Nico Kunkel - Modüler Hikaye Anlatımı - Notlar

Nico Kunkel - Modüler Hikaye Anlatımı - Notlar

“Yedi Bilge Üstat”ın Hikaye Anlatım Geleneğinde Serilik ve Hareket

Modulares Erzählen, Serialität und Mouvance in der Erzähltradition der Sieben weisen Meister, Walter de Gruyter, Berlin, 2023

 

Bu çalışma 2020 yılında Konstanz Üniversitesi'nde tez olarak kabul edildi

 

Giriş / SWM- Orta Çağ'dan kalma(veya) keşfedilmemiş bir çok satan kitap mı?

Yedi Bilge Usta (Seven Wise Masters - SwM)

 

12. yüzyıldan 19. yüzyıla kadar dünyanın en çok okunan metinlerinden biri olmasına rağmen, araştırmacılar tarafından uzun süre "estetikten yoksun, kaba ve tekrara dayalı" olduğu gerekçesiyle marjinalleştirilmiştir. Ancak metin, Boccaccio ve Chaucer gibi dev isimleri etkilemiş, matbaanın icadıyla Avrupa'nın ilk "best-seller"larından biri olmuştur.

 

SwM, klasik bir çerçeve anlatı (frame narrative) örneğidir. Ana hikaye, Roma İmparatoru'nun oğlunun, üvey annesi tarafından atılan iftira sonrası idamdan kurtulma çabasını anlatır.

 

Sessizlik Yemini: Prens, yıldızların uyarısı üzerine 7 gün sessiz kalmalıdır.

 

Anlatı Rekabeti: Üvey anne her gün infazı hızlandırmak için bir hikaye anlatırken, yedi bilge usta infazı erteletmek için karşı hikayeler anlatır. Bu yapı, tehlikeli bir sürenin "anlatılarak aşıldığı" tipik bir boyun masalı (neck-riddle/tale) örneğidir.

 

SWM geleneği iki ana gruba ayrılır:

Doğu Grubu (Sindbad-Kitabı): 8.- 9. yüzyıl Fars kökenli olduğu düşünülmektedir. Vezirler her gün iki hikaye anlatır. Süryanice, İbranice, Arapça ve Yunanca versiyonları mevcuttur.

Batı Grubu (Seven Wise Masters): 12. yüzyıldan itibaren Avrupa'da gelişmiştir. Bilgeler her gün bir hikaye anlatır, üvey anne karşı hikaye ile yanıt verir (14+1 yapısı).

 

Avrupa geleneği, Sistersiyen keşişi Johannes de Alta Silva’nın yazdığı Dolopathos (1200 civarı) ile başlar. Daha sonra Latince Historia Septem Sapientum versiyonu, Almanca da dahil olmak üzere birçok yerel dildeki uyarlamaların ana kaynağı olmuştur.

15. yüzyılda Hans von Bühel'in şiir versiyonuyla başlayan süreç, 16. yüzyılda eserin en popüler "halk kitabı" (Volksbuch) haline gelmesiyle zirveye ulaşmıştır.

 

Filolojik inceleme SWM

19. yüzyıldan itibaren Gaston Paris ve Detlef Roth gibi isimlerin öncülüğünde SwM metinlerinin eleştirel baskıları (edisyon kritik) yapılmıştır. Bu çalışmalar; Efesli Dul Kadın veya Rhampsinitos Hazinesi gibi antik kökenli motiflerin Hint (Pancatantra), Arap ve Avrupa edebiyatı (Boccaccio, Shakespeare) arasındaki göç yollarını ortaya koymuştur.

 

Modern çalışmalar, metindeki baba-oğul ilişkisi, üvey anne figürü ve kadın düşmanlığı gibi temalara odaklanmaktadır.

 

Teorik ve metodolojik ön hususlar

SwM, "neredeyse sonsuz derecede esnek" ve modüler bir yapıya sahiptir. Modülerlik, bileşenlerin sistemin işlevini bozmadan yeniden birleştirilebilmesi ve değiştirilebilmesi yeteneğidir. Bu yapı, anlatının mantığını bozmadan yeni hikayeler eklenmesine veya çıkarılmasına izin verir.

 

Metinsel istatistiksel bakış açıları

Vladimir Propp'un masal morfolojisinden esinlenerek, SWM anlatısı "anlatı modüllerine" bölünmüştür. XML kullanımı, "belirsizliğin giderilmesi" ve sonuçların "şeffaf ve özneler arası anlaşılır" olmasını sağlar.

 

Metinlerin başlangıcında yüksek benzerlik görülürken, sonuç bölümlerinde (idam ve ceza sahneleri) benzerlik azalmaktadır.

 

Karşılaştırmalı Okumalar

SWM geleneği, başlangıç noktası olarak "prensler için ayna" (Fürstenspiegel) edebiyat türüyle yakından ilişkilidir. Araştırmacılar, bu metinlerin sadece bir hikaye koleksiyonu değil, aynı zamanda genç prensin eğitimi ve hükümdarlık nitelikleri üzerine didaktik bir model sunduğunu belirtir.

 

Bea Lundt gibi araştırmacılar, bu metinlerdeki çatışmanın sadece bir tecavüz suçlaması değil, "genç adamın eğitimi ve yönetici olarak uygunluğunun değerlendirilmesi" olduğunu savunur. Bu bağlamda, din adamları, soylular ve yeni kentsel yaşam tarzları arasında bir kimlik mücadelesi sergilenmektedir.

 

Hikaye, imparatorun yedi bilgeyi oğlunu eğitmek üzere çağırmasıyla başlar. Farklı versiyonlarda bilgelerin uzmanlık alanları ve eğitim süreleri (7 yıl gibi) değişiklik gösterir.

 

Eğitimin sonunda bilgeler, öğrencinin algı gücünü test etmek için uyurken yatağını sarmaşık yapraklarıyla yükseltirler. Öğrencinin bu değişikliği fark etmesi, onun bilgeliğinin ve "inceliğinin" (subtilitas) kanıtı olarak kabul edilir.

 

Diocletian, yedi günlük sessizlik yemini bittikten sonra üstün bilgeliğini kanıtlayarak babasının yerini almaya hak kazanır. Anlatı, imparatorun ölümünden sonra Diocletian'ın yönetimi bilgece devralmasıyla sona erer.

 

SWM, başarısız bir imparator örneği üzerinden "verimli yönetim teknikleri" ve danışmanlara bağımlılık gibi konuları müzakere eder.

 

Halk, anlatıda "potansiyel bir kriz anı" ve hükümdarın kararlarını etkileyen bir belirsizlik faktörü olarak sunulur.

Danışmanlar, halkın tepkisinden ve "söylentilerden" korktukları için imparatora adil bir yargılama yapmasını tavsiye ederler.

 

Çatışmanın sonunda, Diocletian üvey annesinin gizli sevgilisini (Yeşil cübbeli bakire) tüm halkın önünde ifşa eder. Bu ifşa ve imparatoriçenin itirafı, hukuki düğümü çözer ve idamla sonuçlanır.

 

Metin tarihsel olarak tipik bir "kadın düşmanı yazı" olarak kabul edilse de, modern araştırmalar bu temanın hicivsel veya didaktik işlevlerine odaklanmaktadır.

 

Sonuç

SWM'nin benzersiz modüler yapısı, yerel çevirmenlerin ana yapıyı bozmadan modülleri değiştirerek farklı vurgular (kadın düşmanlığını artırma veya azaltma gibi) yapmasına olanak tanır.

 

Metinlerin dijital yöntemlerle ve "anlatı modülleri" üzerinden karşılaştırılması, geleneksel okumaların göremediği sistematik değişimleri ortaya koymaktadır.

 

SWM, yerel yazarlara 'katı karşıt-tartışmacı' yapıda kapsamlı değişiklikler yapmadan / bireysel yönleri vurgulama olanağı sunmuştur.

…