Carlo Diano - Medea Üzerine Notlar - Notlar

Carlo Diano - Medea Üzerine Notlar - Notlar

Carlo Diano, Opere, Giunti Editore S.p.A. Bompiani, Floransa, 2022

 

Alkestis: Doğurgan, besleyici, hayat veren ve lütuf taşıyan tatlı yönüdür.

 

Medea: Yıkıcı, anaç olmayan, mutlak öfkesiyle yok eden ama aynı zamanda dönüşümün/yeniden doğuşun gücü olan korkunç yönüdür.

 

Her kadında var olan bu ilahi potansiyelde Medea ve Alkestis aynı madalyonun iki yüzüdür; Medea’nın yıkımında da Alkestis’i yücelten mutlak aşkın derin izleri bulunur.

 

Euripides öncesi gelenekte Medea’nın çocukları ya istemsizce bir tanrılaştırma ayininde (Hera Akraea tapınağında) ya da Korint halkı tarafından öldürülmüştür. Çocuk katliamını, Jason'ın ihanetini, Creon ve kızının oyuna dahil edilmesini kurgulayan doğrudan Euripides'tir.

 

Yunan ahlakındaki "dostlara iyilik, düşmanlara zarar" ilkesi ve öfke krallara özgüdür. Ancak Medea bunu kadınlığın en temel direği olan yatak/evlilik (lekos) kışkırtmasıyla birleştirir. Erkek açıkça güçle savaşırken Medea öfkesini dişi bir aslan gibi "bilgelik ve hile sanatıyla" silaha dönüştürür.

 

Oyunun sonundaki Güneş’in kanatlı arabası (ex machina) ve Aegeus'un aniden ortaya çıkışı:

Güneş’in torunu olan Medea sıradan bir insan değildir; o, yaşamın merkezine bağlı her kadında beliren tanrısal doğanın kendisidir. Oyunun doruk noktasındaki "Gidin! Gidin!" çığlığı, Medea'nın içindeki Tanrıça ile Kadın'ın trajedi yaratan içsel çatışmasıdır. Trajedi sonunda tanrıçanın zaferiyle noktalanır.

 

Jason, aklın ve günlük pratiklerin sesidir (evliliği çocukların geleceği için yaptığını savunurken samimidir). Ancak akıl, hayatın derin dinamikleriyle her zaman örtüşmez.

 

Sahnenin finalinde Medea, Güneş’in ışık saçan arabasında yüksekte, öldürdüğü evlatlarının cesetleriyle ilahi ve korkunç bir konumda dururken; Jason aşağıda, günlük yaşamın sığlığında paramparça olmuş bir halde çığlıklarıyla baş başa kalır.

…