İbn Arabi - Risaleleri 2 - 7. Kitap: Kitabu't Teracim

7. Kitap: Kitabu't Teracim

Tercümeler Kitabı

Alıkonduğun, engellendiğin zaman, budur bağışı. Sana bahşedildiği zaman, budur engellemesi.

Yaptığın şeydir sana geri dönen. Ne ekersen onu biçersin.

 

Tercüme Babı

Senin yanında olan her şey O'ndandır; senin yanında olan şeylerin içinde kendini sana gizlemiştir.

Yabancı olan bunu birleşme/ittihat sanır, oysa bu ittihat değildir. Tahkakuk eden, Rabbinden başkası ile konuşulmasını kıskanan 'Gayur'dur.

 

Büyüklük Tercümesi Babı

Asıl tevazu, Allah'ı bilmenle arkadaşlık etmendir.

Müşrikler, uluhiyet vasfının kulluk ettikleri varlığın içinde olduğunu sanıyorlardı.

 

Fetih Tercümesi Babı

Sen kevnsin, Allah ise seni var edendir. Varlığı seninle açmıştır; sen varlığın anahtarısın.

 

İcabet Tercümesi Babı

Hakkı Hak ile bilirsin, halk ile değil. Hak ile halkı tanırsın kendinle değil...

Hakkı yollarda arama, çünkü ortada O'na giden bir yol yoktur.

 

Tarif Tercümesi Babı

Her grup bir dil geliştirmiş, maksada varmak için bir lisan edinmiştir.

Zaman hep varlıklarla beraberdi.

 

Sebat Tercümesi Babı

O'nu fikirle, akıl gücüyle arayan biri, hakkı bilme hususunda dişe dokunur bir şey elde edemez.

Hakkı Haktan iste.

 

Adalet Tercümesi Babı

Hepsini de Allah yaratmıştır ve herkes Allah'a aittir. Bu yüzden Allah'ın kullarına saygı göstermek Allah'a saygı göstermektedir.

Halka Hakkın gözüyle bakan onlara merhamet eder. İlim gözüyle bakansa onlara buğzeder.

Oysa Allah'ın muradı bekadır. Beka da rahmete aittir.

 

Tazim Tercümesi Babı

Bir mahluk seni korkutmasın. Bir kimseyi mahluk korkutursa, onu helak eder.

Kalbine Haktan başkasının hükmettiği biri nasıl görsün Hakkı!

 

Nefsini tercih edip anmadan önce Allah'ı an; kim hakkı kendine tercih ederse hak da onu kendine tercih eder.

 

Minnet Tercümesi Babı

Açıklık ediplerin özelliği, sırlar ise emin kimselerin hususiyetidir.

Vehb yoluyla Allah'ın zatının bilgisine, kesb yoluyla da varlığının bilgisine ulaşılır.

 

İzzet Tercümesi Babı

İki sıddık (mutlak hakikat iddiacısı) tek bir makamda cem olamaz.

Hak seni kendine çağırırsa, ancak senin üzerinde O'nun sıfatları olduğu zaman çağırır.

Müşahede esnasında hak ile nimetlenmek caiz değildir. Çünkü müşahede yok olmaktır; onda lezzet olmaz.

 

Varlık Tercümesi Babı

Kul, nefsini hakka vekil kılıp iddiada bulununca teklif (sorumluluk) altına girer.

Hak seni nefsine vekil kılınca, iddiada bulundun. Bunun üzerine seni mükellef kıldı.

Dünya var oldukça mutluluk da yorgunluk ve zahmet de var olacaktır. Burası erime ve ayrışıp arınma yurdudur.

 

Cem Tercümesi Babı

Kulun kurtuluşu ilâhî tasarrufu sadece teorik olarak bilmesinde değil, Hakk'ın emrine bizzat uymasındadır.

 

Takdis Tercümesi Babı

İlim cehaleti kaldırsa da tek başına saadeti sağlamaz; ona imanın eşlik etmesi gerekir. Hakkı bildiğini iddia etmeyip acziyetini kabul edenler O'nu müşahede edebilirler.

 

İstiva Tercümesi Babı

Veliler, varisi oldukları peygamberlerin niteliğine göre ahirette binitlere (Burak veya merkep) sahip olurlar.

Veliler Hakki talep ettikleri zaman, bu, bir isimle bir isimden diğerine intikal etmekten ibarettir.

 

Batın Tercümesi Babı

Hak özü itibariyle bâtındır ve doğrudan zahir olsa her şeyi yakardı.

Hakk'ı bilmek ancak yakin nuru ve kalp gözüyle tecelli eden zuhuru idrak etmekle sahih olur.

 

Rahmet Tercümesi Babı

Hak'tan yüz çeviren kişi, hakikatte kendi suretinden ve kendi nefsinden yüz çevirmektedir.

 

Öğüt Tercümesi Babı

Öğüt seni ayırır... Hatırlatma ise seni birleştirir.

Öğüt müminler için, hatırlatma ise arifler içindir.

 

Benlik Tercümesi Babı

Mutlak manada "ben" diyen malik olur; benliğini bir şeye bağlayan ise o bağlandığı şeyin hükmüne girer.

Zamirler, bitişmeyi ve ayrılmayı doğurur. Şu halde hangi zamirle hitap ettiğine bak.

 

Efendilik (Liderlik) Tercümesi Babı

Liderlik edilenler olmadığı zaman liderlik de olmaz.

 

Bahşetme Tercümesi Babı

İsteyen sadece talep ettiğini alırken, Hakk'ı arayan O'nun kendisini bulur.

Varlıkta en gizli olan şey şirktir.

 

Kemal Tercümesi Babı

Dil bir kilittir; kalpteki hikmet ve mal (ilim) saklanmak için değil, cömertçe harcanmak için var edilmiştir.

Cimrilik eden ancak kendi nefsinden cimrilik eder.

 

Şeriat ve Hakikat Tercümesi Babı

Şeriat bir beden ise hakikat onun ruhudur.

Kul, nerede olursa olsun kendisinden ayrılmayacak olan marifetullahı (Allah'ı bilmeyi) elde etmeye çalışmalıdır.

 

Habibe b. Said Tercümesi Babı

Latif varlığın (ruhun/meleğin) rahatı ve kemali ancak cismin varlığı ile mümkündür; cisim dünyada da ahirette de zorunludur. Varlıktaki zıtlıklar (Tuba ve Zakkum gibi) birbirinin değerinin bilinmesi için takdir edilmiştir.

 

Döndürme Tercümesi Babı

Ey Mürid! Tahtının dayanakları senden eşyanın aslını bilmeyi ister.

Allah'a olan / Uzaklık yoksulluğa, yakınlık varsıllığa vesiledir.

Ey gölgesi kendisinin değerini kendisinden daha iyi bilen! Ne zaman kurtulacaksın!

 

Müşavere Tercümesi Babı

Bilgi topluluk ve varlık pınarından doğar.

Haktan başkasına sarılan helak olur.

Hak varlıkta birdir, insan da oluşta (kevn) birdir.

Kâinat iki kabzadan zuhur etti

Ey salik! Gücün yettiğince beşeriyet perdesinden sakın.

 

Hükümdara Hamdetme Tercümesi Babı

Ey Salik! Hakkin, senin kendisine yükselişin derecesine göre diktiği işaretlere bak!

Hiçbir zaman, ben yalnızım deme.

Herkesle Onun ahlakı üzere beraber ol ki O da seninle beraber olsun.

 

Mağfiret Tercümesi Babı

Kıyamet günü bu bir rahmet, diğer doksan dokuz rahmete eklenir ve Allah bununla bütün mahlukata rahmet eder.

Allah ismi düşmanlarını kahreder

Alem ve insan birbirini bütünler.

 

İhlas Tercümesi Babı

İhlas menzilde hiç kimseyi bırakmaz.

Dinin çocuğu senin dostun, çamurun çocuğu senin düşmanındır.

 

Doğruluk Nurunun Gönderilmesi Tercümesi Babı

Geri kalma.

Yemin etme, "İnşallah" de

Ki olaya ilahi dileme hakim olsun ve sen de rahat edesin.

Bedbaht insan ahirette gariptir, mutlu insan da dünyada gariptir.

 

İlk Saf Tercümesi Babı

İlk safta duran kimse, ruhların saflarını en mutedil halde gözlemler.

 

Toplama ve Varlık Tercümesi Babı

İnsan varlığın kalbi ve merkezidir.

Ayın artışı uzaklığın ve müşahedenin habercisidir. Eksilmesi ise yakınlığın ve perdelenmenin habercisidir.

Hakkın yanına girdiğinde, çok özel kişilerden başka kimse onu bilmez, saygı göstermez.

 

Kapıların Açılması Tercümesi Babı

Övgüler kimin üzerinde toplanmışsa, bütün hayırların kapıları onun için açılmıştır.

 

Mülkün Malikinin Tercümesi Babı

Bir kimseye bir hilat giydirilmişse, giydirilmiştir.

Yeryüzünde sürekli zikirle (teşbih ve tehlil) dolaş

Ta ki kendinden ya da konuşmayan varlıktan cevap alıncaya kadar.

Allah'ın zikrinden başka kalbindeki her şeyi boşalt. Çünkü zikir kapıyı çalmaktır.

Kim Allah'a gerçekten secde ederse, ebediyen başını secdeden kaldırmaz.

 

Nefis ve Ruh Arasında Ortaklık Tercümesi Babı

Veliyi hal çevirir, Nebi hali döndürür.

Muhammedi makam, önderlik makamıdır, Ondan başkası ise Ona yönelmek durumundadır.

 

Ebedi ezele doğru çevir. Çizgi birleşsin.

 

Taksim Tercümesi Babı

Namazı kulumla aramda taksim ettim

 

Sebeb Tercümesi Babı

Kulun infak etmesi, ilahi cömertliğin anahtarıdır.

Pişip olgunlaşmak değişmenin sebebidir.

 

Müzik dinleyenler... mahlukat içinde haktan en uzak kimselerdir.

Kul, Hak ile veya Hakkın kelamı ile Hakka yaklaşandır

Kelimeler varlıklardır.

 

Aksa Tercümesi Babı

O halde en en şerefliye yönelmekle onurlan.

Azamet arifi bürüyünce hareket (sevinç) durur.

Bütün varlıklar, aklını kullanan topluluk için hakka delalet eden ayetlerdir.

Bozgunculuk karayı ve denizi kapladığı zaman yeryüzünden göç et, helak olmak korkusuyla himmetini göklere, yücelere yönelt.

 

Mümin yardım görür, bunda kuşku yoktur, asla yüz üstü bırakılmaz.

 

İbadet Arzının Tercümesi Babı

Sınama amaçlı bela dua ile eş zamanlıdır. Sınandığın sürece dua etme, istekte bulunma.

Evi mamur kılan içinde oturanlardır, evlerin en zayıfı olsa bile.

 

İnsan eskir ve onu zaman eskitir... O halde nefse nefisle karşılık verilir.

Göç yurdu vatan değildir.

 

Edeb Tercümesi Babı

Sözlerinde remzi kullananlar bu yönteme iki şeyden dolayı baş vurmuşlardır: Bir zarar ihtimalinden dolayı ya da saygısızlıktan dolayı.

Kalbini Mekke gibi yaparsan, isimlerin hakikatlerinin ve varlıkların hakikatlerinin ürünleri oraya akar.

 

Behimeler Tercümesi Babı

Hakkı Hak ile bulursun; onu kendinle arama

Ey kul! Sana ait olmayan şeyle başkasına karşı üstünlük taslıyorsun.

 

(İnsanlar üzerinde saltanat ve güç kurmak isteyenler) Allah, onun kalbini bir meşguliyetle doldurur ki, değeri bilinmez.

 

Fiyat Tercümesi Babı

Sen ancak öğüt vericisin. Onların üzerinde bir zorba değilsin.

Sınırlandırılamayanın sınırı hakkında soru soran biri cahildir.

 

Eğer cem ve varlık pınarında isen 'Hepsi Allah'dandır' de. Şayet ayrışma pınarında isen 'Onu bana şeytandan başkası unutturmadı.' de.

 

Çorak araziye ekin eken, hasat zamanı pişman olur.

 

Terazini kendinle rabbin arasına ve kendinle insanlar arasına kur. Verdiğin zaman fazla ver, kendine aldığın zaman eksik al.

 

Sana Söylüyorum Komşu Sen Dinle (Kızım sana söylüyorum gelinim sen anla) Tercümesi Babı

Rakip ve sevgili birlikte senin yanına geldiklerinde rakibe sevgili lisaniyle hitap et, sevgili seni dinler. Rakibin lisanını anla.

 

Halk ile beraber olmakta rahat yoktur; Hakka dön

 

Arkadaştan korun, çünkü o, senden ayrılmayan düşmanındır... Arkadaşlarından sana en yakın olanı nefsindir.

 

Karanlık ve Nur Tercümesi Babı

Dünyaya bir kere bakan, cennetten yüz derece iner, cehenneme de yüz dereke girer.

 

Dilin mühürlenmeden önce, dilini tut.

Hiçbir nur yoktur ki, karşılığında bir karanlık olmasın. Her karanlık nurunun miktarınca belirir.

 

"Ve enne ilâ rabbike't münteha / Ve Şüphesiz En Son Varış Rabbinedir." Tercümesi Babı

Son varışın Rabbinedir, çünkü senin ıslahın O'na aittir.

Hak, kendisiyle, huzurunda ismini kendi üzerinde gören herkes arasına perde koymuştur.

 

Alimin Tercümesi Babı

Hükmü icra etme iktidarına sahip olandan kork.

Her şeyi ilim hazinesinden infak etmiştir. İlim haktır, hak ilimdir.

 

İnayet Tercümesi Babı

Hak ile olduğun zaman, düşmanların eli sana uzanamaz. Çünkü izzetin ihatası altında olursun.

 

Kaza/Kader Tercümesi Babı

İsteme; çünkü istemek yazılanı değiştirmez. Ancak isteğin yazılanla ilgili olması başka. O halde kitapta yazılana vakıf ol.

Hiçbir varlık yoktur ki, O, onun perçeminden tutmuş olmasın.

 

Minnet Tercümesi Babı

İzzet perdesi kalkmaz ve kalkması da mümkün değildir. En son kalkan perde, O'nun veçhindeki Kibriya perdesidir.

Senin hakkı görmen, hakkın senin üzerine serdiği bir perdedir.

Hak sınırlandırılamaz ki, zihinde muhafaza edilsin.

Benzeri gibi bir şey olmayan, ancak benzeri gibi bir şey olmayanı görür.

 

Hak görülendir.

Hakkı dünyada basiretle görürsün, ahirette ise gözle görürsün.

 

İbadet Tercümesi Babı

Sen hakkı zikredersen, O da seni zikreder. Sen: Ya rabbi! dersen, O da: Ey kulum! der.

Dua, kulluktur. Zikir ise efendiliktir. O'na dua eden, O'na ulaşır. O'nu anansa O'nun yanındadır.

Dua, seslenmektir. Seslenmek ise uzaklığın kendisidir.

Aklın için hakkı zikret. Ama nefsin için cennet isteyerek O'na dua et, O'nun için değil.

 

Gayb Tercümesi Babı

Kalp gözü de tıpkı yüzdeki göz gibi yedi tabakanın nüfuz etmesinden sonra görür (zar (katılıktır, kalp gözünün varlığıdır), nitelik (kalbin cismidir), taalluk, düşünce girişi, arındırma, zaman, ulaşma) ... Bu tabakalar geçildikten sonra gayb menzillerinin ilkine nüfuz eder.

 

Vefa Tercümesi Babı

Kendisine ait bir hakkı dünyada hakkın yanında bırakan kimse onu ahirette alır.

 

Anlama (Fehm) Tercümesi Babı

Müşahede ile birlikte anlama yoktur.

Anlama kendini beğenmeyi ister... Büyüklük, Hakkin ridasıdır. Kim bu ridayı giyinirse kırılır, parçalanır.

 

Bilmeyenin keyfiyet talep etmesinde şaşılacak bir şey yok.

 

Onaylama Tercümesi Babı

Bana verdiğiniz sözünüzü (ahdinizi) yerine getirin ki, ben de size vaat ettiklerimi vereyim.

 

Eğer umutları beklemek olmasaydı, beklentilerle sevinilmezdi.

 

Boyun Eğdirme Tercümesi Babı

Hak insanı talep eder, makamlar da onu talep eder. O, icabet eden içindir.

İnsan hallerde Haktan perdelenmiştir, makamlarda ise O'na görünmektedir.

 

Hal helak edicidir, makam kurtarıcıdır. Ne var ki, makamda iddiada bulunmak helak ederken, halde iddiada bulunan kişi sorumlu tutulmaz.

 

Nefyetme ve Tenzih Tercümesi Babı

Bir Hak davetlisinin herhangi bir makama davet ettiğini duyduğunda, bil ki, O'nunla ilgili olarak seni çağırdığı makamda o da seninle beraberdir.

 

Hiçbir şey haktan kaçmaz. O, her şeyle beraberdir. Dolayısıyla O da hiçbir şeyden ayrılmaz.

 

Kudret Tercümesi Babı

Var edilen varlıklar hakikatlerden oldukları halde hakikatler üzerinde etkili olamazlar.

 

Kim amaçlarından soyutlanırsa, hastalığının şiddetinde emin olur.

 

Zikir Tercümesi Babı

Arif hakkı kıskanmaz, bilakis O'nu kullarına aşık eder, O'nu kullarına sevdirir.

Kim nefsinden hakkı kıskanırsa, nefsini bilmemiştir, dolayısıyla rabbini bilmemiştir.

 

Yakınlaşmanın kanıtı, nefsine döndüğünde kıskançlığın ortadan kalkmasıdır.

 

Sevgi (Muhabbet) Tercümesi Babı

Seven, kavuşmuş olsa bile özlem duyar.

 

Çevirme Tercümesi Babı

İlim talep eden, perde istemektedir. Ama ilmi ayn kapısından isteyen başka, ilmi terk eden de cahildir

İlimle birlikte durma.

Rabbim ilmimi artır

 

İlim, sabahı olmayan gecedir... ilmin delili malumunu gerektirir. Hak ise bilinmez.

 

Nuranî Tercümesi Babı

Rüyet perdedir. Ev de perdedir, Çünkü karanlıktır. Şu halde karanlık perdedir.

 

Yakınlığın Miktarı Tercümesi Babı

Hak, senin sana yakınlığından daha yakındır.

Miktar senden zuhur eder ve sana döner. Onu kendinden başkasına nispet etmezsen, isabet edersin.

 

Soru Tercümesi Babı

Benlikle ilgili soru tuzağı doğurur. İki benlikle ilgili soru yavaş yavaş helake sürüklenmeyi (istidraç) doğurur... Soru sormayı terk etsen bu da uzaklığı getirir. Rahat yok mu!

 

Ceza Tercümesi Babı

Senin niteliğin sana döner. Hak ile beraber olduğun sürece seninle olur.

 

Hidayet Veren Tercümesi Babı

Kavuşmadan önce bir hayret, kavuşma esnasında bir hayret ve dönüşte bir hayret vardır.

Eğer hak senin nefsini sana gösterse, hayrete düşersin. İlmi terk eden de cahildir.

…

İbn Arabi - Risaleleri 2 - Notlar

Vahdettin İnce, Kitsan