Carlo Diano - Antik Yunan Tragedyasının Sosyal ve Siyasi Arka Planı - Notlar

Carlo Diano - Antik Yunan Tragedyasının Sosyal ve Siyasi Arka Planı - Notlar

Carlo Diano, Opere, Giunti Editore S.p.A. Bompiani, Floransa, 2022

 

Carlo Diano’nun Mayıs 1969’da Ulusal Antik Drama Enstitüsü’nün Antik Drama Çalışmaları Üzerine Üçüncü Uluslararası Kongresi’nde sunduğu "Antik Yunan Trajedisinin Sosyal ve Siyasi Arka Planı" başlıklı tebliğidir.

…

 

Aeschylus ve Teb'e Karşı Yedi

M.Ö. 467 tarihli oyundaki Teb şehri savunması, gerçekte Atinalıların Pers istilası korkusunu ve Themistokles'in siyasi durumunu yansıtır.

Aeschylus, Apollon kehanetini yenileyerek bireysel/soylu aile hırsları (genos) ile şehrin ortak düzeni ve yasaları (polis) arasındaki çatışmayı öne çıkarır. Eski aristokratik ailelerin (Alkmaeonid'ler vb.) aşırı gururu (hybris) şehri yıkıma sürüklerken, Aeschylus polis'in üstünlüğünü savunur.

 

Sofokles’in Antigone’si

Antigone (M.Ö. 442), Perikles ve filozofu Anaksagoras tarafından kurulan, tanrısal ve geleneksel değerlerin yerine insani aklı ve doğa yasalarını (fysis) koyan ilk rasyonel/seküler Atina Devleti'nin bir eleştirisidir.

Kreon karakteri, 443'te tek başına iktidarı ele geçiren Perikles'i (strategos) simgeler. Kreon'un "devletin çıkarını aile sevgisinden ve kutsal/yazısız kanunlardan üstün tutan" katı siyasi aklı, aileyi ve kutsalı yıkarak tiranlaşır.

 

Oyundaki ünlü "İnsandan daha korkunç/şaşırtıcı bir şey yoktur" (vv. 332-375) korosu, Anaksagoras'ın teknoloji ve medeniyet gelişim teorisini özetler; ancak insanın tanrısal adaleti ve adil kanunları unuttuğunda felakete sürükleneceğini ihtar eder.

 

Oedipus Rex

Oyunun ortasındaki ünlü koro pasajı (vv. 863-910), aşırılığın tiranlığı doğurduğunu, ilahi ve göksel yasalara çiğneyen oligarkların demokrasiyi ve dindarlığı tehdit ettiğini vurgulayan tutkulu bir demokrasi savunmasıdır.

 

Euripides'in Fenikeliler’i ve Sofokles’in Oedipus Kolonos'ta Oyunu

Euripides (Fenikeliler, M.Ö. 410), Thebes efsanesini insani hırs ve para sevgisine indirgeyerek Atina'daki iç savaşın (stasis) yıkıcılığını ve Alkibiades figürünün yarattığı tahribatı işler.

 

Sofokles son eserinde, Atina'nın yıkımın eşiğinde olduğu Peloponez Savaşı sonlarında, Oedipus'u Atina'nın kutsal toprağı Kolonos'a getirerek şehre ilahi koruma, dindarlık ve kutsal umut vaat eder.

Metnin sonundaki "Attika'nın Övgüsü" ilahisi, Atina'nın ebedi güzelliğine, zeytin ağaçlarına ve tanrıların (Athena, Poseidon, Dionysos) koruyuculuğuna yakarıştır.

…