

383. Mebâhisü’t-Tâlibîn

 

383a. Risâletü Medâri’l-İlm

Fütûhât-ı Mekkiyye’nin I. Cildindeki 34 ve 36. bölümlerin istinsah edilmiş kopyalarıdır.

 

384. el-Medhal fî İlmi’l-Hurûf

Varyant Adı: el-Mûsıl ilâ’l-Ameli bi’l-Hurûf (Harflerle Amel Etmeye Ulaştıran Rehber)

Sekiz bölümden (bâb) oluşan bu harf ilmi risalesi, Şeyh’in daha hacimli olan Kitâbü’l-İkdi’l-Manzûm adlı eserinin bir tür el altı özeti mahiyetindedir.

 

285. el-Medhal ila'l-amel bi'l-huruf alâ ba'di'l-ârâ

Bazı Görüşlere Göre Harflerle Amel Etmeye/Çalışmaya Giriş

Harf ilmi/harflerin sırları ve havas ilmine yönelik çalışmalardan biridir.

 

385a. el-Medhal ilâ’l-Hurûf

İbn Kasî’nin Hal‘u’n-Na‘leyn (Sanaletleri Çıkarmak) adlı eseri üzerine yazdığı şerhle veya doğrudan onun harf metafiziğiyle ilişkili Ekberî bir fragmandır.

 

386. Mefâtîhu’l-Gayb / Mefâtîhu’l-Guyûb

Fihris’te No: 113’de kayıtlı.

 

386a. Kitâbü'l-Mecd

Yücelik / İhtişam Kitabı

Tasavvufi sırları, ilahi ihtişamı ve varlığın yüceliğini konu alır.

 

387. Mecmûa Hutab İbn Arabi

Şeyh hayattayken derlenmiş muhtelif evsaf parçalarını ihtiva eder.

 

388. Mecmûatü’l-Ahzâb li al-Shayh al-Akbar

Şeyhülakber'in Dua ve Vird Derlemesi

 

388a. Mecmûatü’l el-Evrâd

Çeşitli duaları içeren bir derleme

 

389. Mecmûatü’l-Havâs ve’l-Hurûf

Uydurmadır.

Üslubu İbnü'l-Arabî'yi çağrıştırmayan bir büyü risalesidir.

 

389a. Mecmûatü’l-Resâil fî Usûli’l-Fıkh

 

390. Risâletü’l-Mahabbe

Fütûhât-ı Mekkiyye’nin II. Cildindeki 178. Bölümün (İlahi Aşk Bölümü) kopyalanmış halidir.

 

391. Risâletü fi’l-Mahabbe

Fütûhât-ı Mekkiyye’nin II. Cildindeki 178. Bölümün (İlahi Aşk Bölümü) kopyalanmış halidir.

 

392. el-Meheccetü’l-Beyzâ fî’l-Ahkâmi’ş-Şer‘iyye

(Şerî Hükümlerde Apaçık Beyaz Yol)

Fihris’te No: 27’de kayıtlı.

 

Şeyh'in baş eserlerinden olan bu fıkıh kitabı normalde 3 büyük bölümden (İbadetler, Namaz ve Diğer Hükümler) oluşur ancak Yusuf Ağa'daki bu nadir nüsha sadece 2. Bölüm olan "Kitâbü's-Salât" (Namazın Ahkâmı) kısmını içerir. İbnü'l-Arabî'nin taklitçiliği reddeden, zahir ile batını fıkıhta birleştiren özgün mezhebini ve içtihadını gösteren en büyük kanıttır.

 

393. Mehâsinü’l-Ahlâk

(Ahlakın Islahı)

Uydurmadır.

 

394. Mehâsinü’l-Ahyâr ve Menâkıbü’Sâdeti’l-Ahyâr

(Hayırlı Kulların Güzellikleri ve Seçkin Sadatın Menkıbeleri)

 

395. Kitâbü’l-Mahv ve’s-Sahv

(Manevi Yok Oluş ve Manevi Ayıklık Kitabı)

Fihris’te No: 223’de kayıtlı.

 

Bu iki tasavvufi makamın teorik altyapısı için bizzat Fütûhât-ı Mekkiyye’nin II. Cildindeki 284 ve 285. bölümlere bakılması gerekir.

 

396. Kitâbü’l-Mahv ve’l-İsbât

(Kaderin Silinmesi ve Sabit Kılınması)

Başlık doğrudan Ra'd Suresi 39. ayete tabidir: "Allah dilediğini siler (yamhû), dilediğini sabit bırakır (yusbit)."

 

Fihris’te No: 214’de kayıtlı.

 

397. Kitâbü’l-Mekân

Kitâbu Yâsîn ve Hüve Kitâbü’l-Mekân

 

Fihris’te No: 155’de kayıtlı.

 

398. Kitâbü’l-Mekr ve’l-İstilâm

Al-sukr wa-l-istilam / Al-makrüm wa-l-istilam

 

Fihris’te No: 227’de kayıtlı.

 

398a. Kitâbü’l-Malak

 

399. Kitâbü’l-Melâmetiyye

(Kınanmışlar / Melâmîler Kitabı)

 

400. Kitâbü’l-Melâme

el-Melâmetü’ş-Şemsiyye fî Keşfi’l-Ulûmi’l-Hafiyye

Uydurmadır.

Tasavvuftaki Melâmîlik ile ilgisi yoktur; astroloji ve gelecekten haber verme (kehanet/cefr) üzerine yazılmış sıradan bir risaledir.

 

400a. Melâme al-Mu'izz İbn Bâdîs

Uydurmadır.

 

401. Kitâbü’l-Melik

(Mülk ve Saltanat Kitabı)

 

Fihris’te No: 132’de kayıtlı.

İlahi isimlerden "el-Melik" ile varoluşsal mertebeler arasındaki ilişkiyi kuran kayıp veya nadir risalelerindendir.

 

402. er-Risâletü’l-Ma‘lûm min Akāidi Ulemâi’r-Rüsûm

er-Risâletü’l-Ma‘lûm min Akāidi Ulemâi’r-Rüsûm

(Resmî/Zâhir Alimlerinin İnançlarından Bilinmesi Gerekenler)

 

Varyant Adları: Akāidü Ehli’l-Kelâm, el-Akîdetü’n-Nizâmiyye.

Fütûhât-ı Mekkiyye’nin I. Cildindeki 2. Bölümün içinde yer alan kelamî akîde kısmıdır

 

403. Kitâbü’l Ma'lumat

 

404. Menâfi’il-Esmâi’l-Hüsnâ

Uydurmadır.

 

405. Menâhicü’l-İrtikā’

(Manevi Makamlara Yükseliş Yolları)

Fihris’te No: 13’de kayıtlı.

 

İnşâü’d-Devâir kitabının mukaddimesinde bu isimde devasa bir eser tasarladığını; bunun 300 bölümden oluşacağını ve kulun seyr ü sülûktaki 3000 halini (makamını) anlatacağını söyler. Ancak kütüphanelerde bu isimle kayıtlı olan metinler, Şeyh'in vaat ettiği o devasa kayıp kitap değildir! Bunlar, Fütûhât-ı Mekkiyye’nin I. Cildinin başında yer alan "Ruhların Yaratılışı" ve "Manevi Mertebeler" bölümlerinin kopyalanmış parçalarından ibarettir.

 

406. Menâkıbü'l -ma'arif

 

406a. Kitabü'l-Menazil el-İnsaniyye

 

406b. Menâzilü’s-Sâirîn

Uydurmadır.

Bu eser Hâce Abdullah el-Ansârî (Herevî)’ye ait meşhur Menâzilü’s-Sâirîn’dir.

 

407. Kitâbü’l-Menâzir

(İlahi Tecellilerin Seyir Yerleri / Bakış Açıları)

Uydurmadır.

İbn Arabî'ye ait değil, Abdülkerîm el-Cîlî’nin kendi özgün eseri olduğunu kesinleştirmiştir.

 

408. Menhecü’l-Beyân li-Ehli’r-Rıdvân

(Rıza Ehline Beyan Yolu)

Şeyh'in amelî tasavvuf ve ahlak üzerine yazdığı, ancak günümüze tam nüshası ulaşmamış kayıp risalelerindendir.

 

409. Kitâbü’l-Menhecü’s-Sedîd fî Tertîbi Ahvâli Ebî Yezîd

(Bayezid-i Bestâmî’nin Manevi Hallerinin Doğru Sıralanışı Rehberi)

 

Fihris’te No: 39’da kayıtlı.

 

İbn Arabî bu eserinde, Bayezid-i Bestâmî’nin şathiyyat türündeki (sekir halindeki cezbeli) sözlerini ve manevi mirasını, vahdet-i vücud hiyerarşisi içinde sistemli bir sıraya (tertibe) oturtur.

 

409a. Kitâbü’l-Mani’ el-Hima el-Başir fîhi Ke’l-A‘mâ

Amâ" (Mutlak Bilinmezlik / Zât-ı Baht) mertebesini ve bu mertebenin kozmik bir "menzil" (durak) olarak nasıl algılanması gerektiğini sarsıcı bir metaforla (içinde denizin bile yolunu kaybettiği bir körlük) anlatır.

 

410. Menkıbâtü Mevlidi’n-Nebî

(Hz. Peygamber’in Doğumu ve Menkıbeleri)

Hakîkat-i Muhammediyye felsefesini temel alır. Peygamber’i yeryüzündeki İnsan-ı Kâmil’in (Mükemmel İnsan) en zirve prototipi ve varoluşun ilk halkası olarak metafizik perspektiften inceler.

 

411. Menzilü’l-Ârifi’l-Cibrîlî

(Cebrailî Arifin Menzili / Durak Yeri)

Müstakil bir risale gibi kopyalanmış olsa da, aslında Fütûhât-ı Mekkiyye’nin III. Cildinin başındaki bir menzil bölümünün dervişler tarafından bağımsız bir parça halinde cımbızlanmasıyla oluşmuştur.

 

412. Kitâbü Menzili’l-Menâzil el-Fezvâniyye

(Menzillerin Menzili Kitabı)

Buradaki "Menzil" kavramı, Tanrı’nın kelamının Âlem-i Misâl’deki (Fikirler ve imgeler alemi) yansımalarını simgeler. Ruhani riyazatlarla arınan sâliklerin manevi hiyerarşideki makamlarını anlatır.

 

412a. el-Manzûmât

(Şiir Derlemeleri)

Dervişlerin ve katiplerin, Fütûhât-ı Mekkiyye’nin muhtelif bablarının başında yer alan yüksek tasavvufî ve remzî şiirleri estetik ve tefekkür amacıyla cımbızlayıp bir araya getirdiği özel bir antolojidir (fragmandır).

 

413. Kitâbü Makâmi’l-Ma‘rife

(Marifet Makamı Kitabı)

İbn Arabi’nin saf metafizik ve epistemoloji teorisini içerir. Bizzat Fütûhât (Cilt I)’da bu risalenin adına atıf yapılır. Derinlemesine teorik arka planı ise Fütûhât’taki marifet bablarında genişletilmiştir.

 

414. Kitâbü’l-Makam el-Kurbe

"Kurbet" (Allah'a yakınlık) makamı

Kitâbü’l-Kurbe ve Fekkü’l-Gurbetü, Kitâbü’l-Kurbetü

 

Fütûhât’ta (Cilt, III) zikredilmiştir.

 

415. Kitâbü’l-Makāmât fîet-Tasavvuf

Kitâbü’l-Makāmât el-Felsefiyye ve’t-Tercümânât es-Sûfiyye

(Felsefi Makamlar ve Sufi Tercümeler Kitabı)

Uydurmadır.

Eser, Mısırlı bir alim Ebûü'l-Kāsım el-Azîz b. Temmâm el-Irâkî’ye aittir.

 

415. el-Makāmâtü’l-Mie

(Yüz Makam / Sâlikin Yüz Menzili)

İbn Arabî, tasavvuf hiyerarşisinde sâlikin katetmesi gereken yüz makamı anlatan Şeyhülislam Hâce Abdullah el-Ensârî el-Herevî'nin (ö. 481/1089) o meşhur Menâzilü’s-Sâirîn (Yüz Makam) adlı eseri üzerine derin felsefi şerhler ve teveccühler geliştirmiştir.

 

417. el-Makāmâtü’s-Seniyye el-Melhûza bi’s-Sâdâti’s-Sûfiyye

Uydurmadır.

Eser, Şâzelî geleneğinin büyük isimlerinden Muhammed b. Vefâ el-İskenderî’ye (ö. 760/1358) aittir.

 

418. el-Maqsad al-Asmâ fî el-İşârât fî mâ vaqa‘a fî’l-Qur’ân bi-lisâni’l-Haqîqa va’ş-Şarî‘a min al-Kinâyât

(Hakikat ve Şeriat Diliyle Kur'an'daki Mecaz ve Kinayelerin İşaretleri Üzerine En Yüksek Gaye)

 

Teorik yoğunluğu çok yüksek bir tefsir/usul risalesidir. İbnü'l-Arabî bu eserinde Kur'an-ı Kerîm'deki kinayeleri, mecazları ve müteşabih (örtük) ifadeleri ele alır. Bunları kuru bir dil bilimiyle değil, hem şeriatın zahirî sınırlarını koruyarak hem de hakikatin bâtınî/irfanî diliyle şerh eder.

 

419. el-Merâtibü’l-İlâhiyye

Şüphelidir.

 

420. Merâtibu Kâtibi’l-Abyad

İbn Arabî burada feleklerin ruhaniyetini, melekûtî hiyerarşiyi ve kozmik yazıcı olan "Beyaz Katip" (Kâtib-i Felek) makamını metafizik bir dille remzeder (sembolize eder).

 

421. Kitâbü Merâtibi’t-Takvâ

Uydurmadır.

Eser Sadreddin Konevî’ye aittir.

 

422. Risâle fî Merâtibi’l-Vucûd

Uydurmadır.

Abdülkerîm el-Cîlî’ye aittir.

 

423. Merâtibu ‘Ulûmi’l-Vehb

Varyant İsimleri: Kitâbü ‘Ulûmi’l-Vehb, Kitâbü Merâtibi’l-’Ulûm, Risâletü’l-Vehb

Fütûhât-ı Mekkiyye’nin (I, s. 157-172) genişletilmiş bir parçasıdır.

Carullah 986 numaralı nüsha, bizzat Şeyh'in hayatta olduğu dönemde ve Bağdat'ta istinsah edilmiştir.

 

424. Risâle fî Ma‘rifetillâh Teâlâ

Şüphelidir.

İbn Arabî'nin marifetullah (Allah'ı bilme) hakkındaki görüşlerini içeren, daha sonra derlenmiş bir seçkidir.

 

424a. Ma‘rifetü’l-Ârifîn

Uydurmadır.

Mir’âtü’l-Ârifîn adlı eserin birebir aynısıdır.

 

424b. Ma‘rifetü Esmâ’i’l-Burûc

Şeyh'in astrolojik ve harf ilmi (ilm-i cefr) temelli kozmolojik yaklaşımlarını içerir.

 

425. Ma‘rifetü’l-Esmâ’i’l-Hüsnâ

Müstakil bir risale gibi görünse de bizzat Fütûhât’ın IV. Cildindeki meşhur 558. Babın (İlahi İsimler şerhi) kütüphanelerde bağımsızlaşmış halidir.

 

425a. Ma‘rifetü’l-Esrâri’l-Mekkiyye

Uydurmadır.

Fütûhât-ı Mekkiyye’den seçilen bazı bölümlerin Farsça'ya yapılmış bir çevirisi/özetidir.

 

426. Ma‘rifetü’l-Kenzi’l-Azîm

Besmele’nin (Bismillâhirrahmânirrahîm) bâtınî ve ezoterik bir tefsiridir. Eserde Besmele formülü, varlığın prototipi ve tecelli mahalli olan İnsân-ı Kâmil remzi üzerinden açıklanır.

 

427. Risâle fî Ma‘rifeti’n-Nefs ve’r-Rûh

İnsanın nefsî ve ruhî basamaklarını psiko-spiritual bir dille ele alan çok yoğun bir metindir.

Miguel Asín Palacios tarafından keşfedilmiştir.

Batı dünyasının İbn Arabî psikolojisi ve "kendini bilme" (Nefs) teorisiyle tanıştığı ilk kırılma noktalarından biridir.

 

428. Risâle fî Ma‘rifeti Leyleti’l-Kadr

Bu risale, Kadir Gecesi’nin sadece takvimsel bir zaman dilimi olmadığını, onun kozmik hiyerarşideki batıni hakikatini ve tecelli vaktini tartışır.

Fütûhât-ı Mekkiyye’nin I. Cildindeki Leyletü'l-Kadr'e ayrılan meşhur sayfaların bağımsız bir kopyasıdır.

 

429. Risâle fî Ma‘rifeti Ma‘nâ’n-Nübüvve ve’r-Risâle

Carullah 2111/31 numaralı yazma mecmuanın (derlemesinin) orijinal fihrist kapak sayfasında bu isim açıkça geçmektedir. Ancak zaman içinde mecmuadan yapraklar koparıldığı veya cilt yenilenirken kaybolduğu için risale derlemenin mevcut durumunda fiziksel olarak bulunmamaktadır.

 

429a. Ma‘rifetü Menâzili’l-Kamer

Ay'ın menzillerini, burçlar kuşağındaki hareketlerini ve bu hareketlerin alt alemdeki (kevn ve fesad alemi) harf ve nefes mertebeleriyle olan metafizik ilişkisini ele alan astronomik/astrolojik bir metindir. Şeyh’in Kitâbü’l-İsfer veya Fütûhât kozmolojisinden mülhem bir derlemedir.

 

430. Risâle fî Ma‘rifeti Sâiri Ricâli’l-Gayb

Ekberî tasavvufun en karakteristik unsurlarından biri olan Ricalullah (Gayb Erenleri) hiyerarşisini anlatır. Kırklar, yediler, üçler ve kutup gibi görünmez manevi otoritelerin, fiziksel ve görünür dünya üzerindeki tasarruflarını, feleklerin idaresindeki rollerini ele alan ezoterik bir el kitabıdır.

 

430a. el-Ma‘rife ve’l-İrfe

Fiziksel bir nüshasına doğrudan ulaşılamamış şüpheli/kayıp başlıklardandır.

 

431. Kitâbü’l-Merkez

"Merkez", Ekberî ontolojide dairenin kalbini, yani İlahi Zat'ı veya Varlık Noktası'nı (Noktatü'l-vücûd) temsil eder. Şeyh bu eserinde geometrik sembolizm üzerinden varlığın yayılımını ve merkezkaç-merkezcil manevi hareketleri inceler.

 

432. Kitâbü Meşâhidî’l-Esrâri’l-Kudsiyye ve Metâli‘i’l-Envâri’l-İlâhiyye

Kutsal Sırların Müşahede Yerleri ve İlahi Nurların Doğuş Noktaları Kitabı)

Fihris’te No: 37’de kayıtlı.

 

İbn Arabi Mağrip (Tunus) seyahatinde büyük mürşidi Şeyh Ebû Medyen el-Magribî’nin en baş talebesi olan Şeyh Abdülaziz el-Mehdâvî’yi ziyaret etmiştir. Bu seyahatten hemen sonra, Mehdâvî'nin müritlerinin ve Şeyh'in kuzeni (amcazadesi) Ali b. Abdullah b. el-Arabî’nin isteği üzerine bu muazzam keşif kitabını kaleme almıştır.

 

Eser, sâlikin İlahi Zat ve İsimlerle olan dikey karşılaşmalarını 14 muazzam müşahede (vizyon/keşif) sahnesi halinde sunar. Şeyh, her bir müşahedede Allah’ın kendisine doğrudan hitap ettiğini ("Bana şöyle dedi...") ve varlığın ezeli sırlarını perdesiz gösterdiğini anlatır. Tamamen levhî ve ilhamî bir dille yazılmıştır.

 

433. Kitâbü’l-Mesâil

(Sorular Kitabı)

Diğer İsimleri (Varyantları): Kitâbü’l-Mesâil ve hüve Kitâbü’l-Ma‘rife, Risâle fi’l-Ma‘rifeti’l-Ûlâ, Kitâbü’l-Ma‘rife, El-Ma‘rife fî’l-Mesâili’l-İ‘tikâdiyye, ‘Akîdetü Ehli’l-İhtidâ.

 

Metafizik ve kelam (teoloji) konularını içerir. Bu metnin bir tür özeti veya benzer içerikleri yazarın başyapıtı olan Fütûhât-ı Mekkiyye’nin içinde de (Cilt, I) yer almaktadır.

 

434. itâbü’l-Mesâili’s-Selâs: el-Akl ve’n-Nefs ve’l-Heyûlâ

(Üç Mesele Kitabı: Akıl, Ruh ve Madde)

Varlığın temel unsurları olan Akıl, Nefs (Ruh/Can) ve Heyûlâ (İlk Madde/Kozmik Cevher) üzerine yazdığı üç ayrı risalenin bir araya getirilmesinden oluşur.

 

435. Kitâbü’l-Mesâil li’ş-Şeyhi’l-Ekber

(Şeyh el-Ekber’in Soruları)

Ezoterizm (bâtınilik/tasavvuf) hakkındadır. İnsan zihni, ruhu ve insanın yaratılış hakikatini ve biçimini inceleyen bir risaledir.

 

436. Mesâil Telakkāhâ İsmâil b. Sevdikîn min Seyyidinâ İbn Arabî

(İsmail b. Sevdikin’in İbnü'l-Arabî’den Aldığı Sorular/Cevaplar)

Diğer İsimleri: Vasâilü’s-Sâil veya Vasâilü’l-Mesâil.

 

Mistik etik (ahlak) ve tasavvuf yöntemi üzerinedir. İbnü'l-Arabî’nin doğrudan en önemli öğrencilerinden biri olan ve hocasının ölümünden 8 yıl sonra (1248'de) vefat eden İbn Sevdikîn tarafından tutulmuş bir tür "soru-cevap" veya ders notları (anket) niteliğindedir.

 

437. el-Mesâri‘

Şüphelidir.

"Mesâri‘" kelime anlamı olarak güreş tutulan yer, serilen yer demektir

 

438. Meşhed Hazretü'l-Cenne

"Meşhed" kelimesi Arapçada şehit olunan, cenaze merasimi yapılan veya kutsal bir şahsiyetin defnedildiği ziyaret yeri anlamına gelir.

Eserin asıl ismi: Meşhedü Cennati Adn / Adn Cennetinin Müşahede Yeri

Şeyh’in Fütûhât-ı Mekkiyye, Cilt: III’te anlattığı, sâlikin kevnî hicapları aşarak Adn Cenneti mertebesinde ulaştığı ilahi vizyonların ve hitapların yer aldığı bölümdür.

 

439. Kitâbü’l-Meşî’e

(İrade/Dileme Kitabı)

Fihris’te No: 98’de kayıtlı.

 

İbn Arabi’ye göre meşîet, varlığın ortaya çıkmasındaki ilk mutlak motor güçtür ve bu yönüyle esmâ-i ilâhiyyenin taayyünündeki en kritik halkadır.

 

440. Metâli‘u’l-Envâri’l-İlâhiyye

İlahi nurların kalbe doğuş pencerelerini (metâli‘) anlatan erken dönem metafizik metinlerindendir.

 

441. Kitâbü’l-Metâli‘i’l-Kudsiyye

Bu eser, İbnü'l-Arabî’nin siyaset felsefesi, mikrokozmos-makrokozmos (insan-âlem) paralelliğini mükemmelen kurduğu meşhur eseri Kitâbü’t-Tedbîrâti’l-İlâhiyye’nin, bizzat Şeyh veya en yakın talebeleri tarafından yapılmış "Kutsal Özetidir"

 

442. Mevâkı‘u’l-İlhâm min Nefehi’l-Fereci ve’l-İn‘âm

Varyant Adı: Mevâkı‘u’l-İlhâm min Nefehi’l-Celâl ve’l-İlhâm

Şüphelidir.

Eser, Suriyeli meşhur sufi Şeyh Arslan b. Ya'kūb el-Dımeşkî’nin (ö. 560 civarı) Risâle fi’t-Tevhîd’i üzerine yazılmış bir şerhtir.

 

443. Mevâkı‘u’n-Nücûm ve Metâli‘u’l-Esrâri’l-Kelbiyye

Mevâkı‘u’n-Nücûm ve Metâli‘u’l-Esrâri’l-Kelbiyye

(Yıldızların Düştüğü Yerler ve Kalbî Sırların Doğuş Noktaları)

 

Fihris’te No: 46’da kayıtlı.

 

Konya Yusuf Ağa 5001 (Yeni no: 4999) nüshası, bizzat İbnü'l-Arabî’nin baş talebesi Sadreddin Konevî’nin kütüphanesine ait orijinal nüshadır. Metnin üzerinde İbn Arabî'nin bizzat kendi el yazısıyla attığı imza ve semâ (onay) kaydı yer almaktadır.

Eser, Hicri 595 yılının Ramazan ayında, Endülüs’ün Almeria (Mersiye) şehrinde, Şeyh’in kalbine inen büyük bir fetih dalgasıyla sadece 11 günde dikte edilmiştir. Şeyh bu kitabı, en sadık yol arkadaşı Abdullah Bedr el-Habeşî (Habeşli Abdullah) için yazdığını söyler.

 

Yıldızların batması ve doğması metaforu üzerinden insanın azaları (göz, kulak, dil, el, mide, ten, ayak) ile kalbin manevi semalarındaki nurların ve ahlaki mertebelerin (İslam, İman, İhsan) kozmik paralelliğini kurar. Sâlikin nefs tezkiyesini bir yıldız haritası gibi önümüze açar.

 

444. Mevâkıfü’l-Gāyât

Uydurmadır.

Eserin müellifi havas, esrar ve ezoterizm bilgini el-İmâd el-Bûnî’dir

 

445. Kitâbü’l-Mevâkıf ve Ma‘rifetü’l-Ma‘ârif

Kayıp başyapıt

Şeyh’in bizzat kendi anlatımıyla: «Bu, çok ciltli bir eser olup, yazılarımızın en harika ve özlü olanıdır» cümlesiyle nitelendirilmiştir. Eserin büyüklüğü ve hacmi sebebiyle zaman içinde dağıldığı veya Fütûhât’ın muazzam gövdesi içinde eritildiği düşünülmektedir.

 

446. Kitâbü’l-Mevârid ve’l-Vâridât

Kalbe aniden inen ilahi tecellileri ve manevi ilham pencerelerini (vâridât) tasnif eden erken dönem bir Ekberî metindir.

 

447. Mev‘izatü’l-Elbâb

Varyant Adı: el-Mevâiz

Mekke-i Mükerreme’de bulunduğu dönemde kaleme aldığı, akıl sahiplerine (ulü'l-elbâb) hitap eden, iki sayfalık çok yoğun ve sarsıcı bir manevi vaaz / ahlak metnidir.

 

448. el-Mev‘izatü’l-Hasene

(Güzel Öğüt)

Fihris’te No: 42’de kayıtlı.

Bu eser de Mekke’de yazılmıştır. Şeyh’in ahlak felsefesinin pratik el kitabıdır.

 

449. Mev‘izatu Ehli’l-İnkâr

Hakikatleri ve tasavvuf yolunu inkar eden kelamcılara ve zahir ulemasına yönelik yazılmış ahlaki-manevi bir uyarı metnidir.

 

450. el-Mevlidü’l-Cismânî ve’r-Rûhânî

(Bedensel ve Ruhsal Doğum)

İnsanın bu dünyaya gelişi (cismânî doğum) ile sülûk ve manevi uyanışla gerçekleşen ikinci doğumu (ruhânî doğum) arasındaki ontolojik farkları ele alan ezoterik bir risaledir.

 

451. Mevlidü’n-Nebî

Şüphelidir.

Aynı başlığı taşımalarına rağmen Zâhiriyye ve Aşir Efendi nüshalarının içerikleri tamamen farklıdır.

 

452. Mazharu Enîsi’l-Muhabbât bi’l-Lisâni’l-Arabî

(Arap Dilinde Muhabbet Enisinin Tezahür Yeri)

 

453. Miftâhu’l-Bâbi’l-Mukfel li-Fehmi’l-Kitâbi’l-Münzel

(İndirilmiş Kitabı Anlamak İçin Kilitli Kapının Anahtarı)

Şüphelidir.

Kur'an tefsirine ezoterik/bâtınî bir giriş mahiyetinde olan bu eserin adı, fıkhî ve tasavvufî yönü olan büyük Şâfiî alimi Sadruddîn Ebû el-Hasan el-İrakî’ye (ö. 637/1239) de atfedilmektedir.

 

454. Miftâhu’l-Fusûs

Şüphelidir.

Bu risale normalde İbnü'l-Arabî’nin başyapıtı Fusûsü’l-Hikem’e (R.G. 150) bir giriş (mukaddime) metni olarak sunulur.

 

455. Miftâhu'l-Hacca ve İzah'ul-Mahacca

Sâlikin manevi yolculuktaki ahlaki esaslarını işleyen muhtasar bir eserdir.

 

456. Miftâhu'l-Maiyye fî İlmi'z-Zâirga

Uydurmadır.

 

457. Miftâhu'l-Makāsıd ve Mihbârü'l-Merâsid

Uydurmadır.

Eser, Arif Billâh İshak el-Konevî’ye aittir.

 

458. Miftâhu'l-Ma'rife

Uydurmadır.

Ali b. Mes'ûd el-Belbânî’ye (ö. 686/1287) aittir.

 

459. Kitâbü Miftâhi's-Saâde

Kayıp hadis çalışması

 

Fihris’te No: 28’de kayıtlı.

İbn Arabî, eserin bizzat İmam Müslim, Ebû Dâvûd (metindeki bozunmuş haliyle Bilaîr) ve Tirmizî’nin sahih hadis derlemelerinden süzülmüş manevi bir özet (müntehab) olduğunu belirtmektedir.

 

460. Miftâhu's-Saâde fî Ma'rifeti'l-Medhil ilâ Tarîki'l-İrâde

Fihris’te No: 8’de kayıtlı.

Sülûka yeni başlayan müridlerin irade terbiyesini konu alır.

 

461. Miftâhu Akfâli'l-İlhâmi'l-Vârid ve İrcâ'i Eşkâli'l-A'lâmi'l-Mürîd fî Şerhi Ahvâli Ebî Yezîd

(Bâyezîd-i Bistâmî’nin Şathiyye ve Hallerinin Şerhi)

Fihris’te No: 40’da kayıtlı.

İbn Arabî bu eseri Kuzey Afrika'da, Ceuta (Sebte) şehrinde yaşarken ilahi bir ilhamla kaleme aldığını ve eserin iki büyük bölümden oluştuğunu yazar (Mevâkı‘u'n-Nücûm).

 

462. Kitâbü'l-Mîm ve'l-Vâv ve'n-Nûn

Varyant Adları: Kitâbü'l-Hurûfi's-Selâse, Kitâbü'l-Ahrufi'd-Devriyye, Risâle fî Sirri'l-Hurûf, Kitâbü's-Sitte ve't-Tis'în (96 Kitabı).

Metin, tasavvufi kozmolojideki en derin üç harfin (Mîm [Hz. Muhammed], Vâv [Varlık/Kozmos] ve Nûn [İlahi İlmin Hokkası]) ezoterik ve ontolojik tefsiridir. Şeyh eserin içinde bizzat kendi kitapları olan el-Mebâdi ve'l-Gāyât, Kitâbü'l-Hurûc, Fütûhât-ı Mekkiyye ve Fütûhât-ı Fâsiyye’ye atıf yaptığı gibi; el-Hakîm et-Tirmizî'nin İlmi'l-Evliyâ’sına ve İbn Kasî’nin Hal‘u'n-Na‘leyn’ine göndermeler yapar.

 

463. Minhâcü’l-Ârif el-Muttakî ve Mi‘râcü’s-Sâlik el-Murtakî

Müstakil bir nesir değil / şeyh’e ait şiirsel varyanttır.

 

464. Kitâbü Minhâci’l-İrtikâ

Uydurmadır.

Eser esasen İmâm el-Gazâlî’ye (veya psödo-Gazâlî geleneklerine) ait olan meşhur Dekāiku’l-Ahbâr’dır.

 

465. Min Kalamü'l Şeyh Kuddise Sirruhu

Manevi özlü sözler ve şiirlerden oluşan bir derlemedir.

Derin tefekkür ve manevi tecrübe yoluyla idrak edilen Tanrı, söylemsel aklın tasavvur ettiği Varlık'tan sonsuz derecede üstündür.

 

466. Min Kelâmi İbn ‘Arabî fî’l-Celâl ve’l-Ma‘rife ve Kelâmillâh ve’z-Zamân ve’l-Fenâ ve’l-İnsân el-Kâmil

(İbnü'l-Arabî'nin Celâl, Marifet, Kelamullah, Zaman, Fenâ ve İnsân-ı Kâmil Üzerine Sözleri)

Tematik bir derlemedir.

Özellikle "Zaman" (ez-zamân) kavramının anlık yaratılışlar (teceddüd-i emsâl) üzerinden mekânla kurduğu ilişki ve "İnsân-ı Kâmil"in bu kozmik mimarinin kilit taşı (kutbu) oluşu üzerine Şeyh'in ana eserlerinden süzülmüş rafine bir özet niteliğindedir.

 

467. Min Kelâmihî Kaddesallâhu Sirrahu fî Kavlihî Teâlâ: "Ve Terâ'l-Cibâle Tahsebuhâ Câmideten Ve-Hiye Temürru Merra's-Sehâb"

(Neml Suresi 88. Ayetinin Ezoterik Tefsiri)

Otantik bir işârî tefsirdir.

 

İbnü'l-Arabî bu ayeti, dış dünyada sabit ve katı (statik mimari) gördüğümüz varlığın aslında her an yok olup yeniden yaratıldığını, yani görünüşteki durağanlığın arkasında kesintisiz bir dinamizm ve ontolojik bir akış (hareket) olduğunu kanıtlamak için kullanır. Mekân, bu manada donmuş bir kütle değil, zamanın akışkan bir boyutudur.

 

468. Min kalamihi qaddasa Allah sirrahu fi ma'na al-Sıyam

İbn Arabî burada fıkhî bir ibadet olan orucun salt bir yememe-içmeme eylemi olmadığını; avamın orucu, havasın (adayların) orucu ve havassu'l-havasın (Tevhid ehlinin) orucu arasındaki ontolojik farkları işler.

 

469. Sırru Kavlihî Teâlâ: "Ve Mâ Tilke Bi-Yemînike Yâ Mûsâ"

Otantik işârî tefsir fragmanıdır.

Tâhâ Suresi 17. ayetinin ("Şu sağ elindeki nedir ey Mûsâ?") ezoterik (işârî) yorumudur. İbnü'l-Arabî, Hz. Musa'nın asâsının salt bir tahta parçası olmadığını, tefekkür ve sülûk yolundaki manevi dayanağı (kudreti) simgelediğini harf ve varlık mertebeleri üzerinden açıklar.

 

470. Min Hutabi'ş-Şeyhi'l-Ekber

Otantik hitabet derlemesidir.

Şeyh'in irşad ve meclis konuşmalarından derlenmiş vaazlardır.

 

471. Mimmâ vucide bi-hattı şeyhinâ ba'de vefâtihî

Otantik ekberî aforizmalar.

 

472. Risâletü'l-Miktâr fî Nüzûli'l-Cebbâr

İbnü'l-Arabî bu risaleyi bizzat 22 Sefer 636 (M. 1237) yılında, vefatından 2 yıl önce Şam'da kaleme almıştır.

Eser, kelamcıların en büyük tartışma konularından biri olan "Allah'ın dünya semasına nüzulü (inmesi)" hadisini, cisimsellikten (teşbihten) uzak, tamamen tecelli ve mertebeler felsefesiyle izah eden çok kıymetli bir geç dönem metnidir.

 

473. Kitâbü'l-Mi‘râc

Uydurmadır.

Osman Yahya’ya göre üslup, Hicri 658'de vefat eden Sadreddin el-Esfehânî’ye (veya İsfavî) aittir.

 

474. Risâle fî Mi‘râci'l-Mürîd

Sâlikin manevi urûcunu (yükselişini) yedi kat gök (yedi sema) sembolizmi üzerinden anlatan pedagojik bir sülûk rehberidir. Her bir sema, nefsin bir arınma ve tefekkür makamına denk düşer.

 

475. Mir’âtü’l-Ârifîn

(Âriflerin Aynası)

Uydurmadır.

Fâtiha Suresi’nin muazzam bir işârî tefsiridir.

 

476. Mir’âtü’l-Âşıkîn ve Mişkâtü’s-Sâdıkîn

Kayıp ve şüphelidir.

 

477. Mir’âtü’l-Kevneyn

(İki Âlemin Aynası)

Müstakil bir eser değildir.

Yapılan incelemede, Laleli nüshasının girişinin İbnü'l-Arabî'nin meşhur Naşfü'l-Ekveyn eseriyle birebir aynı olduğu tescillenmiştir.

 

477a. Kitâbü'l-Misbâh el-İsbah

 

478. Kitâbü'l-Misbâh fi'l-Cem‘ Beyne's-Sıhah

Altı Sahih Hadis Kitabını (Kütüb-i Sitte) tek bir çatı altında birleştiren muazzam bir ansiklopedik kütüphane çalışmasıdır. Şeyh’in sentezlediği o altı imam ve vefat tarihleri şunlardır:

İmam Müslim (ö. 261)

İmam Buhârî (ö. 194 doğumu / ö. 256)

İmam Ebû Îsâ et-Tirmizî (ö. 279)

İmam Ebû Abdullah İbn Mâce el-Kazvînî (ö. 273)

İmam Ebû Dâvûd es-Sicistânî (ö. 275)

İmam Nesâî (ö. 303)

 

Fihris’te No: 3’te kayıtlı.

Şeyh’in gururla zikrettiği devasa bir hadis çalışmasıdır.

 

478a. el-Miskü'l-Ezfer

Şeyh'in müstakil bir vasiyetnamesi sanılan bu metin, aslında Fütûhât-ı Mekkiyye’nin kapanışını oluşturan ünlü "Vasiyetler" (Vesâyâ) bölümünün kütüphanelerde bağımsız olarak istinsah edilmiş halidir.

 

479. Mişkâtü’l-Envâr fî Letâifi’l-Ahbâr

Uydurmadır.

İmâm el-Gazâlî'ye veya el-Ma'rî'ye aittir.

 

480. Mişkâtü’l-Envâr fî mâ Ruviye ‘anillâhi mine’l-Ahbâr

İbnü'l-Arabî bu eseri Hicri 599 (M. 1203) yılında Mekke’de, Kâbe’nin gölgesinde bizzat derlemiştir.

Eser tam 101 kudsî hadisten oluşur ve Şeyh bunu muazzam bir üçlü geometriyle tasnif etmiştir:

Birinci Bölüm (el-Ehâdîsü'l-Müsnede): Hz. Peygamber’e kadar kesintisiz tescilli bir râvî zinciriyle (isnadla) ulaşan 40 Kudsî Hadis.

İkinci Bölüm (el-Ehâdîsü'l-Merfû‘a): Doğrudan Peygamber Efendimiz’e ref edilen, arada râvî zinciri zikredilmeyen 40 Kudsî Hadis.

Üçüncü Bölüm (el-Ehâdîsü'l-Mürsele): Râvî veya aracı olmaksızın, doğrudan doğruya Allah Teâlâ’ya atfedilen ilhamî nitelikteki 21 Hadis. (40+40+21 = 101 Mutlak Nur).

 

481. Mişkâtü’l-Ma‘kûl el-Muktebese min Nûri’l-Mankûl

(Akılcı veriler ile naklî veriler arasındaki uyum/çatışma üzerine dokuz bölümlük bir inceleme)

Akıl (felsefe/kelam) ile nakil (hadis/ayet) arasındaki ilişkiyi ele alır.

 

481a. Kitâbü’l-Miyâh

(Sular Kitabı)

 

482. Kitâbü’l-Mîzân fî Hakîkati’l-İnsân

(İnsan Gerçeğinin Ölçüsü)

Varyant Başlıklar: Kitâbü'l-Mîzân, Kitâbü'l-Mîzân fî İcâdi'l-İnsân

 

Fihris’te No: 26’da kayıtlı.

 

483. Risâletü’l-Mîzân fî Ma‘rifeti’l-Evzân

Mistik bilgi (marifet) ve bu bilginin farklı dereceleri/ölçüleri hakkındadır.

 

484. Kitâbü’l-Mu‘aşşerât

(Divan-ı Asgar)

İbnü'l-Arabî'nin mistik ve remzî şiirlerinin toplandığı divanıdır.

 

485. Risâletü’l-Mübeşşirât

Mübeşşirâtü’l-Mesâil

İbn Arabî’nin rüyalarında Hz. Muhammed’i gördüğü, onunla konuştuğu ve aldığı manevi müjdeleri (mübeşşirât) anlattığı ezoterik risaledir.

 

486. Kitâbü’l-Mübeşşirât mine’l-Ahkâm fîmâ Ruwiye ‘ani’n-Nebî mine’l-Ahbâr fî’l-Menâm

Varyant: el-Mübeşşirâtü’l-Kebîre

Rüyada görülen hadisler ve manevi hükümlerle ilgili ezoterik eserdir.

 

Fihris’te No: 173’de kayıtlı.

 

487. Mübâyeatü’l-Kutb fî Erba‘ati’l-Kurb

Varyant Adı: Mübâyeatü’l-Kutb fî Errâci’l-Kurb / Mutâbaatü’l-Kalb.

 

Fihris’te No: 12’de kayıtlı.

 

En yüksek manevi makam olan "Kutbiyet" makamına erişen sâlikin, melekût âlemindeki hiyerarşilerle olan bağını, peygamberlerin, âriflerin ve velilerin manevi derecelerini ele alan derin ezoterik bir metindir.

 

488. Kitâbü’l-Mübdi‘în ve’l-Mebâdî

Varyant Adı: Kitâbü Rabbi ve Hüve Kitâbü’l-Mübdi‘în / el-Medâfî ve’l-Mebâdî.

 

Fihris’te No: 104’te kayıtlı.

 

Eserin özünü Teceddüd-i Emsâl (Varlıkta her an gerçekleşen benzerlerin yenilenmesi) olarak tanımlar. Evren, donmuş ve statik bir mimari kütle değil; zaman çizgisi üzerinde her an yok olan ve ilahî tecelliyle her an yeniden var edilen dinamik bir akıştır.

 

489. el-Müceddede fî’l-‘İlmi’z-Zâhir ve’l-Bâtın

Eserin ana fikri, kozmik düzeyde çelişkili veya zıt görünen tüm unsurların (zâhir-bâtın, celâl-cemâl), mutlak evrensel uyum (Vahdet-i Vücûd) potasında nasıl çözüldüğünü ve birliğe ulaştığını temellendirmektir.

 

490. Kitâbü’l-Müdhiş

Sâliki hayrete (hayret makamı) düşüren manevi tecellileri konu edinen kayıp bir eserdir.

 

491. Kitâbü’l-Müfâzala

Varyant Adı: Kitâbü Sâdd ve Hüve Kitâbü’l-Müfâzala.

 

Fihris’te No: 171’de kayıtlı.

 

Feleklerin ayrışması ve soyut akıllarla alâkalı metafizik bir metindir.

 

492. el-Müfredâtü’t-Tefsîriyye el-Kutbiyye

Otantik işârî tefsirdir.

 

Kur'ân-ı Kerîm'deki bazı kilit ayetlerin (Bakara 260: Hz. İbrahim'in kuşları diriltmesi; Ankebût Suresi vb.) kutbiyet makamından yapılmış ezoterik yorumudur.

 

493. Muhâderatü’l-Ebrâr ve Müsâmeratü’l-Ahbâr

Varyant Adı: el-Müsâmerât li’t-Tasavvuf

Bu devasa eser, İbnü'l-Arabî'nin tasavvuf tarihini, nebîlerin ve velilerin menkıbelerini edebî ve tarihî bir üslupla harmanladığı en hacimli kitaplarından biridir. Sülemî’nin Tabakātü’s-Sûfiyye’sinden (ö. 410) yoğun şekilde faydalanmıştır.

 

Eserin Hicri 1324 Kahire baskısında, Haçlılar devrine dair bazı apokrif (uydurma) kehanetler ve İslam ordularının İstanbul’u (Konstantinopolis) kuşatmasıyla ilgili fütüristik kıyamet senaryoları yer alır. Zehebî (ö. 748) sonrasına ait üslup özellikleri taşıyan bu kısımlar, Şeyh’in vefatından sonra kitaba siyasi/itikadi amaçlarla eklenmiştir.

 

Nergisî, meşhur beşli eser serisinin (Hamse) beşinci bölümü olan "el-Akvâlü’l-Müselleme fî Gazavâti’l-Mesleme" adlı şaheserinde, Müsâmerât'ın bu İstanbul kuşatmasını anlatan meşhur Melhame (kehanet/tarih) kısmını Osmanlı Türkçesine muazzam bir belagatla tercüme etmiştir.

 

494. Müheyminiyyât İbn Arabî

"Müheymin" (koruyup kollayan, şahit olan) ilahî isminin tecellileri ve insan-ı kâmilin ruhani korunma makamları üzerine ezoterik bir risaledir.

 

495. Kitâbü’l-Muhkem fî’l-Mevâ‘iz ve’l-Hikem

Varyant Adı: el-Muhkem fî’l-Hikam ve Âdâbi Rasûlillâh

 

Fihris’te No: 15’te kayıtlı.

Eser, mistik ahlak (tasavvuf ahlakı) ve Hz. Peygamber’in edebî sünneti üzerine kurgulanmıştır.

 

496. Muhtasaru’d-Dürreti’l-Fâhire fî Zikri men İntefa‘tu bihî fî Tarîki’l-Âhire

Şeyhü’l-Ekber’in Endülüs ve Kuzey Afrika’da karşılaştığı, ders aldığı, hırka giydiği tasavvuf üstadlarının ve kadın velilerin (Fatma binti İbnül-Müsenna gibi) hayatlarını anlattığı efsanevi manevi otobiyografisidir.

 

497. Muhtasaru’l-Fütûhât / Mülahhasu Esrâri’l-Fütûhât

Varyant Adı: Müntehab min Esrâri’l-Fütûhâti’l-Mekkiyye / Lüma‘u Esrâri’l-Fütûhât.

Bu metin, Fütûhât-ı Mekkiyye’nin muazzam derinlikteki 559. Bölümünün (Bâb) müstakil bir özetidir. Fütûhât'ın genel bir haritası niteliğindedir.

 

498. Mülahhasu Keşfi’l-Esrâr

Uydurmadır.

 

499. Kitâbü’l-Mülk

Varyant Adı: Kitâbü’l-Ayn ve Hüve Kitâbü’l-Mülk.

 

Fihris’te No: 94’te kayıtlı.

 

"Mülk" âleminin (şehadet âlemi) metafizik hakikatini harfler ve "Ayn" sembolizmi üzerinden açıklayan ezoterik bir risaledir.

 

500. Kitâbü’l-Mülk ve’l-Melekût

 

Fihris’te No: 243’te kayıtlı.

Görünen âlem (mülk) ile görünmeyen, meleklerin ve ruhların yaşadığı âlem (melekût) arasındaki geçişleri ve berzahı inceleyen kayıp veya diğer eserlerin içine yedirilmiş bir risaledir.

 

501. Kitâbü’l-Mü’min ve’l-Müslim

Varyant Adı: Kitâb fîhi Sıfâtü’l-Mü’minîn.

 

Fihris’te No: 121’de kayıtlı.

 

Kâmil bir müminin ve teslim olmuş bir Müslümanın manevi ve ahlaki vasıflarını anlatan ahlaki-tasavvufi bir metindir.

 

502. Munâcât - Munâcâtü'r-Rahmân bi-Âyâti'l-Kur'ân

(Kur'an Âyetleriyle Rahman'a Yakarış)

Dua kitabıdır.

 

503. Kitâbü'l münâzara bina el-insan ve’l-hayvan

 

504. el-Mûnis

 

505. Mûnisü’l-Muvahhidîn

 

506. Al-Munqid min al-zalal fi-l-'ilm ve’l-'amal

 

507. Müntehe’l-Beyân fî Keşfi Netâici’l-İmtinân

Şüphelidir. Anonim bir sülûk risalesi olma ihtimali yüksektir.

 

508. Kitâbü’l-Müntehab fî Meâsiri’l-Arab

Fihris’te No: 24’te kayıtlı.

 

Arap kabilelerinin tarihî menkıbelerini, ahlaki erdemlerini ve cahiliye ile erken İslam dönemindeki kültürel izlerini ele alan antropolojik/tarihî bir derlemedir.

 

508a. Müntehabün min Esrâri’l-Fütûhâti’l-Mekkiyye

Fütûhât-ı Mekkiyye’nin meşhur 559. babının (hülsa/özet bölümü) bağımsız olarak istinsah edilmiş bir nüshasıdır.

 

509. Risâletü’l-Mukâbele

Uydurmadır. Eser Sa‘deddîn-i Hammûye'ye (ö. 658 / M. 1260) aittir.

 

510. Risâletü’l-Mûkıa li’l-İntihâ ve’l-İntibâh

Varyant Adı: Kitâbü’l-Mûkıa.

Uydurmadır.

Eser Osmanlı coğrafyasında yazılıp Şeyh'e nispet edilmiştir.

 

511. Kitâbü'l-Mukni‘ fî Îrâdi's-Sehli'l-Mümteni‘

Varyant Adları: el-Vâridü’l-Müfîd mine'l-Arîf fî Şerhi'l-İsmi'l-Vâhid, Kitâbü's-Sehli'l-Mümteni‘, el-Mukni‘ fî’s-Sîmyâ / el-Kîmyâ

 

Şeyh bu risaleyi Hicri 602 (M. 1205) yılında Kudüs’te (Kudüs-i Şerif) kaleme almıştır.

Eser, maddeyi altına çeviren fiziksel bir simya değil, sâliki dönüştüren "Ab-ı Hayat" (Canlı Su) metaforudur. Hakiki irfanı yansıtan bu manevi içeceğe ulaşmak için aday sâlike üç sülûk şartı koşulur:

Şürbün Kalitesi (İçeceğin Saflığı): Alınan batınî bilginin katıksız olması.

Sohbet Ehli: Bu irfanı tadan dervişlerin, âriflerin dostluğu ve yoldaşlığı.

Adâb-ı Şürb (İçme Sanatı): Manevi tecellileri nefsine mal etmeden, hazmederek yaşama usulü.

 

511a. Mürâselâtü’ş-Şeyh ilâ Ba‘di’n-Nâs

Şeyh’in bazı dost ve devlet ricaline yazdığı mektuplardan oluşan bu fragman, aslında kataloğun 354. maddesinde geçen meşhur Kitâbü’l-Kütüb (Mektuplar Kitabı) içinden alınmış bir bölümdür.

 

512. Kitâbü’l-Müsebbi‘âti’l-Vâride fî’l-Kur’ân

Fihris’te No: 10’da kayıtlı.

 

Kur'ân-ı Kerîm’de "Yedi" (7) sayısının ve katlarının geçtiği ayetlerin (Örn: Bakara 261. ayetteki yedi başak metaforu, yedi gök, yedi kapı vb.) ontolojik ve kozmik sırlarını harf ilmiyle açıklayan muhtasar bir tefsir çalışmasıdır.

 

513. Muşâffi’l-Kulûb

Kalbî hastalıkların (haset, riya, kibr) tasavvufi yöntemlerle tedavisini ele alan ahlaki bir metindir.

 

514. Kitâbü’l-Müşâhedât

Sülûk esnasında ve halvet durumlarında kalbine doğan keşifleri, rüya-yakaza arası müşahedelerini (manevi vizyonlarını) anlattığı derin ekberî metindir.

 

515. Kitâbü’l-Müsellesâti’l-Vâride fî’l-Kur’ân

Fihris’te No: 9’da kayıtlı.

 

Kur'ân-ı Kerîm'deki bazı muğlak veya müteşâbih ayetleri üç farklı batınî/irfanî bakış açısıyla (zât, sıfat ve tecelli mertebeleri) şerh eden muhtasar bir işârî tefsir çalışmasıdır.

 

516. Risâletü'l-Muvâfaka

 

517. el-Muvaşşahâtü'l-İlâhiyye ve'l-Ezcâl

İslam estetik tarihi için bir deryadır. Muvaşşah ve Ezcal, klasik Arap şiirinin katı aruz kalıplarını ve tekdüze kafiye yapısını yıkan, Endülüs’te (Müslüman İspanya) doğmuş lirik, nakaratlı ve çok sesli halk şiiri türleridir.

Bu türlerin mucidi, Hicri 300 (Miladi 912) vefatlı Endülüslü şair Mukaddem b. Muâfâ el-Kabrî’dir.

 

518. Kitâbü'l-Mevâzinât / el-Muvâzene

Makrokozmos (âlem) ile mikrokozmos (insan) arasındaki batınî ve zahirî tekabüliyetleri, karşılıklı sempati ve ilahî mizan (ölçü) kanunları üzerinden birbirine bağlayan kozmolojik bir Ekberî metindir.

 

519. Nefâisü’l-İrfân min Enfâsi’r-Rahmân

Uydurmadır.

Eser Şâzilî mürşidi Muhammed b. Vefâ el-İskenderî'ye aittir.

 

520. Nefhu’r-Rûh

(Ruhun Üflenmesi)

Ruhun bedene üflenmesi, nefs-i natıka ve canın metafizik evrelerini anlatan ezoterik bir metindir.

 

521. Kitâbü’n-Nefs

Uydurmadır.

Şeyh’in bu isimde hakiki bir eseri vardır ama bu o eser değildir.

 

522. Kitâbü Nefhi’l-Avâm min Rûhi’l-Ekven fî Ma‘rifeti Havâdisi’z-Zemân

Uydurmadır.

Geleceğe dair cifr, hurûfîlik ve kehanetler içeren, içine Şeyh'in vefatından çok sonra yazılmış siyasi içerikli şiirlerin sokuşturulduğu geç dönem bir sahte metindir.

 

523. Kitâbü’n-Necât min şarü’l-şifât

Uydurmadır.

Anadolu sufilerinden Şihâbüddîn Ahmed es-Sîvâsî’ye aittir.

 

524. Kitâbü'n-Nakd

Tasavvufî ölçü ve tenkit prensiplerini ele alan bir risaledir.

 

525. Kitâbü'n-Necm ve'ş-Şecer

Varyant Adı: Kitâbü Hacci'n-Necm.

 

Fihris’te No: 159’da kayıtlı.

Tabiatın ve kozmik unsurların ilahî emre boyun eğişini metafizik bir dille şerh eder.

 

526. Kitâbü'n-Nahl

Fihris’te No: 162’de kayıtlı.

 

Kur'an'daki arı, bal ve şifa ayetlerinin batınî tefsiridir.

 

527. Kitâbü'n-Neml

Fihris’te No: 143’de kayıtlı.

 

Hz. Süleyman ve karınca kıssası üzerinden mülk, saltanat ve ruhanî mertebelerin hikmetlerini inceler.

 

528. Nakşü'l-Fusûs

İbnü'l-Arabî'nin başyapıtı Fusûsü'l-Hikem’in anlaşılmasını kolaylaştırmak için bizzat kendisi tarafından kaleme alınmış muazzam bir özetidir.

 

529. Kitâbü'n-Nûr

Varyant Adı: Kitâbü Hadd ve hüve Kitâbü'n-Nûr.

 

Fihris’te No: 166’da kayıtlı.

 

530. Nisbetü'l-Hırka / Risâle fî Silsileti'l-Hırka

Süleymaniye - Esad Efendi 1607. Hicri 633 (M. 1236) yılında, bizzat İbnü'l-Arabî hayattayken Şam'da istinsah edilmiştir.

 

İbnü'l-Arabî’nin tasavvuf tarihindeki yerini, hırka giydiği şeyhleri ve kendi manevi şeceresini (silsile) bizzat kendi ağzından anlattığı otobiyografik ve tarihî bir vesikadır.

Risalede kendi dönemindeki büyük mutasavvıflardan başlayıp geriye doğru Hz. Peygamber’e ($s.a.v$) kadar uzanan 4 farklı manevi hırka/tarikat şeceresi (silsile) sunar.

531. Kitâbü'n-Nâs

 

532. Kitâbü’n-Nesâih / Mâ Lâ Yu‘avvel ‘Aleyh

Varyant Adları: en-Nesâihü'l-Kudsiyye ve'l-Mevâ'izü'l-İrfâniyye, Risâle fî Mâ Lâ Yu‘avvel ‘Aleyh, Risâle fî Ahvâli Tekâ' li-Ehli Tarîkillâh

 

Fihris’te No: 179’da kayıtlı.

 

Sâlikin (tasavvuf yolcusunun) manevi seyrü sülûkü esnasında yaşayabileceği rüyalara, keşiflere, kerametlere, ruhanî hallere ve vizyonlara asla bel bağlamaması ve bunları nihai amaç edinmemesi gerektiğini anlatan, tasavvuf psikolojisinin en kritik "iltibas ve aldanma" (gurur) rehberidir.

 

533. Kitâbü’n-Neş’eteyn

Varyant Adı: Kitâbü’n-Neş’eteyni’d-Dünyaviyye ve’l-Uhreviyye.

 

Fihris’te No: 208’de kayıtlı.

 

İnsanın fiziki/dünyevi yaratılışı (neş'e-i dünyeviyye) ile berzah ve ahiretteki ruhanî/metafizik yaratılışının (neş'e-i uhreviyye) hakikatlerini ve bu iki varlık mertebesinin felsefi uyuşumunu inceler.

 

534. Nasîhatü’l-Gāfilîn ve Müntebihîn ilâ Tarîki’l-Hakk

Uydurmadır.

Metnin orijinalinde ve şerh aralarında Türkçe şiirlerden alıntılar yapılmaktadır.

Eser, Osmanlı döneminde yazılıp Şeyh'in otoritesinden faydalanmak için ona nisbet edilmiş bir anonim ahlak kitabıdır.

 

535. Na‘tü’l-Ervâh

Varyant Adları: Risâle fi’l-Ervâh, Lugatü’l-Ervâh

(Ruhların Dili)

 

Ruhların mertebelerini, ruhanî cevherlerin lisan-ı hallerini ve birbirleriyle olan metafizik iletişim ağlarını şerh eden ezoterik bir sözlük/risale mahiyetindedir.

 

536. Netâicü’l-Efkâr fî Mukarrebi’n-Nâs ve’l-Ebrâr

Varyant Adı: Netâicü’l-Efkâr fî’l-Mukarrebîn ve’l-Ebrâr

 

Fihris’te No: 189’da kayıtlı.

 

537. Netâicü’l-Efkâr ve Hadâiku’l-Ezhâr

Fihris’te No: 25’de kayıtlı.

 

538. Netâicü’t-Tevhîd

Tevhid mertebelerinin ruhanî sonuçlarını inceleyen muhtasar bir risaledir.

 

539. Nesrü’l-Beyân fî Ravzati’l-Riyâz

 

540. en-Nevâşî’ü’l-Leyliyye

Varyant Adı: en-Nevâşî’ü’l-Külliyye

 

Fihris’te No: 209’da kayıtlı.

 

Gece yapılan ibadetlerin ve ruhanî uyanışların kalpteki sırlar üzerindeki etkisini anlatır.

Geniş şerhi Fütûhât-ı Mekkiyye’nin 3. cildinde yer alır.

 

541. en-Nevm ve’l-Yakaża

Fihris’te No: 247’de kayıtlı.

Uyku, rüya alemi (âlem-i misâl) ve uyanıklık hallerinin metafizik boyutlarını ele alır.

 

542. Nazmü’l-Fethi’l-Mekkî

Halep nüshasının sonunda bizzat İbnü'l-Arabî’nin kendi imzası ve onay kaydı (Semâ/Kırâat arzı) yer almaktadır.

 

543. Nazmü’l-Leâlî fî İhrâci Cevâbi Külli Süâl

Uydurmadır.

Eser bir "Kehanet ve Cifr (Gelecekten haber verme sanatı)" risalesidir.

 

544. Kitâbü’n-Nikâhi’s-Sârî fî Cemî‘i’l-Cârî

Varyant Adları: Kitâbü’n-Nikâhi’l-Mutlak, Kitâbü’n-Nikâhi’l-Evvel

 

Fihris’te No: 186’da kayıtlı.

 

kberî ontolojinin (varlık biliminin) en sarsıcı teorilerinden biridir. "Nikâh" kavramını cinsel/fiziksel manasından çıkararak, ilâhî isimlerin ve kozmik ilkelerin birbiriyle birleşerek (izdivac) varlık alemini doğurması mertebesi olarak şerh eder.

 

544a. Nüfze Latîfe fî Tarîkillâh Teâlâ

Seyrü sülûk ve tasavvuf hiyerarşisi üzerine muhtasar, özdeyiş tarzı irfanî bir risaledir.

 

545. Nuzâ'ü'l-Râgıb fî Cevâbi'l-Zâhib ve'l-Âyib

Şüphelidir.

Metnin iç analizinde Şeyh'e ait olduğunu kesinleştirecek hiçbir üslup veya filolojik delil (iç atıf) bulunamamıştır.

 

546. Nükatü’l-Furkeyn ve’l-Kur’ân

İbn Arabî metafiziğinde Kur'an ve Furkan iki zıt işlevi temsil eder (Fütûhât, Cilt, III). Kur'an, ilahi vahyin her şeyi cem eden, evrensel ve sentezleyici (bütünsel) yönüdür. Furkan ise hak ile bâtılı, parçaları ve tafsilatı ayıran analitik yönüdür. Risale bu kavramsal ayrımı inceler.

 

547. Kitâbü’n-Nûn / Kitâbü’n-Nûn fî’s-Sırri’l-Meknûn

Fihris’te No: 87’de kayıtlı.

 

Kalem, Levh ve Nun harfinin kozmik sırlarını şerh eder.

 

548. Kitâbü’n-Nukabâ / er-Risâle fî’l-Kutbi ve’l-Nukabâ

Şeyh bu risaleyi Hicri 602 yılında Kudüs’te kaleme almıştır.

Manevi hiyerarşideki üstün bir kategori olan Nukabâ (Nakipler) mertebesini şerh eder. İbn Arabî’ye göre sayıları tam 300 olan bu veliler, insanların iç dünyalarını, nefislerinin hilelerini ve ruhların gizli sırlarını (firâsetle) okuma yeteneğine sahiptirler.

 

549. Kitâbü’n-Nûr / Kitâbü’l-Hâ ve Hüve Kitâbü’n-Nûr

Fihris’te No: 235’de kayıtlı.

 

Nurlar metafiziğini ele alan eserin genişletilmiş teorik altyapısı bizzat Fütûhât-ı Mekkiyye’de (Cilt, III, IV) işlenmiştir.

 

550. Kitâbü Nüzheti’l-Ekvân fî Ma‘rifeti’l-İnsân

Varyant Adı: Nushatü'l-Ekvân fî Ma'rifeti'l-İnsân

 

İnsan-ı Kâmil öğretisini, insanın makrokozmosun bir özeti (mikrokozmos) oluşunu ezoterik bir dille açıklar.

 

551. Nüshatü’l-Hakk

Varyant Adları: Risâletü’l-Kevn, Risâletü’sh-Şeyhi’l-Ekber, İncâdü’l-Âlem

 

552. Kitâbü'n-Nüfûs

Uydurmadır. Eser Sadreddin Konevî'ye aittir.

 

553. Risâle fî’n-Nü‘ûti’l-İlâhiyye

İlahi sıfatların ve tenzihî niteliklerin teolojik tasnifidir. Şeyh’in Kitâbü’l-Hakk ve Taksîmü’n-Nü‘ûti’l-İlâhiyye risaleleriyle tam bir tematik paralellik gösterir.

 

554. Kitâbü Nüzheti’n-Nazar fî’l-Mevâ‘iz ve’l-İber

İrfanî ahlak ve öğüt derlemesidir. Şeyh'e aidiyeti müstansih (kopyalacı) tarafından kapakta belirtilmiştir.

 

555. Nüzûlü’l-Gebbâr ilâ’l-Beyti ve’l-Vâdî ve’l-Ka‘be ve’d-Dâr

Metnin ketebe (son) kaydına göre Hicri 635 yılında Şam’da kaleme alınmıştır. Kabe'nin ve metafizik evlerin ezoterik hakikatlerini anlatır.

 

556. Nüzûlü’r-Rûhi’l-Emîn bi-İşrâki’l-Kalbi’l-Mübîn

Kalbe inen ruhanî vahiyleri ve ilhamları konu edinir.

 

557. Nüzûlü't-Tevbîd fî Ta'yîni Hikmeti'l-Kitâb

 

557a. Kabasü’l-İktidâ ilâ Vefki’s-Saâde ve Nazmi’l-İhtidâ

Uydurmadır.

 

558. el-Kabz ve’l-Bast

Fihris’te No: 206’da kayıtlı.

 

Kalp hallerinden kabz (daralma/büzülme) ve bast (genişleme/ferahlama) durumlarının metafizik ve psikolojik tahlilini yapar. Temel teorik altyapısı bizzat Fütûhât-ı Mekkiyye’nin 2. cildinde şerh edilmiştir.

 

559. Kabesü’l-Envâr ve Behcetü’l-Esrâr

Nurlar, ilahî tecelliler ve keşif mertebeleri üzerine harf ezoterizmi içeren muhtasar bir risaledir.

 

559a. Kitâbü’l-Kadem

Varyant Adı: Kitâbü’s-Sîn ve Hüve Kitâbü’l-Kadem

(Sin Harfi ve Kıdem Kitabı)

 

Fihris’te No: 92’de kayıtlı.

 

560. Kitâbü’l-Kader / Fî Ma‘rifeti’l-Kader

Fihris’te No: 122’de kayıtlı.

 

Kulun iradesi, kaza ve kader sırrının ilahî ilimle (Alîm ismiyle) ilişkisini ele alır. Paralel metni Fütûhât’ın 4. cildindedir.

 

560a. Kitâbü’l-Kahr

Celâlî isimlerin ve Kâhhâr tecellisinin evrendeki tasarrufunu işler.

 

561. Kâide fî Ma‘rifeti’t-Tevhîd

İbn Arabî'nin, Şeyhülislam Abdullah el-Ensârî el-Harevî’nin Menâzilü’s-Sâirîn kitabının başında geçen meşhur şathiyesi üzerine yaptığı ezoterik, muazzam bir şerhtir.

 

562. Kitâbü’l-Kayyûmiyye

Varyant Adı: Kitâbü’l-Cîm ve Hüve Kitâbü’l-Kayyûmiyye

(Cim Harfi ve Kayyûmiyyet Sırrı)

 

Fihris’te No: 81’de kayıtlı.

 

Allah'ın Kayyûm isminin varlığı ayakta tutma sırrını "Cim" harfinin ebced ve geometrik sembolizmi üzerinden okur.

 

563. Kitâbü’l-Kalem

Varyant Adı: Kitâbü’l-Hâ ve Hüve Kitâbü’l-Kalem

(Hâ Harfi ve Kalem Kitabı)

 

Fihris’te No: 147’de kayıtlı.

 

İlk yaratılan ilâhî Nur ve kozmik akıl olan "Kalem-i Alâ" mertebesini sembolik harf diliyle çözen başyapıtlardandır.

 

564. Kalb el-Kalb

Kalpten kalbe akan ledünnî ilimleri, keşif ve ilham yollarını ele alan ezoterik bir risaledir.

 

564a. el-Kasâid

(Kasîdeler)

Şeyh'e ait mistik konularda kaleme alınmış 8 farklı şiirden oluşan küçük bir dîvânçe / manzume derlemesidir.

 

565. Kitâbü’l-Kasami’l-İlâhî bi’l-İsmi’r-Rabbânî

Varyant Adı: ed-Dürretü’s-Seniyye fi’l-Aksâmi bi’r-Rubûbiyye.

 

Fihris’te No: 55’te kayıtlı.

 

Eseri Hicri 601 yılında Kudüs’te kaleme almıştır

Eserde, Kur'ân-ı Kerîm’de Yüce Allah’ın "Rabb" ismiyle veya diğer unsurlarla yaptığı tüm ilâhî yeminler (aksâm) ezoterik ve işârî tefsir metoduyla şerh edilir.

 

565a. Kasîde

Mistik konularda yazılmış 8 farklı şiiri barındırır. Bu şiirlerin önemli bir kısmı Şeyh'in meşhur Tercümânü’l-Eşvâk (Aşkların Tercümanı) adlı eserinden derlenmiştir.

 

565b. el-Kasîdetü’l-İşqiyye

 

566. el-Kasâidü’t-Tâiyye el-Mevsûme bi-Kitâbi’t-Tevhîd fî İffeti’l-Mecîd

Uydurmadır.

Eser, Muhammed b. Muhammed b. Vefâ el-İskenderî’ye aittir.

 

567. Kâide fi’l-Ahadiyyeti’s-Sâdaga

Lahûtî mertebeleri ele alan işârî bir şiirdir.

 

567a. Kasîde fî Hakki’l-Mehdî

Mehdi’nin zuhuruna, onun döneminde yaşanacak büyük eskatolojik savaşlara (Melâhim) ve şahsiyetinin metafizik/velâyet boyutuna dair uzun bir kasîdedir. Nitekim bu metin, Şeyh’in matbu Dîvân’ının en başında yer alan meşhur şiirin ta kendisidir.

 

568. Kasîde fî İlmi’l-Kîmyâ

Elementlerin dönüşümünden ziyade, nefsin süluk mertebelerinde ilâhî isimlerle temizlenip saflaşmasını anlatan manevi/ezoterik bir simya metnidir.

 

569. Kasîde fî Menâtıki’l-Hacc

Varyant Adı: Kâide fî Menâkıbi’l-Hacc

(Haccın Menâsık ve Menâkıbı)

Şüphelidir.

 

570. el-Kavâidü’l-Külliyye ve Ma‘rifetü Tecellî el-Esmâi’l-İlâhiyye

Müstensih (kopyacı), Şeyh’in talebelerine bıraktığı şu vasiyeti risalenin başına not düşmüştür: «Takva ve amel doğurmayan her ilim, kuru bir yükten ibarettir.» Bu ibare, eserin bizzat Şeyh tarafından yazılmayıp, onun ders esnasındaki takrirlerinden bir müridi tarafından derlendiğini (tâlikat) gösterir.

 

571. el-Kavlü’n-Nefîs fî Teftîşi İblîs

Uydurmadır.

 

Eserin sahibi Abdüsselâm b. Ahmed b. Gânim el-Makdisî’dir.

 

572. Risâle fî Kavlihî: "Men Zekeranî Zekertühû"

"Kim beni zikrederse ben de onu zikrederim" kudsî hadisinin mistik, ahlaki ve zikir psikolojisi açısından derinlikli bir şerhidir.

 

573. Kitâbü’l-Kıdem

Varyant Adı: Kitâbü’l-Hâ ve Hüve Kitâbü’l-Kıdem

(Hâ Harfi ve Kıdem Kitabı)

 

Fihris’te No: 93’te kayıtlı.

 

574. Kıssa-ı Yûsuf fî’l-Hakîka

Kur'ân-ı Kerîm’in 12. suresi olan Yûsuf Suresi’nin ve "Ahsenü'l-Kasas"ın (kıssaların en güzeli) baştan sona işârî, batınî ve tasavvufî tefsiridir.

 

575. el-Kışr ve’l-Lübb

Varyant Adı: Kitâbü’l-Kışr ve’l-Lübb ve’l-Cism.

 

Fihris’te No: 239’da kayıtlı.

Şeyh’in şeriat (kabuk), hakikat (öz) ve tarikat (cisim) arasındaki ontolojik ve ameli ilişkiyi kurduğu muazzam, çok popüler bir felsefi-tasavvufi risalesidir.

 

576. Kitâbü’l-Kıstâs

Varyant Adı: Kitâbü’l-Hâ ve Hüve Kitâbü’l-Kıstâs

(Hâ Harfi ve Terazi Kitabı)

 

Fihris’te No: 146’da kayıtlı.

"Kıstâs" (terazi/denge) kavramı üzerinden ilâhî adaletin evrendeki tecellilerini, varlık mertebelerinin mizanını ve süluktaki ameli dengeleri harf sembolizmiyle (Hâ harfi) açıklayan yüksek düzeyde ezoterik bir Ekberî risaledir.

 

577. Kıyâfet name

Müstensihin (kopyacının) yazmanın başına koyduğu müstakil başlık hatalıdır. Yapılan metin analizinde, bu bölümlerin İbnü'l-Arabî'nin ünlü eseri Kitâbü’t-Tedbîrâti’l-İlâhiyye’nin (ilahî sevk ve idare) 8. bölümünden aynen alınmış bir alıntı (iktibas) olduğu ortaya çıkmıştır.

 

578. Kitâbü’l-Kudret

Varyant Adı: Kitâbü’l-Hâ ve Hüve Kitâbü’l-Kudre

(Hâ Harfi ve Kudret Kitabı)

 

Fihris’te No: 110’da kayıtlı.

Allah'ın Kudret sıfatını harf sembolizmiyle şerh eder.

 

579. Kitâbü’l-Kuds

Varyant Adı: Kitâbü’r-Râ ve Hüve Kitâbü’l-Kuds

(Râ Harfi ve Kudsiyet Kitabı)

 

Fihris’te No: 95’te kayıtlı.

Mukaddes ve nezih mertebeleri işleyen eserin paralel teorik altyapısı için bakınız: Fütûhât-ı Mekkiyye, Cilt IV

 

580. el-Kur‘atü’l-Mübâreketü’l-Meymûne ve’d-Dürretü’s-Semîne

Varyant Adı: el-Kur‘atü’l-Meymûnetü ve’d-Dürretü’l-Mesûne

Uydurmadır.

Şeyh'in talebelerinden biri tarafından Üstad'a atıfta bulunularak (ona nispet edilerek) derlendiği açıkça itiraf edilmiştir.

 

581. Kur‘atü’l-Fuyûr

Uydurmadır.

 

582. Kur‘atü Seyyidinâ Muhyiddîn

Uydurmadır.

Şeyh'in ismini kullanan anonim bir fâl kitabıdır.

 

582a. Kârûretü’l-Asced fî Ma‘rifeti’l-Haceri’l-Müfret

Mistik/sembolik bir şiir derlemesidir.

 

583. el-Kurb ve’l-Bu‘d

Fihris’te No: 213’te kayıtlı.

 

Tasavvuftaki "İlâhî Yakınlık" (Kurb) ve "Uzaklık" (Bu'd) makamlarının ontolojik şerhidir. Paralel metni Fütûhât’tadır (Cilt, II).

 

584. Kūt el-Kūt

 

585. Kitâbü’l-Kutb ve’l-İmâmeyn

Şeyh, ricalullah (manevi hiyerarşi) sisteminin zirvesindeki Kutub ve sağ-sol vezirleri hükmündeki İki İmam'ı anlattığı bu risalede kendi diğer eserlerine doğrudan atıf yapar: Mevâkiu’n-Nücûm, Mübâyâatü’l-Kutb, Miftâhu Akfâli İlhi’t-Tevhîd, Ankâ-i Mugrib. Paralel metin: Fütûhât, Cilt II

 

586. el-Ra‘d ve’l-Matar

Gök gürültüsü (Ra'd) ve yağmurun (Matar) kozmik ve manevi tecellilerini anlatan ezoterik bir doğa-metafiziği risalesidir.

 

587. Risâletü’r-Reddi ‘ale’l-Yehûd

Metnin ketebe (son) kaydında bizzat Şeyh’in imzası ve tarihi yer alır: 14 Ramazan Hicri 635, Şam. Teolojik-kelâmî bir reddiyedir.

 

588. Kitâbü Reddi Me‘âni’l-Âyâti’l-Müteşâbihât ilâ Me‘âni’l-Âyâti’l-Muhkemât

Uydurmadır.

Kur'ân-ı Kerîm'deki müteşâbih (yoruma açık, kapalı) ayetlerin, muhkem (kesin ve açık) ayetlerin ışığında şerh edilmesini amaçlayan kelâmî-tefsir risalesidir.

Eserin Ebû’l-Maâlî Şemseddin Muhammed b. Ahmed el-Es'ardî olduğu kesinleşmiştir

 

589. Kitâbü’r-Rac‘a

Varyant Adları: Kitâbü’r-Rif‘a, Kitâbü’r-Rıfka, Kitâbü’r-Rac‘a ve’l-Hal‘a

 

Fihris’te No: 235’te kayıtlı.

Süluktaki manevi dönüşü ve ilâhî huzurdan halka rücu mertebelerini işler.

 

590. Kitâbü’r-Rağbe ve’r-Rahbe

Fihris’te No: 226’da kayıtlı.

 

Kulun Allah'a karşı duyması gereken mistik umut (rağbe) ve ürperti/korku (rahbe) dengesini inceler.

 

591. er-Rahîku’l-Mahtûm

Uydurmadır.

Eser Şeyh Şehâbeddin Ömer es-Sühreverdî’ye aittir.

 

592. Kitâbü’r-Rahmet

Varyant Adı: Kitâbü’l-Elif ve Hüve Kitâbü’r-Rahme

(Elif Harfi ve Rahmet Kitabı)

 

Fihris’te No: 77’de kayıtlı.

Şeyh eserin evrensel ve özel yönleriyle ilâhî rahmetin ontolojik yayılımını anlattığını belirtir.

 

593. Kitâbü’r-Remz

Varyant Adı: Kitâbü’l-Hâ ve Hüve Kitâbü’r-Remz

(Hâ Harfi ve Remiz Kitabı)

 

Fihris’te No: 107’de kayıtlı.

 

Kur'ân-ı Kerîm'deki bazı surelerin başında yer alan Hurûf-ı Mukatta'a (gizemli şifreli harfler) sisteminin tasavvufi ve ezoterik sembolizmini (remz) çözen temel bir kaynaktır.

 

594. Kitâbü’r-Rakabe

Varyant Adı: Kitâbü’l-Hâ ve Hüve Kitâbü’r-Rutbe

(Hâ Harfi ve Dereceler Kitabı)

 

Fihris’te No: 108’de kayıtlı.

 

594a. Kitâbü’r-Rakm

Fihris’te No: 100’de kayıtlı.

 

Varyant Adı: Kitâbü’t-Tâ ve Hüve Kitâbü’r-Rakm

(Tâ Harfi ve Yazgı Kitabı)

 

594b. er-Rakmü’l-avzâ

Ezoterik bir süluk risalesidir.

 

595. Kitâbü’r-Rakîm

Harf metafiziğine dair önemli bir küçük metindir.

 

596. el-Resâil

Eser, felsefi ve irfani sorulara Şeyh'in verdiği cevaplardan oluşur

 

597. Raşfü’l-Ma‘în fî Keşfi Ma‘na’n-Nübüvve ve Sırri’l-Velâye

Uydurmadır.

 

598. Raşfü’l-Ma‘în min Raşahâti’l-Yakîn

Uydurmadır.

 

599. Reşahu’z-Zülâl fî Şerhi’l-Elfâzı’l-Mütedâvele beyne Erbiâbi’l-Ezvâk ve’l-Ahvâl

Uydurmadır.

 

600. Kitâbü’r-Revâih ve’l-Anfâs

Fihris’te No: 131’de kayıtlı.

 

Otantik bir harf-irfanı metnidir.

 

601. Ravzatü’l-Âşıkîn

Fihris’te No: 68’de kayıtlı.

İlâhî aşk mertebelerini ele alan muazzam bir risaledir.

 

601a. er-Râye

Sancak ve manevi makamların sembolizmini işler.

 

601b. Kitâbü’r-Rif‘a

Kitâbü’r-Rac‘a adlı eserin isim varyantıdır.

 

602. Ricâli’l-Gayb

Varyant Adı: Ma‘rifetü Ricâli’l-Gayb

Gayb erenlerinin, kırklar, yediler ve üçler gibi manevi hiyerarşideki zatların isim, makam ve görevlerini el-tâlikat tarzında açıklayan Ekberî bir risaledir.

 

602a. er-Rîhu’l-Akîm

Kozmik nefes ve rüzgârların ezoterik şerhidir.

 

603. Kitâbü’r-Rihle

Varyant Adı: er-Rihle ve Nişânü’r-Rihle

 

Fihris’te No: 72’de kayıtlı.

 

İbn Arabî bizzat kendi fihristinde bu eseri, Endülüs'ten Müslüman Doğu'ya (Maşrık) yaptığı büyük seyahatin güzergâhını, uğradığı şehirleri, görüştüğü yüzlerce büyük âlimi ve onlardan elde ettiği (istihrac ettiği) ilimleri kayıt altına almak için yazdığını belirtir.

 

603a. Risâletü Ebî Bekr es-Sıddîk

Bağımsız bir risale değildir. Şeyh’in Muhâdarâtü’l-Ebrâr adlı meşhur tarih-edebiyat eserinin içinden koparılarak müstakil hale getirilmiş bir bölümdür.

 

603aa. Risâletü Ahseni’l-Tekvîm

Uydurmadır.

 

603b. Risâletü’l-Bâkıyye

İbn Arabî'nin el-Kasîdetü’l-Aşkıyye adlı eseri üzerine yazılmış bir şerhten ibarettir.

 

604. er-Risâletü’l-Berzahiyye

Kitâbü’l-Berzah adlı otantik eserin bir diğer adıdır.

 

604a. er-Risâletü’l-Fârisiyye

Uydurmadır.

 

604b. Risâletü’t-Tarîk

Uydurmadır.

 

605. Risâletü’l-Gurabâ

Uydurmadır.

 

Eser, Fahraddîn er-Râzî’ye aittir.

 

605a. Risâletü’l-İsnâ Aşar İmâm

On İki İmam’ın manevi ve batınî velâyet mertebelerini sırasıyla metheden Ekberî-Şiî etkileşimli ezoterik bir risaledir.

 

606. er-Risâletü’l-Melekî fî Şerhi’l-Halveti’l-Cüneydiyye

Varyant Adı: Kitâbü fî’t-Tasavvuf ve Evâili’l-Mürîd

Uydurmadır.

 

607. er-Risâletü’l-Meryemiyye

 

608. er-Risâletü’l-Kıbtiyye

 

609. er-Risâletü’l-Kudsiyye fî esrâri’s-sülûk

Seyrü sülûk mertebelerini ve tasavvuf ahlakını işleyen otantik bir metindir.

 

610. er-Risâletü’l-Kudsiyye fî esrâri’n-nuktati’l-Îseviyye

Uydurmadır.

 

611. Risâletü’ş-Şeyh İbn Arabî ilâ Ebî Muhammed Abdüllah el-Gazzâl

Varyant Adı: el-Metâlibü’l-Âliye

 

İbn Arabî'nin, insan ruhunun henüz beden kalıbına girmeden önceki marifet ve bilgi kabiliyetini tahlil ettiği meşhur bir mektubudur.

Şeyh bu mektuba bizzat Rûhu'l-Kuds adlı eserinin mukaddimesinde de değinir.

 

612. Risâletü’ş-Şeyh ilâ’l-İmâm er-Râzî

Varyant Adı: Risâletü’d-Da‘vâ ilâ tarîki’l-ilmi’l-ilâhî ve’t-tasavvuf

 

Dünya kütüphanelerinde onlarca nüshası vardır.

İbnü'l-Arabî'nin, dönemin en büyük rasyonel kelâmcısı ve filozofu olan Fahruddin er-Râzî’ye yazdığı irşad mektubudur. Akli ve felsefi ilimlerin sınırlarını, aklın bir noktadan sonra insanı şüphede bıraktığını anlatır ve Râzî'yi "keşf ve ilham" yolu olan tasavvuf metoduna davet eder.

 

Bu mektup üzerine yazılmış olan et-Takdîsü’l-Envâr fî Nefâhati’ş-Şeyhi’l-Ekber adlı bir şerh mevcuttur.

 

613. Risâletü fi’z-Zikr

Uydurmadır.

 

613a. Risâle fî enne’l-mümkinât mâ dâmet fi’n-nefsihâ ma‘dûme

Şeyh'in şaheseri el-Futûhâtü'l-Mekkiyye’den müstakil bir bölüm/iktibas niteliğindedir.

 

614. Risâle fî esbâbi’l-ma‘ârifi’r-rabbâniyye

Ezoterik/irfani muhtevaya sahiptir.

 

614a. Risâle fî esrâri’l-hazrati’l-ilâhiyye

 

614b. Risâle fî a‘lâ el-merâtib

Varlık ve tahakkuk mertebelerinin en üst dereceleri (A‘lâ el-Merâtib) üzerine metafizik bir incelemedir.

 

614c. Risâle fî beyâni ma‘ânî esmâ’illâhi’l-hüsnâ

Muhtemelen yine Futûhât'tan derlenmiş bir bölümdür.

 

614d. Risâle fî beyâni’l-hakîka

 

614e. Risâle fî enne’l-hakka yelî min ibâdihî

Hak Teâlâ'nın veli kullarını muhafazası ve irfani sırlar üzerine ezoterik bir metindir. Müstensih, bu risalenin doğrudan el-Futûhâtü'l-Mekkiyye’den iktibas edildiğini açıkça belirtmiştir.

 

615. Risâle fî eyyi’l-fikri efdal

Tasavvuf ahlakı ve tefekkür mertebeleri hakkındadır.

 

615a. Risâle fî fazli Lâ ilâhe illallâh

Müstensih, metnin başına bu kısa risalenin el-Futûhâtü'l-Mekkiyye’den yapılmış bir alıntı (seçki) olduğunu not düşmüştür.

 

615b. Risâle fî ilm el-Huruf

el-Futûhâtü'l-Mekkiyye’nin birinci cildinin mukaddimesinde yer alan ve havas zümresinin itikadını özetleyen ‘Akîdetü ehli’l-ihtisâs (Seçkinlerin inanç bildirgesi) bölümünden alınmış kıymetli bir parçadır.

 

616. Risâle fî ismihillâhi’t-teâlâ el-Hasîb

Uydurmadır.

 

616a. Risâle fî ahvâli ricâlillâh

Ricâlu'l-gayb ve Allah'ın velilerinin manevi hallerini anlatan bu metin, el-Futûhâtü'l-Mekkiyye’den derlenmiştir.

 

617. Risāla fī kalimat kun

"Kün" (Ol) ilahi emrinin esrarını, ontolojik ve tasavvufi boyutlarını inceleyen kısa bir risaledir.

 

618. Risâle fî’l-istidâdi’l-küllî

İrfani/ezoterik gelenekte kabiliyet ve külli istidat mertebelerini inceleyen bir metindir.

 

618a. Risâle fî’l-Ita‘a

 

618b. Risâle fî’l-kelâm ‘alâ hurûfi’l-mu‘cem

Harf ilmi, harflerin kozmik mertebeleri ve havas özellikleri üzerine odaklanan ezoterik bir metindir.

 

619. Risâle fî Libâsi’t-Takvâ ve’t-Tecerrüd

Tasavvuf ahlakına (mistik etik), takva elbisesine ve masivadan soyutlanmaya (tecerrüd) dair bir metindir.

 

619a. Risâle fî Ma‘rifeti’l-Aktâb

Velayet mertebelerinin en üstü olan Kutublar hakkındadır. Müstensih, risalenin sonuna bu metnin doğrudan el-Futûhâtü'l-Mekkiyye’den derlenmiş bir alıntı olduğunu not düşmüştür.

 

619b. Risâle fî Ma‘rifeti’l-Evtâd

Tasavvuf kozmolojisindeki dört büyük veliyi (Evtâd) anlatan ezoterik bir metindir. Kopyacıya göre bu metin de el-Futûhâtü'l-Mekkiyye’den müstakil bir iktibastır.

 

619c. Risâle fî Ma‘rifeti’n-Nefs

"Nefsini bilen Rabbini bilir" fehvasınca, ilahi marifete ulaşmanın şartı olan benlik/nefs bilgisi üzerine metafizik bir incelemedir.

 

620. Risâle fî Ma‘rifetü Mevcûdât

Metin incelendiğinde doğrudan İbnü'l-Arabî'nin kaleminden çıkmadığı, Şeyh'in seçkin talebelerinden Muhammed ibn Kayser tarafından onun öğretilerinden derlendiği anlaşılmıştır.

 

620a. Risâle fî’s-Salât

Namazın fıkhî ve batınî sırlarına dair fıkıh/tasavvuf içerikli bir risaledir.

 

620b. Risâle fî’s-Sahâbe

Sahabe-i Kiram'ın manevi mertebeleri hakkındadır.

 

621. Risâle fî Şerhi Ma‘nâ Kavli’n-Nebî: "Men ‘Arafa Nefsehû Fakad ‘Arafa Rabbehû"

("Kendini bilen (nefsini tanıyan) Rabbini bilir") Meşhur nefs hadisinin tasavvufi ve ezoterik şerhidir. Varlıkta içkin olan Hakikat-i Muhammediyye'nin ve ilahi ilkenin bilgisini, bu bilgiye ulaşmanın sülûk şartlarını inceler.

 

621a. Risâle fî’t-Tasavvuf

 

622. Risâletü İbn Arabî

Muhteva tamamen cefr ve gelecek tahminlerine (kehanet) dairdir. Metin içinde İbnü'l-Arabî'ye ait olduğu kesin olarak bilinen bazı küçük risaleler yer alsa da, Şeyh'e ait olmayan diğer metinler müstensih tarafından aralara eklenmiştir.

 

623. Risâletü İbn Arabî

Gözün ezoterik sembolizmi üzerinedir.

İbnü'l-Arabî'ye göre insan algısında üç gözü ayırt etmek gerekir: Yüzün gözü (baş gözü), aklın gözü ve kalbin gözü. İlk gözün bakışı fiziki uzayla sınırlıdır; ikincisi akılla/kavramlarla sınırlıdır; kalbin gözü ise rasyonel sınırları aşan doğrudan manevi sezginin ve keşfin merkezidir.

 

624. Risâletü İbn Arabî

İlk insanın yaratılış felsefesini ve kozmik zuhuru işleyen risaleleri barındırır.

 

625. Risâletü İbn Arabî ilâ İbni ‘Ammîhî Ebî’l-Hüseyn ‘Alî

Şeyh'in kendi amcaoğlu Ebû'l-Hüseyin Ali b. Abdullah'a yazdığı irfani mektuptur.

 

626. Risâle ilâ Ashâbi’s-Silsile Ebî Muhammed ‘Abdül‘azîz el-Mehdâvî

Kulun nefsi ile kendi hakiki özü/zatı arasındaki metafizik ayrımı ve bağı açıklayan muazzam bir mektup-risaledir.

 

627. Risâle ilâ Ba‘di İhvânihî

Tasavvufi ve irfani bir mektuptur.

 

628. Risâle li-Şeyhi’l-Ekber

Ledünnî ve gizemli bilgilere (bâtınî hakikatler) dair kısa bir metindir. Eserin Şeyh-i Ekber’e ait olduğu ve başlığı, metnin baş tarafına müstensih (kopyalayan kişi) tarafından açıkça not edilmiştir.

 

629. Risâle fîmâ Kâne ‘alâ en-Nebî min Harac

Ahzâb Suresi 38. ayette geçen "Peygamber için Allah'ın kendisine takdir ettiği, izin verdiği şeylerde hiçbir güçlük (harac) yoktur" ifadesinin tasavvufi ve işari tefsiridir.

 

630. Risâle Muhtasara fî bahtü’l-Zâyîrce

Harflerden, astrolojik tablolardan ve matematiksel formüllerden yola çıkarak gelecekten haber alma yöntemi olan Zâyîrce ve kehanet sanatı üzerine ezoterik bir incelemedir.

 

630a. el-Risâletü’l-Mukiza

Tasavvuf ahlakı ve mistik etik üzerine hacimli bir metindir.

 

631. Risâle Müteallika bi’l-Kalb

Tasavvufta marifetullahın ve hakiki ilahi bilginin yegane mekânı, aracı ve aynası olan "Kalp" üzerine ezoterik bir şerhtir.

 

632. Risâle ve’n-Nübüvve ve’l-Ma‘rife ve’l-Velâye

Fihris’te No: 163’de kayıtlı.

 

Kelam ve tasavvuf ortak paydasında; risalet (elçilik), nübüvvet (peygamberlik), marifet (ilahi bilgi) ve velayet (velilik) kavramlarının mertebelerini, birbirlerine olan üstünlüklerini ve sınırlarını inceleyen teorik/teolojik bir metindir.

 

633. Risâle va’z bi’l-Ahâdîsi’n-Nebeviyye

Hz. Peygamber’den rivayet edilen sahih dualar, zikirler ve günlük virdlerin batınî sırları hakkındadır.

 

633a. Risâle fî’l-Ahlâk ilâ el-İmâm er-Râzî

Tasavvuf ahlakı ve edep üzerine bir mektup-risaledir.

 

633b. Risâletü Vahdeti’l-Vücûd

Eserin tam adı: el-Arfü’n-Nâmûsiyye fî Ma‘rifeti’l-Ahkâmi’l-İlâhiyye

 

633c. Risâletü’l-Ubudiyye fî’s-Süneni’n-Nebeviyye

Sünnet-i Seniyye'ye ittiba etmenin kulun manevi kulluk (ubudiyyet) makamındaki yerini ve nebevi geleneklerin ezoterik boyutunu ele alan bir risaledir.

 

633d. el-Risâle fî’r-Risâle ve’n-Nübüvve ve’l-Velây

Risalet, nübüvvet ve velayet kurumlarının metafizik hiyerarşisini inceleyen bir diğer nüsha veya varyanttır.

 

634. Kitâbü’r-Riyâzati ve’t-Tecellî

Bazı yazma fihristlerde ve mecmualarda ismi Kitâbü’r-Riyâz ve el-Tecellî şeklinde de geçer.

Şeyh-i Ekber’in seyr u sülûk disiplinini, dervişin nefs terbiyesi için yapması gereken riyâzet aşamalarını ve bu riyazetlerin sonucunda kalpte meydana gelecek olan ilahi tecellileri (keşf ve şühûd) anlatan en meşhur ezoterik başyapıtlarından biridir.

 

Fihris’te No: 222’de kayıtlı.

 

635. Kitâbü’r-Riyâhi’l-Levâkih ve’r-Rîhi’l-Akîm

Kur'an-ı Kerim'deki rüzgâr, nefes ve ilahi nefha (Nefes-i Rahmânî) kavramlarının kozmolojik ve ezoterik şerhidir.

 

Fihris’te No: 115’de kayıtlı.

 

636. Kitâbü’r-Rûh / Risâle fî Beyâni’r-Rûh

Mistik ahlak, seyr u sülûk yöntemleri ve manevi mertebeler üzerine bir incelemedir.

Şüphelidir.

 

637. Rûhu’l-Kıyâs

Rûhu’l-Kuds’ün hatalı yazılmış bir varyantıdır.

 

638. Rûhu’l-Kuds el-Vâride min Sidreti’l-Müntehâ ve ‘Arîşeti’l-Üns

Yaratılışın kozmik sırları, varlık mertebeleri ve ezoterik hakikatler üzerine kısa bir incelemedir.

 

639. Rûhu’l-Kuds fî Muhâsebeti’n-Nefs

Varyant isimleri: Risâletü’l-Mehdâviyye, en-Nefsü’l-Kudsiyye, Risâletü Ebî Muhammed Abdülazîz el-Kureşî, el-Minhâc fî Muhâsebeti’n-Nefs.

 

İbn Arabî’nin H. 600 (M. 1203) yılında Mekke’de kaleme aldığı, Tunus’taki aziz dostu ve üstadı Ebû Muhammed Abdülazîz el-Mehdâvî’ye hitaben yazdığı muazzam mektup-risaledir. Şeyh'in kendi içsel vicdan muhasebesini, tasavvufi nefs terbiyesini içerdiği gibi; Endülüs ve Kuzey Afrika'da bizzat diz çöktüğü, aralarında kadın mutasavvıfların da olduğu 50'ye yakın manevi üstadının (meşâyıh) biyografisini ve kerametlerini anlatan en önemli birincil tarihsel kaynaktır.

 

640. Rûh el-rûh

Varlığın mertebeleri, ruhun hakikati ve nefs yapısı üzerine ezoterik bir risaledir.

 

641. Risâle fî Marifeti’r-Rûh ve’l-Kalb ve’l-Akl ve’n-Nefs

İnsanın manevi anatomisini oluşturan dört temel cevherin (Ruh, Kalp, Akıl, Nefs) tasavvuf psikolojisi ve ezoterizm açısından şerhidir.

 

642. Risâletü’r-Rukye

Manevi korumalar, dualar ve harflerin sırları (ilm-i hurûf) üzerine inşa edilmiş ezoterik bir metindir.

 

642a. Kitâbü’r-Rutbe

Sülûk esnasında geçilen manevi makamların ve varlıksal rütbelerin hiyerarşisini anlatır.

 

642b. Kitâbü Sâati’l-Haber

Zaman, an ve geleceğe dair manevi keşifler ile ezoterik zaman algısı üzerine bir risaledir.

 

642c. Kitâbü’s-Seb‘ati’s-Sevdâ

Yedi karanlık veya gizemli kozmik ilke, nefs mertebeleri ya da harflerin siyah nur mertebeleriyle ilgili ezoterik bir çalışmadır.

 

643. Kitâbü’s-Sîde ve’l-İklîd / Kitâbü’s-Sîdeyn ve’l-İklîdeyn

Fihris’te No: 246’da kayıtlı.

 

Varlığın anahtarları (iklîd) ve kilitleri üzerine yüksek düzeyde ezoterik bir metindir.

 

644. es-Sefîrü’l-İlâhî / es-Sefîr ile’llâh

Kulun Allah'a doğru yaptığı manevi yükselişleri, miraçları ve ruhun ilahi elçilik (sefareti) makamını ele alan ezoterik bir incelemedir.

 

645. Segengâlü’l-Ervâh ve Nukûşü’l-Elvâh

Segengâl, eski dilde "Ayna" demektir (Ruhların Aynası ve Levhlerin Nakışları).

Şüphelidir.

 

646. es-Sâirü’l-Ebedî

Ezoterik yürüyüşün sonsuzluğunu anlatır.

 

647. Seyrü’l-Hilâl

Ayın menzilleri, astrolojik etkiler, feleklerin dönüşü ve bunların insan psikolojisi üzerindeki ezoterik yansımaları (kehanet ve astro-tasavvuf sanatı) üzerine bir incelemedir.

 

648. Kitâbü’s-Seyr ve’s-Sülûk ilâ Meliki’l-Mülûk

Uydurmadır.

 

649. Safvetü’l-Akl fî hatvati’n-Nakl

Akıl ve nakil (vahy) dengesini ezoterik akıl (saf akıl) teorisi üzerinden tartışan kayıp veya nadir bir risaledir.

 

650. Kitâbü Sidreti’l-Müntehâ ve Sırrı "Enâ ve’l-Yâ" fî Ma‘rifeti’l-Halîfe ve Hatmi’l-Evliyâ

Velâyet ve Velîlerin Mührü (Hatmu'l-Evliyâ) üzerine bir incelemedir.

Ankâ-i Mugrib kitabının bir özeti veya derlemesidir.

 

651. Kitâbü’s-Sirâci’l-Vehhâc fî Şerhi Kelâmi’l-Hallâc

Fihris’te No: 23’de kayıtlı.

 

Hallâc-ı Mansûr’un ezoterik ve şathiyye türü sözlerini şerh ettiği çok önemli bir metindir.

 

652. Kitâbü’s-Sırr / Kitâbü’n-Nûr ve Hüve Kitâbü’s-Sırr

Fihris’te No: 88’de kayıtlı.

 

653. Kitâbü’s-Sırri’l-A‘zam

Kehanet, cefr ve gelecek ilmi üzerine bir risaledir.

Uydurmadır.

 

654. Sırrü’l-Kelâm

Uydurmadır.

 

655. Sırrü’l-Mahabbe

Tasavvuf ahlakı. Bir dervişin (fakir) dildeki zikir ile kalpteki ilahi aşk arasındaki ontolojik ilişkiyi kurma çabasını anlatır.

 

656. es-Sırrü’l-Mekşûf fî’l-Medhal ile’l-Amel bi’l-Burûc / bi’l-Hurûf

Fihris’te No: 57’de kayıtlı.

 

Harflerin esrarı (ilm-i hurûf) ve astrolojik burçların manevi sülûkteki yerini inceleyen beşeri ve kozmolojik bir ezoterizm metnidir.

 

657. Kitâbü Sırri’l-Kader

Uydurmadır.

 

658. Sitrü’l-Gayrah ve Sırrü’l-Hayrah

 

659. Kitâbü’s-Sitr ve’l-Celvet / Kitâbü’s-Sırr ve’l-Halvet

Fihris’te No: 234’de kayıtlı.

 

Halvet psikolojisi ve perdelerin (sitr) kalkışı hakkındadır. Konunun geniş şerhi bizzat el-Futûhâtü’l-Mekkiyye’de (Cilt, II) yer almaktadır.

 

659a. es-Siyâde

 

660. Kitâbü Siyâhati’l-Kalb / Kitâbü Şakki’l-Kalb

Fihris’te No: 60’da kayıtlı.

 

Kalbin manevi seyahati ve yarılıp temizlenmesi üzerine ezoterik bir metindir.

 

660a. es-Sekr ve’l-İğtilâm / el-İğtilâm

Mistik vecd hallerini konu alır.

 

661. Kitâbü’s-Sülûk fî Tarîki’l-Kavm

Uydurmadır.

 

662. Kitâbü’s-Sürûr fî İlmi’l-hubûr

Şüphelidir.

 

663. Kitâbü’ş-Şevâhid / Şevâhidü’l-İrfân fî Elvâhi’l-Kitmân

Uydurmadır.

Eser, Muhammed b. Vefâ el-İskenderî’ye aittir.

 

664. Şey’ün min Hikemi’ş-Şeyh Muhyiddîn b. el-Arabî

Şeyh'in manevi ve ahlaki öğretilerini, tasavvufi özlü sözlerini içeren otantik bir derlemedir.

 

665. Risâletü’ş-Şecere / er-Risâletü’n-Nu‘mâniyye fî’d-Devleti’l-Osmaniyye / er-Risâletü’l-Cafrîyye

Osmanlı Devleti'nin kuruluşu, yükselişi, İstanbul'un fethi ve Mısır'ın geleceğine dair cefr ilmiyle yapılmış meşhur kehanet metnidir.

 

666. Şeceretü’l-Kevn

İbn Arabî'nin kozmoloji, varoluş ağacı ve İnsan-ı Kâmil (Mükemmel İnsan) teorisini anlatan dünyaca ünlü otantik başyapıtıdır.

 

667. Şeceretü’l-Vucûd ve’l-Bahr el-Mevrûd

İnsan-ı Kâmil sembolizmini işler.

 

668. eş-Şâhid ve’l-Meşhûd

Fihris’te No: 216’da kayıtlı.

 

İlahi müşahedeler üzerine kaleme alınmış bir risaledir.

 

668a. Kitâbü’ş-Şevâhid

Keşif ve şahitlik makamlarına dair küçük bir risaledir.

 

669. Kitâbü Şemâili’n-Nebî ... min Kıbeli’l-Hadis

Sahabe neslinin manevi makamlarını ve tarihsel rollerini ele alan otantik bir eserdir.

 

670. Şemsü’t-Tarîkat fî Beyâni’ş-Şerî‘at ve’l-Hakîkat

Pozitif hukuk (şeriat) ile nihai hakikat (hakikat) arasındaki ontolojik ve gizli bağları inceler.

Şüphelidir.

 

671. Kitâbü Şakkı’l-Geyb fî Esrâri Hurûfi ‘İlmi’l-Geyb

Uydurmadır.

 

672. Şakkü’l-Guyûb ‘an Esrâri’l-Guyûb ve Tecallî el-Mahbûb min Ufki Semâi’l-Kulûb

Şüphelidir.

Kalbin hakikati ve mistik bilgi potansiyeli üzerine bir risaledir.

 

673. Şerhu’l-Esmâ’

İlahi İsimler (Teoloji) üzerine bir risaledir. Büyük ihtimalle Şeyh'in meşhur Kitâbü'l-Esmâi'l-Hüsnâ adlı ana eserinin muhtasar bir varyantı veya kopyalama hatasından doğan mükerrer bir başlıktır.

 

Fihris’te No: 183’de kayıtlı.

 

674. Şerhu’l-Esmâi’l-Hüsnâ

İlahi isimlerin metafizik içeriklerini inceleyen, Şeyh'in ekolüne ait otantik şerh metinlerindendir.

 

675. Şerhu’l-Esmâi’l-Hüsnâ ve Tahkîkâtihâ bi’l-Besmeleti’ş-Şerîfe ve’l-Fâtiha

İlahi İsimler doktrinini, Besmele-i Şerife formülünün sırlarını ve Fâtiha Suresi'nin ezoterik/kozmolojik tefsirini bir arada sunan çok kıymetli ve otantik bir incelemedir.

 

675a. Kitâbü Şerhi’l-Buhûr

Ruhanî denizler ve mertebeler hakkındaki tasavvufi bir şerhtir.

 

676. Şerhu’l-Celcelûtiyye

Kehanet, cefr ve harflerin gizli ilimleri hakkındadır.

 

677. Şerhu’l-Elfâzi’l-Sûfiyye el-Müselsale

Varyant Adı: Ecvibetü İbn Arabî

Tasavvuf ıstılahları ve teknik terimleri sözlüğüdür. Bu risalenin aslı ve kavramsal şerhleri bizzat el-Futûhâtü’l-Mekkiyye’nin içine entegre edilmiştir.

 

678. Şerhu’l-Elfâz li-Ehli’t-Tarîk

Uydurmadır.

 

679. Şerhu’t-Tarîka

 

680. Şerhu Hadîs Kudsî ve’l-mesail

 

681. Şerhu Hal‘i’n-Na‘leyn

Ünlü Endülüs ezoteristi ve mutasavvıfı Ebû’l-Kasım b. Kasî’nin (ö. 546/1151, Marakeş) Hal‘u’n-Na‘leyn (Nalınları Çıkarmak) adlı derin ezoterik eserine İbnü'l-Arabî'nin yazdığı muazzam şerhtir.

 

682. Şerhu Hizbi’l-Bahr

İmam Şâzelî’nin ünlü Hizbü’l-Bahr duasının tasavvufi şerhidir.

 

683. Şerhu Hükmi’l-Velâyet

Muhtemelen Ref‘u’l-Ma‘nî fî Keyfe Ma‘nâ en-Nübüvve ve Şerhu Hükmi’l-Velâyet adlı kitabının bir bölümü veya müstakil bir kopyasıdır.

 

684. Şerhu Hutbeti Kitâbi Meşâhidi’l-Esrâri’l-Kudsiyye

İbn Arabî'nin kendi kaleme aldığı ve keşiflerini anlattığı ünlü Meşâhidü’l-Esrâr kitabının girişindeki (hutbe) yüksek ezoterik ifadeleri yine bizzat kendisinin şerh ettiği çok otantik bir oto-yorum metnidir.

 

685. Kitâbü’t-Tûfân

Şeyh'in H. 636 (M. 1239) yılında, vefatından sadece bir yıl önce Şam’da kaleme aldığı kozmolojik ve tarihsel döngüleri ele alan otantik bir risaledir (Tarih kaydı metnin sonunda mevcuttur).

 

686. Şerhu Makâmâti’l-Ârifîn fi’l-İhlâs ila deracat Merâtibü’l-Yakîn

Sülûk esnasındaki ihlâs makamlarını inceler.

 

687. Kitâbü’sh-Şerî‘at ve’t-Tarîkat ve’l-Hakîkat

Fihris’te No: 200’de kayıtlı.

 

688. Şerhu Tâiyyet-i İbnü’l-Fâriz

Uydurmadır.

Eser, Abdullah el-Bosnevî’ye aittir.

 

689. Kitâbü Şevâhidi’l-Hakk fi’l-Kalb

Kitâbü’ş-Şevâhid, Kitâbün Yetezammenü mâ Ye’tî bihî Şâhidü’l-Hakk fi’l-Kalb

Müellif bu risalede; özdeyişler, hikmetler ve vecizeler formunda derin manevi, kozmolojik ve metafizik meseleleri ele alır. Kalbe doğan ilahi şahitleri inceler.

 

690. Şifâü’l-Alîl fî İrşâdi’s-Sebîl

Fihris’te No: 18’de kayıtlı.

 

691. Şifâü’l-Galîl ve Bür’ü’l-Alîl

 

692. Şücûnü’l-Mescûn ve Fütûnü’l-Meftûn

Uydurmadır.

 

693. Şumûsü’l-Fiker el-Münkeşife min Zulümâti’l-Cevr ve’l-Kader

Uydurmadır.

 

694. Risâletü fi’s-Sabr

 

695. Kitâbü’s-Sabve

 

696. Kitâbü’s-Sâdir ve’l-Vârid

Fihris’te No: 91’de kayıtlı.

 

697. Risâletü’s-Sufiyya

Uydurmadır.

 

698. Safvetü’l-Maârif li külli arif

Kısa özdeyişler, aforizmalar ve vecizelerden oluşan ezoterik bir risaledir.

 

699. Risâletün fî’s-Sahâbe

Ashab-ı Kiram'ın manevi mertebelerini ele alan tarihsel ve tasavvufi bir metindir.

 

700. es-Sahv ve’s-Sükr

Tasavvuf psikolojisindeki "manevi uyanıklık/ayıklık" (sahv) ve "ilahi esrime/sarhoşluk" (sükr) makamlarını inceler.

 

Fihris’te No: 212’de kayıtlı.

 

701. Risâletün fi’s-Salâh

Eser zannedildiği gibi klasik fıkıh (hukuk) veya genel bir "dua" kitabı değil; namazın (salât) bâtıni, manevi ve tasavvufi sırlarını (esrâr-ı ibâdât) anlatan bir risaledir.

 

702. es-Salâtü’l-Feyziyye [es-Salavâtü’l-Kübrâ]

Hz. Peygamber (s.a.v.) için okunan, tasavvufi derinliğe sahip çok meşhur bir "salavat-ı şerife" metnidir.

 

703. es-Salâtü’l-Kutbiyye

Kutbiyet makamının hakikatine dair yazılmış, tasavvufi ve mistik içerikli bir salavat/dua metnidir.

 

704. es-Salâtün alâ’n-Nebî

Hz. Peygamber’e adanmış, onun manevi şahsiyetini öven tasavvufi bir salavat metnidir.

 

704a. es-Salâtü’ş-Şerîfe

Hz. Peygamber’i tasavvuf felsefesindeki "İnsân-ı Kâmil" (kusursuz insan) hakikati üzerinden ele alan ve onun dilinden aktarılan bir dua formudur.

 

705. es-Salavâtü’l-Ekberiyye

 

706. Salavâtü İbn Arabî

 

707. es-Salavâtü’ş-Şerîfe

Mistik ahlak ve tasavvufi derinlik içeren, Hz. Peygamber’e (s.a.v.) yönelik 6 farklı özel dua ve salavattan oluşan bir derlemedir.

 

708. Sayhatü’l-Bûm fî Havâdisi’r-Rûm

Rûm (Anadolu/Bizans) Hadiseleri Hakkında Baykuşun Çığlığı

Uydurmadır.

 

709. Sılatü’n-Nüfûs bi-Rubûbiyyeti’l-Mahsûs

Remil, cefr ve ezoterizm (gizli ilimler) üzerine bir risaledir.

 

710. es-Suhufü’n-Nâmûsiyye ve’s-Suhufü’n-Nâvûsiyye

Uydurmadır.

 

711. es-Suhufü’l-Yûnâniyye

Ulûhiyet (Tanrı), kozmoloji (evren) ve insan nefsinin hakikatine dair neoplatonik (Yeni-Platoncu) tarzdaki felsefi ve metafizik fragmanlardan (kısa meditasyon paragrafları) oluşur.

Şüphelidir.

 

712. Kitâbü Kitâbi Teâssuki’n-Nefs bi’l-Cism ve Mâ Tukasîhi mine’l-Âlâm inde Firâkihî bi’l-Mevt

Fihris’te No: 34’de kayıtlı.

 

Ölüm psikolojisini ele alan sahih bir eseridir.

 

713. Risâletün fî Taayyünâti’l-Hakâik

 

714. Kitâbü’t-Tedânî ve’t-Tedâllî

Fihris’te No: 232’de kayıtlı.

 

715. Kitâbü’t-Tedbîr ve’t-Tafsîl

Fihris’te No: 117’de kayıtlı.

İsmini Âl-i İmrân 31, Yûnus 5 ve Secde 5. ayetlerdeki kozmik sevk ve idare (yüdebbiru'l-emr) kavramlarından alır.

 

716. Kitâbüt-Tedbîrâtü’l-İlâhiyye fî İslâhi’l-Memleketi’l-İnsâniyye

İnsanı bir "mikrokozmos" (küçük evren) olarak ele alır; bir devletin yönetim mekanizması (kral, vezir, ordu) ile insan bedenindeki manevi yetileri (akıl, kalp, nefis) kıyaslayarak harika bir tasavvufi siyasetname sunar. Eseri, Endülüs'te dostu Ebû Muhammed el-Mevrûrî'yi ziyaret ederken Mevrûr (Morón) şehrinde sadece dört günde yazmıştır.

 

H. S. Nyberg Baskısı: Büyük İsveçli şarkiyatçı Henrik Samuel Nyberg tarafından Berlin ve Uppsala yazmalarına dayanılarak 1919 yılında Leiden’da (E. J. Brill) basılmıştır

 

Miguel Asín Palacios, eseri "El misticismo islmico en la obra de Ibn Arabi" (Hristiyan Adaları / As those of Islam) çalışmasında kısmen İspanyolcaya çevirmiştir.

 

717. et-Tezkire min Kelâmi’ş-Şeyh Muhyiddîn

Tasavvuf ahlakına dair, sülûk ehline öğütler barındıran manevi nitelikte küçük bir vecizeler derlemesidir.

 

718. Kitâbü Tezkireti’l-Havâs ve Akîdeti Ehli’l-İhtisâs

 

719. Tezkiretü’t-Tevvâbîn ve Tabsıratü’l-Evvâbîn

Tasavvuf ahlakı ve nefs terbiyesi üzerinedir. Günahtan dönenlerin (tevvâbîn) ve Allah'a yönelenlerin (evvâbîn) manevi hayatlarını tahkim etmek için derlenmiş ahlaki kıssalar, menkıbeler ve tasavvufi nükteler içerir.

Şüphelidir.

 

720. Tafaulname

Astrolojik semboller, ebced hesapları ve remil içeren ezoterik bir eserdir. Nüshayı temellük eden kâtibin kaydına göre risale, doğrudan müstakil bir eser olmayıp İbnü'l-Arabî'nin diğer ezoterik metinlerinden ve el-Futûhâtü’l-Mekkiyye’deki dâirelerden süzülerek derlenmiştir. Metin içerisinde 21 adet kozmolojik/astrolojik tablo (vefk ve dâire) yer almaktadır.

 

721. et-Tafdîl beyne’l-Beşer ve’l-Melek

İnsan-ı Kâmil mertebesinin büyüklüğünü anlatmak üzere, insan türü ile

 

722. Risâletün fî Tafdîli’n-Neş’eteyn ve Tahsîli’s-Saâdeteyn

Dünya ve ahiret neşelerinin (iki yaratılış safhasının) hikmetlerini ve her iki cihanda da hakiki saadete nasıl ulaşılacağını ele alan ahlaki-tasavvufi bir metindir.

Şüphelidir.

 

723. Risâletün fî Tafsîli’l-Kazâi ve’l-Kader

Uydurmadır.

 

724. et-Tefsîrü’l-Muhtasar li-İbn Arabî

Uydurmadır.

 

725. Tefsîrü’l-Kur’âni’l-Azîm alâ Lisâni’s-sufiyya

 

726. et-Tefsîrü’ş-Şerîf

el-Cem‘ ve’t-Tafzîl

İbnü'l-Arabî bizzat kendi yazdığı el-İcâze listesinde bu tefsirden bahseder ve asıl adının el-Cem‘ ve’t-Tafzîl fî Esrâri’t-Tenzîl olduğunu, 64 cilt halinde Kehf Sûresi’ne kadar gelebildiğini belirtir.

 

727. Tefsîru Envâri’l-Fecr

Bakara Suresi'nin ilk 43 ayetinin satır arası, işari ve ezoterik tefsiridir.

 

728. Tefsîru Âyeti’l-Kürsî

Âyetü'l-Kürsî'nin barındırdığı ilahi sıfatlar, arş ve kürsi kavramları üzerine yapılmış tasavvufi ve metafiziksel bir şerhtir.

 

729. Tefsîru Âyeti’n-Nûr

Nûr Sûresi'nin tasavvuf dünyasında çokça şerhedilen ünlü 35. ayetinin ("Allah, göklerin ve yerin nûrudur...") işârî yorumudur.

Uydurmadır.

 

730. Tefsîru Âyâti’l-Kur’ân

Nûr (XXIV) ve Kasas (XXVIII) sûrelerindeki bazı seçme ayetlerin tasavvufi tefsiridir.

 

731. Tefsîru’l-Fâtiha ve havassiha

Fâtiha Sûresi'nin tefsiri ve barındırdığı sırlar hakkındadır.

 

732. Tefsîru’l-Kur’ân / et-Tefsîru’l-Ekber / el-Mu’cemü fî Adâdi’d-Dîn

Uydurmadır.

Bu devasa eser aslında bütünüyle Abdürrezzâk el-Kâşânî’nin (v. 730/1330) Ta’vîlâtü’l-Kâşânî adlı tefsiridir.

 

733. Tefsîru Kavlihî Teâlâ: "Lâ Tüdrikühü’l-Ebsâr

En'âm Sûresi 103. ayetinin ("Gözler O’nu idrak edemez...") rü'yetullah (Allah'ın ahirette görülmesi) ve tecelli bağlamında tasavvufi/kelami yorumudur.

 

734. Tefsîru Kavlihî Teâlâ: "Yâ Benî Âdem"

A'râf Sûresi'nin VII. bölümünde yer alan ve insanlığa hitap eden 26, 27, 31, 35. ayetlerin ("Ey Âdemoğulları!" hitaplarının) irfani şerhidir.

 

734a. Tefsîru Sûreti Yûsuf

Yûsuf Sûresi'nin tasavvufî/işârî yorumudur.

Metin; Nûh kıssası (Hûd Sûresi, f. 243a-244b), Hızır kıssası (Kehf Sûresi, 18. Sûre) ile Mûsâ ve Firavun kıssalarını (Kasas Sûresi, 28. Sûre) irfânî bir bakışla ele alır.

Belirgin bir şekilde Şiî eğilimli bir metindir.

Uydurmadır.

 

735. Tefsîr ve Tavzîh

Kehf Sûresi'nin (18. Sûre) üçüncü bölümündeki (Ashâb-ı Kehf veya Hızır kıssasına dair) ayetlerin ezoterik/bâtınî tevilidir.

Şüphelidir.

 

736. Tacü’r-Resâ’il ve Minhâcü’l-Vesâ’il

İbn Arabî’nin Mekke dönemi mektuplarını ve Kâbe etrafındaki manevi tecellileri içeren, üzerinde müellif onaylı en eski sema kayıtlarının bulunduğu çok önemli ana eserdir.

 

Fihris’te No: 51’de kayıtlı.

 

737. Tâcü’t-Terâcim

Varyantları: Tâcü’t-Terâcimâ, Kitâbü’t-Terâcim, Kitâbü’l-Lüma’i’l-Üfûkıyye, Minhâcü’t-Terâcim, el-İşârât

 

Tasavvufî/İşârî İrfan. Şeyhülakber’in genel metafizik ve varlık öğretisinin, veciz özdeyişler ve muhteşem manevi "tercemeler" (anlamlandırmalar) şeklinde sunulduğu bir özet metindir.

 

738. Kitâbü’t-Tecelliyât

Varyantları: et-Tecelliyâtü’l-İlâhiyye, Tecelliyâtü’ş-Şeyhi’l-Muhakkik, Câmiu’t-Tecelliyât, Tecellîü’l-İşâre min Tarîkı’l-Sırr, Kitâbü’r-Rakîm

 

Bu risalede ise Şeyh’in mana aleminde peygamberlerin ve büyük velilerin ruhaniyetleriyle yaptığı batıni diyaloglar, semboller ve keskin manevi müşahedeler (sezgiler) halinde sunulmaktadır.

 

Şerhleri

Şerhu’t-Tecelliyât - İsmâil b. Sevdâkîn (ö. 646 / 1248): Şeyh’in bizzat en yakın talebesi tarafından yazılmış en güvenilir ilk şerhtir.

 

Keşfü’l-Gâyât fî Şerhi Mesterşedet ‘aleyhi’t-Tecelliyât - Abdülkerîm el-Cîlî (ö. 820 / 1417)

 

Fusûsü’l-Yâkût fî Esrâri’l-Lâhût - İbrâhim b. Haydar el-Afevî (ö. 1151 / 1738): Tecelliyât ve Fusûsü'l-Hikem'deki bazı çetin pasajların felsefi ve irfani yorumudur.

 

739. Tecelliyat 'arâi'is al-nuşüş

Uydurmadır.

 

740. Kitâbü’t-Tecelliyât el-ilâhiyye fî’l-şûreti’l-insâniyye

Tanrı ile insan arasındaki ilişki üzerine bir inceleme

Uydurmadır.

 

741. Tecelliyât el-Şâziliyye fî-l-Evkât el-Seheriyye

Şüphelidir.

 

742. el-Tecelliyât ve’l-Muhatabat

İlahi diyaloglar eksenindedir

 

743. Kitâbü’t-Tecrit ve’t-tafrid

Fihris’te No: 129’de kayıtlı.

 

744. et-Tahakkum ve’s-saf'

Fihris’te No: 201’de kayıtlı.

 

745. Tehzîbü’l-Ahlâk

Varyantları: Risâletü’l-Ahlâk, el-Alâk fî Mekârimi’l-Ahlâk

Şüphelidir.

 

746. Tahzîru Zevi’t-Taksîr ‘ani’l-İştigâl bi’l-İksîr

Eser simya ilmiyle amatörce uğraşan çırakları uyarmak amacıyla yazılmıştır.

 

747. Kitâbü’t-Tahlîl ve’t-Terkîb

Varyant Başlık: er-Ref‘a ve hüve Kitâbü’t-Tahlîl ve’t-Terkîb

 

Fihris’te No: 129’da kayıtlı.

Ezoterik ve metafizik bir incelemedir. Konuyla ilgili daha geniş izahı için Şeyh'in Fütûhât-ı Mekkiyye eserinin III. cildine bakılmalıdır.

 

748. Tahmîsu Kâsidati Ebu Medyen

İbn Arabî, ünlü mutasavvıf Ebu Medyen el-Mağribî ile hiç tanışmamış olmasına rağmen, onu manevi bir üstad/akıl hocası kabul eder ve eserlerinde (özellikle Rûhu’l-Kuds) ondan büyük bir saygıyla bahseder.

 

749. Tahmîsu Kâsidati’l-Hakku'l Ekber

Uydurmadır.

 

750. Tahkîku’l-Mahabbe

Uydurmadır.

 

751. Kitâbü’t-Tahkîk fî Şe’ni’s-Sırrı’l-lezî Vaka‘a fî Nefsi’s-Sıddîk

Fihris’te No: 21’de kayıtlı.

 

751a. Merâhibü’l-Üfiyye ve Takrîr-i Vâcib.

Şüphelidir.

Bu başlık veya içerik, zaman zaman Abdurrahman Câmî’ye (ö. 898/1492) atfedilen eserlerle karıştırılmıştır.

 

752. Tahkîku Kuvvi’n-Nüfûs

Anonim bir yazar tarafından Şeyh'in Fusûsü’l-Hikem'i üzerine yazılmış bir şerh/yorum denemesi olduğu tespit edilmiştir.

Uydurmadır.

 

753. Risâletü’t-Tahkîk ve’l-Merâtib

Tasavvufî Psikoloji / Epistemoloji. Eser, Yaratıcı Hayal Gücü (el-Hayâlu’l-Hâlik) ve onun tasavvuf metafiziğindeki iki temel biçimi olan Sürekli Hayal (el-Hayâlu’l-Muttasıl) ile Süreksiz/Bağımsız Hayal (el-Hayâlu’l-Munfasıl) alemleri üzerine derinlemesine bir incelemedir.

 

754. Tahkîku Vücûdi’l-Vâcibi li-Zâtihî

Şüphelidir.

 

755. Tahrîrü’l-Beyân fî Takrîri Şu‘abi’l-Îmân

Varyant Başlıklar: Kitâbü Şu‘abi’l-Îmân, Risâle fî Hakîkati’l-Îmân, Tahrîrü’l-Beyân fî Takrîri Şu‘abi’l-Îmân ve Rutebi’l-İhsân, el-Beyân fî Takrîri Şu‘abi’l-Îmân

Mistik Etik / Ameli Tasavvuf. İman erdeminin dindeki farklı biçimlerinin, amellerle ilişkisinin ve manevi kemal derecelerinin (İhsan rütbelerinin) şerhidir.

 

Uydurmadır.

Eser Sadreddin Konevî’ye (ö. 673 / 1274) aittir.

 

756. Kitâbü’t-Ta’vîl

Ezoterik tevil ve Kur'an ayetlerinin derunî/bâtınî yorum yöntemleri üzerine teknik bir metindir.

 

757. el-Kasîdetü’t-Tâiyye

Varyant Başlıklar: Tâiyyetü’ş-Şeyh Muhyiddîn, Tâiyyetü’ş-Şeyhı’l-Ekber

Tasavvuf Şiiri. Arap edebiyatındaki "tâ" kafiyesine dayanan, birkaç yüz beyitten oluşan uzun, lirik ve yoğun metafizik muhtevalı bir kasidedir.

 

758. Kitâbü Tenkîbi’l-Erhâm ve Miftâhi Ma’rifeti’l-İnsân

Varyant Başlıklar: Kitâbü Tenkîbi'l-Erhâm; Tenkîbü’l-Fühûm fî’l-Ulûm; Tenkîhu’l-Fühûm

Ezoterik Antropoloji / İnsan-ı Kâmil Psikolojisi. İnsanın manevi yapısı, nefsin katmanları ve batınî hakikatlerin keşfi ele alınır.

 

759. Kitâbü’t-Telvîn ve’t-Temkîn

Fihris’te No: 225’de kayıtlı.

 

Tasavvuf Terimleri / Seyr-u Sülûk Psikolojisi. Sâlikin manevi haller arasında dalgalanmasını ifade eden Telvîn makamı ile irfani bir kararlılığa ve hakikate ulaştığı Temkîn makamı arasındaki farkları analitik olarak inceler.

 

760. Kitâbü Temhîdi’t-Tevhîd

Uydurmadır.

 

761. et-Tenezzülâtü’l-Leyliyye fî’l-Ahkâmi’l-İlâhiyye

Ezoterik Tasavvuf / Gece Tecellileri. Osman Yahya bu yazmayı şahsen fiziksel olarak inceleyemediğini not düşmüştür.

 

762. Kitâbü’t-Tenezzülâti’l-Mavsiliyye

Varyant Başlıklar: Kitâbü’t-Tenezzülâti’l-Mavsılıyye fî Esrâri’t-Tahârât ve’s-Salavât ve’l-Eyyâmi’lAliyye; Tenezzülül-Emlâk li’l-Amlâk fî Derekâti’l-Eflâk; Kitâbü Tenezzüli’l-Emlâk min Âlemi’l-Ervâh ve’l-Âfâk.

 

İrfani Fıkıh / Amellerin Batınî Sırları. Abdest, taharet ve namaz dualarının ezoterik/derunî anlamlarını ve kozmik tekabüliyetlerini inceleyen 53 bölümden (bâb) oluşan çok meşhur bir eserdir. İbnü'l-Arabî bu eseri Hicri 601 yılında Musul’da birkaç gün içinde kaleme almıştır.

 

763. Kitâbü’t-Tenbîhât

İlk akıl (el-Aklü’l-Evvel) ve Hakîkat-i Muhammediyye felsefesi üzerine bir incelemedir.

Uydurmadır.

 

763a. et-Tenzîlü’l-Muhammes

Cifr ve Kehanet Şiiri. Beşerli mısralar halinde (muhammes) kaleme alınmış, geleceğe ve batınî devirlere dair cifr/kehanet işaretleri barındıran sembolik bir şiirdir.

 

764. et-Takdîsü’l-Envâr fî Na’ti’ş-Şeyhi’l-Ekber

Bu metin İbn Arabî’nin telifi olmayıp, Şeyh-i Ekber’in Fahreddin er-Râzî’ye yazdığı meşhur mektup (Risâletü’ş-Şeyh ilâ’l-İmâmi’r-Râzî) üzerine anonim olarak kaleme alınmış bir şerh, zeyl veya müdafaadır.

 

765. Taksîmü’l-Matalib

 

766. Taksîmü’n-Nü’ûti’l-İlâhiyye

Esma-i Hüsna (İlahi İsimler ve Sıfatlar) incelemesidir.

Eser büyük ihtimalle Kitâbü’l-Hakk’ın kütüphanelerdeki farklı bir isimle kayıtlı varyantıdır.

 

766a. Tercüme-i Makâmât-ı Evliyâ

Uydurmadır.

Tasavvufi tabakat / Velayet dereceleri hakkındadır.

 

767. Tercümânü’l-Eşvâk

İrfani şiir (Kasideler mecmuası).

 

İbn Arabî bu divandaki aşk şiirlerini, Hicri 598 yılında Mekke’ye yaptığı ilk hac ziyareti sırasında, orada karşılaştığı ve hayran kaldığı bilge bir hanım olan Nizâm (Zâhirü’l-Fevz) adındaki bir hanımdan ve Kabe'nin manevi tecellilerinden ilhamla derlemiştir.

 

Fihris’te No: 176’de kayıtlı.

 

767a. et-Terkîb ve’t-Te’vîl

Kayıp / şüphelidir

Günümüze ulaşan fiziksel bir nüshası tespit edilememiştir.

 

767b. Tertibü’r-Rıhle

Doğu'daki seyahatleri sırasında karşılaştığı varlıkları, ricalullah (maneviyat erleri), veliler ve sıra dışı manevi şahsiyetleri, onlarla olan diyaloglarını ve müşahedelerini anlatır.

 

768. Tertîbü’s-Sülûk ilâ Mâliki’l-Mülûk

Hakikat-i İlâhiyye ile vuslatın (manevi birleşmenin) mahiyeti ve rüknü üzerine bir sülûk risalesidir. Sâlikin (yolcunun) kemâle ermesi için üç aşamalı bütünsel bir yapıyı takip etmesi gerektiği savunulur:

Şeriat: Sâlikin dışsal/zâhirî disiplinini ve fıkhî uyumunu inşa eder.

 

Tarikat: Sâlikin içsel/bâtınî gelişimini ve kalbî tasfiyesini açar.

Hakikat: İnisiyeyi (sâliki) tam bir irfani mükemmelliğe ve fena/bekâ makamına ulaştırır.

 

769. Risâletün fî Tertîbi’t-Tasavvuf ve Atvârihi

Tevbe Suresi 112. ayetinin (“O tövbe edenler, ibadet edenler, hamdedenler, seyahat edenler [oruç tutanlar], rüku edenler, secde edenler...”) işârî tefsiri ışığında, ruhanî varlıkların makamlarını, sülûk mertebelerini ve tasavvufi ahlakı inceler.

Uydurmadır.

 

770. Risâletün fî’t-Tasavvuf

Uydurmadır.

 

771. Tasvir Âdeme alâ Sûreti'l-Kâmil

Kitap, "Kâmil İnsan" (el-İnsânü'l-Kâmil) hakikatini ve Hz. Âdem’in yaratılış sırrını, makrokozmosun (büyük evrenin) bir özeti olan mikrokozmos (küçük evren) teorisi ekseninde ele almaktadır.

 

772. Risâletü't-Teveccühi'l-Etamm

Varyant Başlıklar: Ucâletün fî't-Teveccühi'l-Etamm, et-Ta'rîf bi Keyfiyyeti't-Teveccühi'l-Etamm, Kitâbu Ucâleti't-Ta'rîf bi Keyfiyyeti't-Teveccühi'l-Etamm

Uydurmadır.

 

773. Risâletü Vakti's-Seher

Seher vaktinin manevi feyizleri, bu vakitte yapılacak evrad, ezkar ve batıni teveccühlerin ruhanî terbiyedeki yeri incelenmektedir.

 

774. et-Teveccühâtü’l-İlâhiyye

 

775. Risâletü’t-Tevhîd

Vahdet-i Vücûd (Varlığın Birliği) felsefesinin ontolojik ve tasavvufi temellerini kuran ezoterik bir tevhîd incelemesidir.

Uydurmadır.

Eser kuvvetle muhtemel Şemseddîn Molla Fenârî’ye aittir.

 

776. Tevhid’ül-Kalp

Risalenin başlığı metnin girişinde doğrudan kâtip tarafından atılmıştır; ancak kapaktaki başlık ve İbnü'l-Arabî’ye ait olduğunu iddia eden müellif ismi tamamen farklı bir el yazısıyla (sonradan) eklenmiştir. Nüsha aidiyet açısından şüphe taşımaktadır.

 

777. Tevhîdü’t-Tevhîd

Metin İbn Arabî’nin kaleme aldığı özgün ve müstakil bir risale değildir. Kitabın isminin müstensih (kopyacı) tarafından serbestçe yakıştırıldığı anlaşılmaktadır.

 

778. Risâletü’t-Tevkî’ât

Yüksek Ezoterizm. Sâlike rehberlik etmesi amacıyla aforizmalar, özdeyişler ve veciz hükümler (tevkî'ât) şeklinde kaleme alınmış manevi bir incelemedir.

 

778a. Kitâbü’t-Tis’ata ‘Aşar

(Ondokuz Kitabı)

Fihris’te No: 165’te kayıtlı.

Eserin fiziksel bir yazma nüshası henüz tespit edilememiştir.

 

779. Kitâbü’t-Tuhfe ve’t-Turfe

Fihris’te No: 135’te kayıtlı.

Eserin fiziksel bir yazma nüshası henüz tespit edilememiştir.

 

780. Tuhfetü’l-Esrâr

Uydurmadır.

 

781. Tuhfetü’l-Mülûk

 

782. Tuhfetü’s-Sefereti ilâ Hazreti’l-Berere

Brockelmann, eserin İbnü'l-Arabî’nin hayatının son yıllarında kaleme alındığına inanmaktadır.

 

Metnin girişinde çok küçük değişikliklerle aynı risale, kütüphanelerde tamamen farklı sufilere atfedilmiştir: Molla Bistâmî (ö. 858/1454), Şaban el-Berekât (ö. 1088/1677), Sadreddin b. Celâleddin.

 

Türkçe Tercümesi: Tercüme-i Tuhfeti’s-Sefere.

 

783. Tuhfetü’s-Sâlikîn

(Sâliklerin Hediyesi)

Uydurmadır.

 

784. Tuhfetü’l-Uşşak

Uydurmadır.

 

785. Talât Mesâile Menkûletün ‘an eş-Şeyhi’l-Ekber bi-Hattı yadihi

İçeriği:

İnsanın kâmil bir varlık olarak evrendeki en mükemmel mertebeye sahip olması.

Tenzihi açıdan, Tanrı'nın zâtının (Zât-ı İlâhî) mahlukata benzeyen olumlu/vücûdî bir niteliğinin bulunmaması.

İlâhî sıfatların aslında saf nispetler, izafetler ve koşullardan (nisbet ve izâfât) ibaret olması.

 

786. Tevvab kazâ havaic el-ihvan ve İgâs̱etü’l-Lehfen

Risâletü'l-Va'z

(Öğüt Risalesi)

Müstensih metnin başına başlığı eklemiştir. İbnü'l-Arabî’nin ismi ise bizzat kendi kaleme aldığı önsözde (mukaddime) zikredilmektedir. Kâtip, bu nüshayı temellendirdiği orijinal el yazmasının Hicri 625 yılında bizzat Şeyh tarafından Ribâtü’n-Nisâ'da (Kadınlar Ribâtı / Tekkesi) kaleme alındığını tarihsel veri olarak kaydetmiştir.

 

787. Kitâbü't-Tâir

(Kuş Kitabı)

Varyant Başlığı: Kitâbü'l-Habb ve hüve Kitâbü't-Tâir

 

Fihris’te No: 142’de kayıtlı.

 

788. et-Tâlib ve’l-Maczûb

Varyant Başlığı: Kitâbü't-Tâlib ve'l-Makâm ve'l-Vukûf ve'l-Maglûb

 

Fihris’te No: 197’de kayıtlı.

 

789. Risâletün fî Tarîki’t-Tevhîd

Sülûk eden inisiyenin (müridin), varlığın ilkesiyle/Hakk ile birliği ve fena mertebesindeki özdeşleşmesi üzerine teknik bir risaledir.

Şüphelidir.

 

790. Risâletün fî Tarîki’t-Tevhîd

Varlığın birliği (vahdet-i vücûd) hakikatinden yola çıkarak mutlak mistik birliğe (cem‘ mertebesine) ulaştıran manevi yolu anlatır.

Şüphelidir.

 

791. et-Tarîka

Şüphelidir.

 

792. Risâletün fî’t-Tarîkati ve’l-Hakîkat

Kayıp eserlerdendir.

 

793. et-Tıbbü’r-Rûhânî fî’l-Âlemi’l-İnsânî

Ezoterik Psikoloji / Manevi Tıp. Nefis tezkiyesi, kalbî hastalıkların tedavisi ve insan mikrokozmosundaki ruhanî dengelerin korunması üzerine sülûk merkezli bir risaledir.

 

793a. Kitâbü’t-Tîn

(Çamur/Toprak Kitabı)

Kayıp eserlerdendir.

 

794. Tırâzü’l-Büdûri’l-Bârize min Büdûri Rahmeti’l-Cumhûr

Yüksek İrfân / Ontoloji. Akıl teorisi ve metafiziğin en çetin konularından biri olan Âyân-ı Sâbite (Değişmez Özler-Hakikatler) meselesini ele alan derinlikli bir incelemedir.

Şüphelidir.

 

795. Tulû‘u’r-Rûhi’l-Muhammedî ve Hurûcü’s-Sırri’l-Ahmedî

Yüksek Ezoterizm / Hakîkat-i Muhammediyye. Kâmil İnsan (el-İnsânü'l-Kâmil) doktrini ve varlığın nûbî/muhammedî mertebelerden tecelli ediş sırrı işlenmektedir.

 

795a. Kitâbü’t-Tûr

Kayıp eserlerdendir.

 

796. Risâletü’l-Ubûdiyye fî’s-Sünneti’n-Nebeviyye

Uydurmadır.

 

797. el-Ulûmü’l-Ulviyye

Kayıp/eksik eserlerdendir.

 

798. Umdetü’s-Sûfiyye

Varyant Başlıklar: Risâletün fî Şerhi’t-Tevhîd ve Teftîşi’t-Tenezzülât.

 

799. Ümmü’l-Meânî ve es-Seb‘u’l-Mesânî

Başlıktaki kelime tekrarları ve yapı, doğrudan Kur'ân-ı Kerîm'deki Hicr Suresi 87. ayete (“Andolsun ki biz sana tekrarlanan yeddiyi [es-Seb'al-Mesânî] ve yüce Kur'an'ı verdik”) ve Tâhâ Suresi 131. ayete işârî atıf yapmaktadır.

 

800. Ummahat al-Mawatin

Şüphelidir.

 

801. Ünsü’l-Munkatı‘în ilâ Rabbi’l-Âlemîn

Fihris’te No: 41’de kayıtlı.

 

802. ‘Ukletü’l-Müstevfiz

(Yolcunun Bağı / Azığı)

Varyant Başlıklar: Kitâbü’l-İnsâni’l-Kâmil, Kitâbu İnşâi’r-Rusûmi’l-İnsâniyye (Metindeki bozunma: İriSii' el-Gusüm), Kitâbü’l-‘Ukle

 

Ekberî Kozmoloji ve Metafizik. Eser; Kâmil İnsan (el-İnsânü'l-Kâmil) doktrini çerçevesinde, en yüksek ruhanî/melekûtî âlemlerden (Müheyyem melekleri, Karûbiyyûn) başlayarak feleklere, anâsır-ı erbaaya (dört element) ve nihayetinde inorganik doğaya (madenler, bitkiler) kadar varlığın dikey iniş ve çıkış (nüzûl ve urûc) derecelerini muazzam bir sistemle açıklar.

 

803. Kitâbü’l-Arûs

(Gelin Kitabı)

Uydurmadır.

 

806. Risâletün fî Usûli’l-Fıkh

(Fıkıh Usulü Risalesi)

 

Bu risale, İbnü'l-Arabî’nin başyapıtı el-Fütûhâtü’l-Mekkiyye’nin II. cildindeki fıkıh usulüne dair bölümlerin müstakil bir risale halinde kopyalanmasıyla oluşturulmuştur.

 

807. Usûlü’l-Mankûl

Kayıp/eksik eserlerdendir.

 

808. Usûlü’l-Ukûl

(Akılların Esasları)

Uydurmadır.

 

808a. Risâletün min Usûli’l-Zâhiriyye

Fıkıh usulü risalesiyle (Risâletün fî Usûli’l-Fıkh) aynı metindir.

 

809. Kitâbü’l-Vecd

Kulun ilâhî tecelliler karşısında kendinden geçmesi ve kalbe gelen manevi esintiler (vecd) konusunu işler.

 

Fihris’te No: 196’da kayıtlı.

 

810. Risâletün fî’l-Vecd ve’t-Tevâcüd

Vecd ile tebâcüd (vecd hâlini iradi olarak davet etme/belirtme) arasındaki ince farkları el alır.

 

811. Risâletü Vahdeti’l-Vucûd

Uydurmadır.

 

812. Kitâbü’l-Va‘z

Kayıp eserlerdendir.

 

Fihris’te No: 127’de kayıtlı.

 

813. Kitâbü’l-Veleh

İlâhî Aşk ve Hayret. Kulun ilâhî cemâl karşısında aklî melekelerini yitirecek derecede aşka ve hayrete (veleh) düşmesini konu alan dikey bir metindir.

Kayıp eserlerdendir.

Fihris’te No: 218’de kayıtlı.

 

814. Kitâbü’l-Vekāî‘

Varyant Başlık: Kitâbü’l-Vekāî‘ ve’s-Sanâî‘

Kayıp eserlerdendir.

Fihris’te No: 231’de kayıtlı.

 

Sülûk esnasında dervişin kalbine doğan manevî vukuat ve ilâhî sanatsal tecelliler ele alınır.

 

814a. Verâü’l-Kevneyn ve Kubâle Îcâdi’t-Tekaleyn

Uydurmadır.

 

815. Kitâbü’l-Vâridât

Uydurmadır.

Eserin Muhammed Vefâ el-İskenderî olma ihtimali yüksektir.

 

815a. el-Vâridâtü’l-İlâhiyyetü’l-Akdemiyye

Müstakil eser değil, Fütûhât'tan derlemedir.

 

816. Kitâbü’l-Vesâil

Varlığın hiyerarşik mertebelerini, kevnî dereceleri ve yaratılış düzenini veciz özdeyişler ve felsefi aforizmalar şeklinde sunan bir başyapıttır.

 

Fihris’te No: 185’de kayıtlı.

 

817. Kitâbü’l-Vasîyye

Vasiyyetü’ş-Şeyhi’l-Ekber

Sâlikin sülûk esnasında ve marifet ufkunda dikkat etmesi gereken ruhanî disiplinleri, "En Yüksek Bilgiye" (Ma'rifetullah) ulaştıran ahlâkî esasları veciz bir şekilde özetler.

 

818. el-Vasâyâ / Vasiyyetü’ş-Şeyhi’l-Ekber

Şeyh-i Ekber’in Hicri 629 yılında bizzat kaleme aldığı, dervişlere, âlimlere ve tüm insanlığa yönelik şerî, ahlâkî ve irfânî öğütlerin toplandığı manevî düsturlar mecmuasıdır.

 

819. Vasîletü’l-Merâm

 

820. el-Vasâyâ

 

821. Vasîyyetün fî Keyfiyyeti Usûli’l-Ma‘rifeti’l-Kusvâ

Varyant Başlıklar: Vasîyyetün fî Keyfiyyeti’t-Teveccühi ilâ’l-Hakk, Min Vasâyâü’ş-Şeyh fî’l-Ma‘rifeti’l-Kusvâ, Kitâbü’l-Vasâyâ

 

Akıl yürütmenin ötesindeki sezgisel ve keşfî bilgiye (en yüksek marifete) ulaşmanın metodolojisini ve kalbî teveccühün şartlarını inceler.

 

822. Vasîyyetün li-Ba‘zi’l-Fukarâ’

Uydurmadır.

 

823. Vasîyyetün li’ş-Şeyhi’l-Ekber

 

824. Vasîyyetü’ş-Şeyhi’l-Ekber Muhyiddîn İbn Arabî

 

825. Risâletü Va‘z bi’l-Âdâbi’n-Nebeviyye

Eser, tamamen Hz. Peygamber’in ahlâkî sünnetleri, nebevî edep kuralları ve hadis-i şeriflerin mistik ve ameli hayata tatbiki üzerine kurulmuş eksik (tamamlanmamış) bir vaaz risalesidir.

 

826. Risâletün fî’l-Va‘z li-Ba‘di Ahibbâihî

Varyant Başlıklar: Vasîyyetü’l-İmâm Muhammed bin el-Arabî, et-Tezkire min Kelâmi’ş-Şeyh Muhyiddîn

Şeyh’in Hicri 624 yılında yakın dostları ve dervişleri için kaleme aldığı kalbî bir öğüt metnidir.

 

827. Vird al-ahadiyya

Konu: Sülûk âdâbı

 

828. Vird al-İ‘tisâm

İlâhî ipe sarılma ahlâkı

 

829. Vird al-marife

Keşfî bilgiye dair öğütler

 

830. Vird en-Nur

Manevî nurların tecellisi

 

831. Vird el-Kurbe

İlâhî yakınlık makamı

 

832. Vird i-Safve

 

833. Kitâbü’l-Vücûd

Otantik / kayıp eser

 

Fihris’te No: 124’te kayıtlı.

 

834. Kitâbü’l-Yakīn

Marifet Epistemolojisi. Sezgisel ve keşfî bilginin insanı ulaştırdığı en üst kesinlik mertebesini (ilmelyakîn, aynelyakîn, hakkalyakîn) inceler.

 

835. Zâdü’l-Mukıllîn

(Azla Yetinenlerin Azığı)

Sâlikin azla yetinerek ruhanî hiffete (hafifliğe) ulaşmasını öğütleyen küçük bir ahlâk risalesidir.

 

836. ez-Zehrü’z-Zâhî fî Setri’l-Uyûb ve’l-Kabâih

Uydurmadır.

 

837. Kitâbü’l-Zeynebiyyât

Şiir / İrfânî Divan.

Eser kayıptır.

 

838. Kitâbü’z-Zamân

Tasavvuf ontolojisinde zamanın hakikati, "an-ı dâim", kevnî oluş süreçleri ve feleklerin devri ele alınır.

 

Fihris’te No: 154’te kayıtlı.

 

839. Kitâbü’z-Zılâl ve’d-Diyâ’

Eser kayıptır.

 

Fihris’te No: 238’de kayıtlı.

 

840. Kitâbü’z-Zînet

Tasavvuf ahlâkı risalesidir.

 

840a. Ziyâdetü'l-Kavl ve'n-Nûr

 

841. Kitâbu Ziyâdeti Kebidi’n-Nûn

Fihris’te No: 138’de kayıtlı.

 

İslâm kozmolojisindeki dünyayı sırtında taşıyan balık (Nûn/Hût) ve öküz (Sevr) sembolizminin metafizik, bâtınî ve harf ilmi (cefr) yönünden çözümlenmesidir.

 

842. Zubdetü’l Kull

 

843. Kitâbü’l-Zülfâ

Fihris’te No: 105’de kayıtlı.

 

844. (…)

Başlıksız bu eser Müstakil bir eser olmayıp, metnin sonundaki kayıtlara göre İbnü'l-Arabî’nin ünlü Kitâbü Cevâbi’l-Müstakîm adlı eserinin bir bölümü veya zeylidir.

 

845. (…)

Eserin fasılları incelendiğinde; "Esrâru Binyâni’l-İnsân ve Kavâlibihî" (İnsan Yapısının ve Çok Katmanlı Kalıplarının Sırları), "Esrâru Binyâni’r-Rûhânî ve Kavâlibihî" (Manevî Yapının Sırları) başlıklarını taşıyan, makrokozmos-mikrokozmos ilişkisini inceleyen Ekberî bir metin olduğu görülür.

 

846. (…)

Şeyh-i Ekber’in Hicri 599 yılından itibaren sırasıyla Mekke, Musul ve Sevilla (İşbîliyye) şehirlerinde asrın büyük sufileriyle gerçekleştirdiği görüşmeleri, intisapları ve ruhanî seyahat hatıralarını içermektedir.

…

 

EKLER

A: İbn Arabi'nin Künyesi Belirsiz Eserlerinden Alıntılar Üzerine Yorumlar

 

1. Şerhu Risâleti’d-Düreri’l-Gāliyât fî Şerhi’l-Hurûfi’l-Âliyât

Asıl Şârih: Müeyyideddîn el-Cendî (ö. 711/1311). Şeyh-i Ekber mektebinin ve Sadreddin Konevî'nin en önemli talebelerindendir.

İbnü'l-Arabî’nin varlık ve harf ilmine dair meşhur iki satırlık nassına yapılan irfânî şerhtir.

 

2. Şerhu’l-Kâşânî li-Ba‘di Ebyâti İbn Arabî

Yazar: Abdürrezzâk el-Kâşânî (ö. 730/1330). Füsûsü'l-Hikem’in en meşhur şârihlerindendir.

İbn Arabî’nin varlık tecellisinden önceki sabit hakikatler, yani ilâhî ilimdeki kalıplar olan A‘yân-ı Sâbite konusunu işlediği bazı tasavvufî beyitlerinin felsefi ve irfânî şerhidir.

 

3. Risâletün fî Şerhi Kavli’ş-Şeyh Muhyiddîn

Şârih: Abdülkerîm el-Cîlî (ö. 820/1417). İnsân-ı Kâmil kitabının yazarı.

Bu metin İbnü'l-Arabî'nin değil, İbn Seb'în’in meşhur talebesi ve Endülüslü mutasavvıf İbn Hûd el-Mürsî el-Mağribî'nin bir pasajı üzerine yapılmış şerhtir.

 

4. Sûretu Kitâbi’ş-Şeyh Alî el-Bistâmî ilâ’ş-Şeyh Ahmed b. Sadreddîn eş-Şerîf el-Huseynî

Yazar: Ali el-Bistâmî (Musannifek olarak bilinen Osmanlı âlimi/mutasavvıfı).

(Bizler yüce harflerdik) beyitlerinin bir başka irfânî mektup üzerinden yapılan derin tahlili ve şerhidir.

 

4a. Tahmîsü Kasîdeti Enâ’l-Kur’ânü ve’s-Seb‘ul-Mesânî

Yazar: Büyük İşrakî ve meczup sufi Ebu’l-Hasan eş-Şüştarî (ö. 668/1269).

Louis Massignon tarafından derlenerek Divanü’l-Hallâc neşri içinde (Journal Asiatique) yayımlanmıştır.

 

5. el-Ibrîzü’z-Zehebî ‘alâ Ebyâti İbn Arabî

Yazar: Kerîmeddîn Muhammed b. Ahmed b. Muhammed el-Halbetî (ö. 896/1491).

Şeyh-i Ekber’in divanlarında veya diğer eserlerinde geçen bazı kapalı, remzî şiirlerinin kelime kelime yapılan tasavvufî şerhidir.

 

6. Şerhu’l-Hurûfi’l-Âliyât

Yazar (Şârih): Celâleddin ed-Devvânî (ö. 908/1502). Ünlü Şirazlı kelâmcı ve filozof.

İbn Arabî’nin irfânî harf metafiziğini özetleyen ve Ekler A'nın 1. maddesinde geçen meşhur iki satırlık "Künnâ hurûfen âliyâtin lem nütekal..." (Bizler henüz telaffuz edilmemiş, yüce ilâhî harflerdik) beyti üzerine Devvânî tarafından yapılmış felsefî-tasavvufî şerhtir.

 

7. Şerhun ‘alâ Kavli’ş-Şeyh Muhyiddîn: "Hurtu lüccete bahri’l-enbiyâ’

Yazar (Şârih): Celâleddin ed-Devvânî (ö. 908/1502).

Şeyh-i Ekber’e nispet edilen ve sufiler arasında büyük fırtınalar koparmış olan "Hurtu lüccete bahri’l-enbiyâ’ li-akife ‘alâ sîfâtihim" (Peygamberler okyanusunun derinliklerine daldım/onların makamlarını kuşattım) sözünün, peygamberlik ve velâyet mertebeleri açısından Devvânî tarafından yapılan tevil ve müdafaasıdır.

 

8. Keşfü’l-Kainât

Yazar (Şârih): İbrâhîm b. Abdullah b. Atiyye el-Hamevî (ö. 936/1530).

"Bizler yüce harflerdik..." beytinin harf ilmi (cefr/ilm-i hurûf) ve varlık mertebeleri esas alınarak yapılmış şerhidir.

 

9. Kitâbu Düreri Letâifi’s-Sırri’l-Hafî

Yazar: Murâd b. Yûsuf el-Cendî (Hicri 11. / Miladi 17. yüzyıl civarı).

İbn Arabî’nin ontolojisinde ve cifr sisteminde, kâmil bir sufinin (insân-ı kâmilin) manevî yapısını ve tanımını sembolize eden dokuz ruhanî harf üzerine yazılmış çok hacimli, ezoterik bir incelemedir.

 

10. Zübdetü’l-Fâide

Yazar (Şârih): Abdülganî en-Nâblusî (ö. 1143/1730). Ekberî okulun Osmanlı dönemindeki en büyük teorisyeni ve Şârihi.

İbn Arabî’nin divanlarında yer alan, duanın hakikati, kulun niyazı ve ilâhî icabetin mahiyetini anlatan dört satırlık (dört beyitlik) çetin bir manzum parçanın irfânî tefsiridir.

 

11. Kitâbü’ş-Şems ‘alâ Cânibi’ş-Şi‘r

Yazar (Şârih): Abdülganî en-Nâblusî (ö. 1143/1730).

Şeyh-i Ekber’in remzî ve sembolik bir kasidesi üzerine Nâblusî tarafından vahdet-i vücûd perspektifiyle yapılmış derinlikli bir edebî-irfânî şerhtir.

 

12. Risâletün fî Kavli’ş-Şeyhi’l-Ekber: "el-İlmu Tâbi‘un li’l-Ma‘lûm

Yazar: Hüseyin b. Mûsâ el-Kürdî (ö. 1148/1735).

İslâm felsefesi ve tasavvufunun en büyük paradokslarından birini inceler:

İbn Arabî’ye göre: el-İlmu tâbi‘un li’l-ma‘lûm (İlâhî ilim, bilinen şeyin ezeldeki hakikatine/A‘yân-ı Sâbitesine tâbidir; Allah kişiye ezelde kendi hakikati neyi gerektiriyorsa öyle hükmeder, dolayısıyla kulun iradesi öncelenir).

Abdülkerîm el-Cîlî’ye göre: Bilginin nesnesi (ma'lûm), bilen varlığın (Alîm olan Allah'ın) zatî tecellisine tâbidir.

Müellif Hüseyin el-Kürdî, bu iki dev mutasavvıfın görünüşte birbirine tamamen zıt olan bilgi ve kader teorilerini (epistemolojilerini) analiz etmekte ve felsefî bir senteze (cem etmeye) ulaştırmaktadır.

 

13. Şerhu Beyteyni li-eş-Şeyhi’l-Ekber

Yazar (Şârih): Muhammed el-Gûrânî (Osmanlı ulemasından Kürânî/Gûrânî ailesine mensup bir şârih).

İbn Arabî’nin tefekkür, akıl yürütmenin sınırları ve kalbî zikir arasındaki ilişkiyi, "fikir" kavramının irfânî boyutunu ele aldığı iki beyitlik kısa bir metninin şerhidir.

 

14. Tenvîrü’l-Vâsılîn

Yazar (Şârih): Ahmad b. Âbidîn (Ünlü Şamlı fakih İbn Âbidîn ailesinden veya dönemin bir başka Ekberî şârihi).

 

15. Risâletün fî Ecvibeti Mesâile Süile ‘anhâ eş-Şeyhü’l-Ekber

Yazar: Abdülcelîl el-Bağdâdî.

Şeyh-i Ekber’e yöneltilen çetin tasavvufî ve kelâmî sorulara Abdülcelîl el-Bağdâdî tarafından Ekberî ontoloji ışığında verilen cevapları içerir.

 

16. er-Risâletü’l-Berkiyye fî’l-Kā'ideti’l-Işkıyye

İbn Arabî’nin "insan yapısı ve ruhanî anatomisi" (makrokozmos-mikrokozmos ilişkisi) hakkında kaleme aldığı iki derin beyit üzerine yazılmış aşk ve irfan eksenli şerhtir.

 

17. Şerhu’l-Ebyâti’s-Selâseti’l-Mensûbeti ilâ eş-Şeyhi’l-Ekber

Yazar (Şârih): Yûsuf b. İsmâîl en-Nebhânî (ö. 1345/1926).

 

18. (…)

Anonim el-Hurûfü'l-Âliyât Şerhi

Şeyh'in ünlü "Künnâ hurûfen âliyâtin..." (Bizler yüce harflerdik) beyti üzerine yapılmış yazarı belirsiz şerhlerden biridir.

 

19. (…)

Muhtemel yazar: Sadreddin Konevî (ö. 673/1274).

"Bizler yüce harflerdik..." beytinin şerhidir.

 

20. (…)

 

21. el-Risâletü’l-İnsâniyye fî Keşfi Akālîmi’l-İnsâniyye

İbn Arabî’nin insanı bir "mikrokozmos" (küçük âlem / âlem-i asgar) olarak tasvir ettiği ve insanın iç dünyasındaki manevî yedi mertebeyi yeryüzünün yedi iklimine (akālîm) benzettiği iki beyit üzerine kurulmuş hacimli bir ezoterik şerhtir.

 

22. Risâletü Ecvibeti Mesâile li-eş-Şeyhi’l-Ekber

Şeyh-i Ekber'in risalelerinde geçen çetin ve kapalı sorulara sonradan verilen cevapları toplayan bir mecmuadır.

 

B: İbn Arabî'nin Bazı Eserleri İçin Rivayet Zincirleri

…

El-Futūḥāt al-Makkiyye (Mekke İlhamları)

a) Nablusî Kanalları: Eser, ünlü mutasavvıf Abdülganî en-Nablusî'nin torununa babası İsmail en-Nablusî; o da babasından aktararak ulaşmıştır. Nablusî ise bu icazeti Ömer el-Kârî / İbn Tûlûn / Celâleddin es-Süyûtî zinciriyle İbnü'l-Arabî'ye dayandırır.

b) Şam ve Hicaz Kanalları: Nablusî'nin torunları / Necmeddin el-Gazzî / Bedreddin el-Gazzî / İbn Hacer el-Askalânî kanalıyla Sadreddin Konevî üzerinden İbnü'l-Arabî'ye ulaşır. Bu zincirde ayrıca Molla Fenarî (Şemseddin Muhammed b. Hamza) gibi Osmanlı'nın ilk şeyhülislamı da yer almaktadır.

c) Mağrib Kanalları: Nablusî'nin torunu / Tlemcen (Tilimsan) Müftüsü Saîd b. Ahmed el-Makarrî ve Mağribli alimler üzerinden Celâleddin es-Süyûtî kanalıyla yazarın oğluna uzanır.

 

Fusus'ül Hikem (Hikmetlerin Özleri)

Aktarım Zinciri: İbnü'l-Arabî / Sadreddin Konevî / Müeyyed ed-Cendî / Abdürrezzak el-Kâşânî / Şerefeddin el-Kayserî (Eserin ünlü şârihi) / Rükneddin el-Âmülî / İbn el-Abîverdî / Muhammed b. Muhammed el-Mizgâcî.

 

C: Hırka-i Hatimiyye İletim Zinciri

İbn Arabî’nin Giydiği Tasavvufî Hırka Silsileleri

Şeyh-i Ekber’in bu manevî hırka soy ağacı bizzat kendisinin kaleme aldığı Kitâbü Nesebi’l-Hırka (Hırka Soyu Kitabı) metnine dayanmaktadır.

 

Bağdat/Ma‘rûfî Silsilesi

İbnü'l-Arabî / Yûsuf b. Yâkub b. Hüseyin el-Abbâsî / İbnü'l-Cîlî / Şeyh Ebû Said el-Mübârek b. Ali el-Mahzûmî / Ebü’l-Hasan Ali b. Muhammed b. Yûsuf el-Kureşî / Ebü’l-Ferec et-Tarsûsî / Ebü’l-Fazl Abdülvâhid b. Abdülazîz et-Temîmî / Ebû Bekir Muhammed b. Halef eş-Şiblî / Cüneyd-i Bağdâdî / Serî-i Sakatî / Ma‘rûf-i Kerhî / İmam Mûsâ el-Kâzım / İmam Ca‘fer-i Sâdık / İmam Muhammed el-Bâkır / İmam Ali Zeynelâbidîn / İmam Hüseyin / İmam Ali b. Ebî Tâlib / Hz. Muhammed (s.a.v.) / Cebrail (a.s.) / Allah Teâlâ.

 

Zâhidler / İbrahim b. Edhem Silsilesi

İbn Arabî / Muhammed b. Kāsım b. Ömer et-Temîmî / Ömer b. Ali b. Meymûn / Muhammed b. Ahmed b. Ru'yet / Ali b. Muhammed el-Basrî / Ahmed el-Fâtih b. Şeyhi’ş-Şuyûh / Ahmed b. Şehriyâr / Ebû Abdullah el-Hakkârî / Abdullah b. Hafîf (Şeyh-i Kebîr) / Ca‘fer el-Hazzâ’ / Ebû Amr el-İstahrî / Ahmed b. Âsım el-Antâkî (veya Ebû Turâb en-Nahşebî) / Şakîk-i Belhî / İbrâhim b. Edhem / Mûsâ b. Zeyd er-Râî / Veysel Karânî (Üveys el-Karanî) / İmam Ali b. Ebî Tâlib / Hz. Muhammed (s.a.v.).

 

Üveysî / Hızırî Silsileler

İbn Arabî’nin herhangi bir insan vasıtası olmadan, doğrudan Hızır’ın ruhanî eğitiminden ve hırkasından feyzaldığı meşhur Üveysî kanaldır.

İbn Arabî / Hasan b. Ali b. Gānî (veya doğrudan Şeyh) / Hızır (a.s.). İbn Arabî’nin herhangi bir insan vasıtası olmadan, doğrudan Hızır’ın ruhanî eğitiminden ve hırkasından feyzaldığı meşhur Üveysî kanaldır.

 

D: "Müsâfeha" İletim zinciri

Tasavvuf geleneğinde bu silsile, Hz. Peygamber’in sahabeyle yaptığı biatleşme ve el sıkışma sünnetinin nesilden nesile fiziki/manevî temasla aktarılmasını sembolize eder.

…

 

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM – TABLOLAR / ÖZET

Eserlerin alfabetik dizini

Listede 1590 başlık mevcut.

…

 

Alfabetik karşılıklar tablosu

Osman Yahya bu tabloda İbn Arabi’nin eserlerinin tespiti için temel alınan kaynak kitaplara yer veriyor (Fihris, İcaze, Brockelmann ve Avvad’ın listeleri). Tespit ve tahkik ettiği eserlerin bu dört kaynaktan hangisinde yer aldığının bilgisine yer veriyor.

…

 

Özel isimlerin alfabetik dizini

…

 

Atıfta bulunulan eserlerin alfabetik dizini

…

 

Kütüphanelere göre el yazmalarının alfabetik dizini

…

 

İbn Arabî'nin basılı eserlerinin listesi

…

 

Yorumlanan/Açıklanan Eserlerin Listesi

…

Çevrilmiş eserlerin listesi

…