Harro von Senger - Savaş Hileleri 1 - Notlar

Harro von Senger - Savaş Hileleri 1 - Notlar

Strategemler 1, Çinlilerin Ünlü 36 Strategemi

Mütercim: Mekin Özbalta, 2. Basım, Anahtar Yayınları, 2000

 

Önsöz

Hikâye, Üç Krallık Dönemi’nin efsanevi stratejisti Zhuge Liang’ın (Kong Ming), 150.000 kişilik düşman ordusuna karşı yalnızca 2.500 askerle kenti savunmasını anlatır.

Zhuge Liang, kentin kapılarını sonuna kadar açtırır; askerleri sivil kılığına sokarak kapı önlerini süpürtür. Kendisi de gözcü kulesine çıkarak tütsüler yakar ve neşeyle çalgısını (guzheng/gitar) çalmaya başlar.

Düşman generali Sima Yi, Zhuge Liang’ın son derece ihtiyatlı ve asla gereksiz risk almayan mizacını bilmektedir. Kentin açık kapılarını ve Zhuge Liang’ın rahat tavırlarını görünce, bunun arkasında büyük bir tuzak ve pusu olduğunu düşünerek ordusunu geri çeker.

 

Zayıflığı güç gibi göstermek

…

Diğer bir hikaye / Oğlu olmayan bir adam eve kuma getirmek istemekte, ancak karısı buna şiddetle karşı çıkmaktadır.

Akıllı yeğen, eline mezura alıp evin çevresini abartılı hareketlerle ölçmeye başlar. Yengesine, bir mirasçısı olmadığı için amcası öldüğünde evin kendisine kalacağını ve gelecekte buraya yeni bir ev yapacağını söyler.

Mülkün ve mirasın yabancıya/yeğene kalacağını anlayan yenge, mirasçı bir çocuk doğuracak kuma fikrine anında razı olur ve bizzat kocasını zorlar.

…

 

Giriş: Bir Sözcük Keşfedildi

"Strategem mi, o da ne?"

Grekçe strategema (komutanlık sanatı / savaş hileleri) kökenli sözcük, Batı dillerinde (özellikle Almancada) olumsuz anlam taşır.

Batı kültüründe "hile" (Almanca List), Hristiyanlık öncesi dönemdeki olumlu "bilgelik/büyü bilgisi" anlamını yitirerek ahlaken kötü bir etiket kazanmıştır.

 

Çin dilinde strategem karşılığı kullanılan ji veya zhi ideogramları, değer yargılarından bağımsız; "hesaplama", "planlama", "bilgelik" ve "akıllılık" anlamına gelir. Çin düşüncesinde bir strategem uygulamak ahlaki bir kusur değil, rasyonel bir akıl yürütme ve zekâ göstergesidir.

 

36 sayısı tesadüfi değildir; I Ging kehanet kitabında "karanlığı, gölgeyi ve gizli olanı" temsil eden Yin gücünün 6 karakteristiği vardır. 36 sayısı, Yin’in karesinden türemiştir ve tüm hilelerin/kalkülasyonların toplamını temsil eder.

 

Taoizmin "görünmeden, çaba harcamadan etki yapma" (wu wei) ilkesi strategemlerin ruhunu oluşturur.

 

Sun Tzu’nun eserinde en yüce zafer, silah kullanmaksızın "strategem yoluyla" düşmanı teslim almaktır.

Günümüzde temel kabul edilen 36 strategemlik tam katalog, 1941 yılında Chengdu'da bir sokak satıcısından alınan el yazması bir metinle (Ming Hanedanı sonlarına, 16.-17. yüzyıla ait) gün ışığına çıkmıştır. Metin, son derece kısa (toplam 139 ideogram) ve soyut ifadelerden oluşur.

 

Bir strategem; zor durumlardan çıkmayı, inisiyatif almayı, görünmeden yönlendirmeyi ve rakibi güç kullanmadan saf dışı bırakmayı hedefleyen planlı bir eylemler bütünüdür.

 

Çin Halk Kurtuluşu Ordusu, strategemleri tarihsel bir miras olarak benimser ve modern Marksist askerlik kuramıyla sentezler.

 

Erdemli sözler diplomasi ve ikna için kullanılabilir fakat bilfiil erdemle savaş veya rekabet kazanılamaz. Toplum sivilleştikçe yalan ve hile artar; bu yüzden sivil dünyada da strategemler birer savunma ve saldırı aracıdır.

 

1. Strategem

İmparatoru Yanıltmak ve Denizi Aşmak

denizden ölümüne korkan ve seferi yarıda kesmek isteyen Tang İmparatoru Tai Zong'u (Gao Zong) habersiz bir şekilde denizi aşmaya ve Kore seferine devam etmeye ikna etmek için imparator, zengin bir toprak sahibinin köşkü olarak tanıtılan 10.000 çadır beziyle kamufle edilmiş büyük bir gemiye bindirilir.

Rüzgâr ve dalga seslerini fark edip perdeyi açtığında açık denizde olduğunu anlar, ancak iş işten geçmiştir; artık özgüvenini yeniden kazanarak doğuya doğru ilerler.

 

Hikayenin başka bir versiyonu / Üzerinde evler, sokaklar, çimler ve rüzgâr almayan bir köşk bulunan devasa bir ahşap kent inşa ederler. Fırtına dinince burayı "karadaki bir kale" gibi göstererek imparatoru kandırırlar; böylece imparator denizde olduğunu hiç hissetmeden hedefe varır.

 

Söz Bozma

Zhuge Liang evlenmek ister. Güzelliği ön planda tutan yengesi “sığ” bir gelin aramaktadır. Zhuge Liang ise zekâ, yetenek ve erdeme önem vererek "çirkin kız" olarak tanınan Huang Zhengying'i ister.

Yengesi ve arkadaşları bu "çirkin" kızla evlenmesine şiddetle karşı çıkınca Zhuge Liang, strategemi devreye sokar. Kızla evlenmekten vazgeçtiğini bildiren görünüşte sitemkâr ve sözünden döndüğünü belirten bir şiir (akrostiş / gizli kuyruk şiiri) yazar. Şiirin her dizesindeki son sözcükler bir araya getirildiğinde "Kararım asla değişmedi!" cümlesi çıkmaktadır. Sadece zeki olan müstakbel gelin bu mesajı anlar ve gizlice düğün hazırlıklarına başlar; yengesi ve arkadaşı ise Zhuge Liang'ın sözünden döndüğünü sanarak rahatlar.

Zhuge Liang, yeni gelin adaylarını sürekli ziyaret edip reddederek herkesin gözü önünde "evlilik arayışındaymış" izlenimi verir. Çevresindekilerin olan biteni kendi algıladıkları biçimiyle kabullenmelerini sağlar.

Düğün günü gelin tülünü kaldırdığında iş işten geçmiş, "deniz aşılmış" ve bir oldu-bitti yaratılmıştır.

 

Herkesin gözü önünde duran apaçık bir gerçeği/eylemi kullanarak asıl gizli amacı maskelemek…

 

Düşman kuşatması altındaki kenti kurtarmak isteyen Tai Shici, her gün kentin kapısı önünde zararsız bir şekilde ok atış talimi yapar. Düşman askerleri zamanla bu duruma alışır ve ilgisini kaybeder. Dördüncü gün Tai Shici, duyarsızlaşan düşman hattını yararak yardım birliklerini çağırmak üzere kaçmayı başarır.

 

Sui generali He Ruobi, Chen devletine saldırmadan önce birliklerinin yerini üç kez değiştirir. Düşman ilk yer değiştirmede alarma geçse de üçüncüde konsantrasyonunu kaybeder. Sui ordusu tam bu uyuşma anında saldırarak zafer kazanır.

 

Süper güçlerin (ABD ve SSCB) "barış ve güvenlik" kavramları arkasında silahlanma yarışını tırmandırması.

 

Almanların, Fransa'ya saldıracaklarına dair 29 kez yanlış alarm/dezenformasyon yayarak Fransız savunmasının teyakkuz gücünü tamamen kırmaları ve ardından kolayca ülkeyi işgal etmeleri.

 

2. Strategem

Zhao'yu Kurtarmak İçin Wei'yi Kuşatmak

Düşmanın doğrudan saldırdığı veya güçlü olduğu yere (doluluk/güçlü nokta) göğüs göğüse karşı koymak yerine; düşmanın savunmasız bıraktığı, hayati önem taşıyan zayıf noktasına (boşluk/Aşil'in topuğu) saldırmak…

 

Wei devleti, en seçkin birlikleriyle Zhao devletinin başkenti Handan'ı kuşatır.

Zhao devleti, savunmasız kalan Wei'nin başkenti Daliang'a saldırır.

Wei ordusu kendi ülkesini kurtarmak için kuşatmayı kaldırıp geri dönmek zorunda kalır ve yolda pusuya düşürülerek yenilir. Zhao devleti böylece kurtarılır.

 

Bu strategem, Sun Tzu'nun Savaş Sanatı kitabında geçen "doluluktan uzak durup boşluğa yönelmek" felsefesine dayanır. Güçlü olan noktadan kaçınıp, zayıf ve hazırlıksız noktaya yıldırım hızıyla saldırmak esastır.

 

3. Strategem

Başkasının Hançeriyle Öldürülmek

Düşmanı dolaylı yoldan, yabancı bir el (veya aracı) vasıtasıyla saf dışı bırakmak…

 

Lü Yijian ve adamları, muhalif Fan Zhongyan'dan açıkça idam ettirerek ya da ceza vererek kurtulamayacaklarını anlar.

Fan Zhongyan, "terfi ettiriliyormuş" gibi gösterilerek Batı sınırındaki isyanı bastırmak üzere ordu komutanlığına atanır.

Hiçbir askeri tecrübesi olmayan Fan Zhongyan başarısız olur ve böylece muhalif lider tasfiye edilir.

 

Kral Davut, Uria'nın karısı Bathseba'ya aşık olur. Uria'dan kurtulmak için onu cephede en ön safta görevlendirir. Böylece Kral Davut, Uria'yı kendi eliyle değil, Ammonitlerin kılıcıyla (hançeriyle) öldürtmüş olur.

 

1936'da Alman gizli servisi, Tukaçevski'nin vatan haini olduğuna dair sahte belgeleri Stalin'in eline geçirir. Stalin generalini idam ettirir; Stalin, Almanlar'ın hançeri olur.

 

1944 Varşova Ayaklanması / Stalin, Varşova'daki Polonya yeraltı ordusunu komünist yayılmanın önünde engel görür. Kızıl Ordu'yu durdurarak Almanlar'ın bu Polonya ordusunu imha etmesini bekler.

 

4. Strategem

Yorgun Düşmanı Sükunetle Beklemek

Beklemek burada, düşmanı arzu edilen yöne çekip gücünü tüketmeye zorlayan aktif ve planlı bir stratejidir.

Savaş alanına önce gelen ve rakibini bekleyen sakindir; sonradan gelip ayağının tozuyla savaşa giren ise bitap düşer.

 

Wei ordusu Zhao’yu kuşatınca, Qi ordusu, Zhao’ya gitmek yerine Wei’nin başkentine yürüdü ve orada düşmanı bekledi. Wei ordusu başkentini korumak için uzun ve yorucu bir yürüyüşle geri dönmek zorunda kaldı. Dinlenmiş olan Qi ordusu, bitkin halde alana varan Wei ordusunu vurarak zafer kazanmıştır.

 

Mao'nun Gerilla Savaşı Formülü

Düşman gelir, biz gideriz. (Geri çekilme)

Düşman mola verir, biz onu rahatsız ederiz. (Taciz/Yorma)

Düşman bitkin düşer, biz onunla savaşırız. (İmha/Strategem 4)

Düşman gider, biz onu avlarız. (Takip)

 

5. Strategem

Hırsızlık Yapmak İçin Yangından Yararlanmak

Düşman bir kaos içindeyse, kendi kendini yener.

 

1844 / 1. Afyon Savaşı sonrası Çin'in hezimete uğramasından yararlanan Fransız elçi Lagrene, zoraki Huangpu Antlaşmasını imzalatarak haksız ayrıcalıklar elde etmiştir.

 

1860 / İngiliz ve Fransızların Pekin'i işgal edip Yazlık Saray'ı yaktıkları kargaşa ortamında Rusya, baskı uygulayarak Pekin Antlaşması ile 400.000 km²'lik Ussuri bölgesini ilhak etmiştir.

 

6. Strategem

Doğuda Gürültü Etmek, Batıda Saldırmak

Düşmanı, seni beklemediği yerde vur.

 

Qi ve Han orduları Yan devletine saldırır. Yan'a yardıma gelen Chu ordusu, kentin batısını tutan Han ve doğusunu tutan Qi orduları arasında sıkışır.

Chu ordusu, kentin batı kapısını açtırıp atlıları gündüz şehre salar, gece meşaleler yaktırır. Qi ordusu, Chu ile Han'ın anlaşıp kendisine saldıracağını sanarak geri çekilir.

Yalnız kalan Han ordusu da gece korkudan çekilince Chu ordusu güvenle ülkesine döner.

 

Napoleon Mısır seferine çıkmak ister. Casusları vasıtasıyla İngilizlere Fransız donanmasının İrlanda'ya gideceği şayiasını yayar.

İngiliz Amirali Nelson Cebelitarık Boğazı'nı tutmak için batıya kayınca, Napolyon donanmasını rahatça Mısır'a (doğuya) sevk eder.

 

Sihirbazlar bakışları bir ele toplarken hileyi diğer elle yaparlar.

 

7. Strategem

Bir Hiçten Bir Şey Yaratmak

Bu stratejinin özü gerçekte var olmayan bir durumu/tehlikeyi (sahte görünüm / "hiçlik") kullanarak düşmanın veya hedef kişinin algısını yönlendirmek; ardından bu yanılsamadan gerçek bir avantaj, eylem veya somut bir sonuç ("bir şey") çıkarmaktır.

 

General Zhang Xun, kenti kuşatan düşmana karşı gece samandan 1000 korkuluk sarkıtarak ok yağmuruna tutulmasını sağlar ve binlerce ok kazanır. Ertesi gece düşman yine korkuluk sarkıtıldığını sanıp alay ederken, Zhang Xun gerçek askerlerini indirerek düşman ordusunu bozguna uğratır.

 

Yüzbaşı Gozeridse, mayını kalmadığında "Dikkat! Mayın!" levhaları koyarak düşman trafiğini durdurur ve topçu ateşiyle imha eder.

 

Gelin ile kaynana arasındaki şiddetli geçimsizliği çözmek isteyen Bay Wang, karısına "Annemi öldüreceğim ama şüphe çekmemek için 2 ay boyunca ona çok iyi davranmalısın" der. Gelin cinayet planı uğruna kaynanaya şefkat gösterir. Zamanla bu sahte davranış gerçek bir sevgi ve uyuma dönüşür; evdeki kavgalar son bulur.

 

Çin tarihinde pek çok şairin şiirleri, bağlamından koparılarak yönetime hakaret sayılmış ve şairler cezalandırılmıştır.

 

Küçük kurumlarda sevilmeyen kişileri üçüncü şahıslara uydurma raporlarla şikayet ettirmek veya patent dairelerine sahte icatlar sunmak da bu kapsama girer.

 

İnsanı çökertmek için izlenen yol

Politik söylentiler çıkarmak,

Başarısız olursa yolsuzluk/rüşvet suçlaması yapmak,

Başarısız olursa özel hayatında ahlaksızlık iddiaları yaymak,

Yine boşa çıkarsa kişinin çok gururlu ve kibirli olduğunu söyleyerek kişiliğine saldırmak.

 

8. Strategem

Görünüşte Asma Köprüyü Onarmak Fakat Gizlice Chencang'a Yürümek

Xiang Yu, Liu Bang’ı etkisizleştirmek için onu Hanzhong bölgesine sürer.

Liu Bang, geri dönmeyeceği izlenimi vermek için geçerken asma köprüleri yaktırır.

Liu Bang, doğuya sefer düzenlemek istediğinde birkaç askeri yanmış köprüleri onarması için görevlendirir.

Köprülerin onarılmasının yıllar alacağını düşünen Xiang Yu bu duruma güler.

Onarım gösterisi sürerken, Liu Bang’ın ana ordusu gizlice Chencang yolu üzerinden yürür. Gafil avlanan Xiang Yu yenilir.

Liu Bang bu zaferle Han Hanedanı'nın temelini atar.

 

1944 / Müttefikler, asıl çıkartmanın Dover üzerinden Calais’ye yapılacağı izlenimini vermek için sahte maket gemiler, sahte karargahlar ve Calais bölgesine yoğun bombardımanlar düzenlediler.

Almanlar ana savunmalarını Calais’de yoğunlaştırırken, Müttefikler asıl çıkartmayı beklenmeyen Normandiya bölgesine gerçekleştirdiler.

 

Savaşta olağan olandan yararlanılır; ancak zafere olağandışı (olağan olmayan) olanla ulaşılır.

 

9. Strategem

Karşı Kıyıda Yanan Ateşi Gözlemek

Olaylar kendi çıkarına olgunlaşana kadar taraflara müdahale etme, yardımda bulunma.

Zamansız bir mükellefiyet veya erken müdahale ile çatışan tarafları birleştirmekten kaçın.

Bırakıp tarafların birbirini yıpratmasını bekle, durum olgunlaştığında eyleme geçip "meyveleri topla”

 

Görünüşte hiçbir şey yapmamak, aslında bir şey yapmanın en yüksek biçimidir.

 

II. Dünya Savaşında Batılı devletler Nazi Almanya'sı ile SSCB'nin birbirini yıpratmasını bekleyerek "tepede oturup kaplanların kavgasını izleme" politikası güttüler.

 

10. Strategem

Gülücük Arkasına Hançer Saklamak

Zheng Hükümdarı Wu, Hu Prensliğini ele geçirmek ister ancak askeri gücü yetersizdir.

Kendi kızını Hu Prensi ile evlendirerek akrabalık kurar. Ardından kendi bakanlarından birini "Hu Prensliği'ne saldıralım" dediği için akrabasına hainlik önerdi gerekçesiyle idam ettirir.

Hu Prensi, Wu'nun tam bir dost olduğuna inanıp tüm savunma önlemlerini kaldırır. Zheng hükümdarı ani bir baskınla Hu Prensliğini haritadan siler.

 

General Tian Dan, Yan ordusu tarafından kuşatılan Jimo kentini korurken yaşlıları ve kadınları surlara çıkarır; düşmana teslim olacaklarını bildirip 1000 altın hediye gönderir.

Zafer sarhoşluğuna giren ve kentin teslim olmasını bekleyen Yan ordusu tüm savunma önlemlerini bırakır. Tian Dan gece vakti kentin kapılarını açarak ani bir baskınla düşman ordusunu bozguna uğratır.

 

Eğer düşman daha önceki davranışlarına ters düşecek şekilde birdenbire silahları bırakmayı ve barışmayı öneriyorsa, bunun arkasında mutlaka bir hile vardır.

 

(İltifat ağyaradır)

 

11. Strategem

Şeftali Ağacı Yerine Kuruyan Erik Ağacı

Bu strateji fedakarlık / özveri ve ihanet biçiminde uygulanabilir.

Aldatıcı bir manevrayla başkasını kurtarmak için kendini kurban etmek.

Aldatıcı bir manevrayla kendini kurtarmak için başkasını kurban etmek.

Aldatıcı bir manevrayla üçüncü bir kişiyi kurtarmak için bir başkasını kurban etmek.

 

Böcekler şeftali ağacına saldırdığında erik ağacı kendini feda eder.

Ağaçlar bile birbiri için kurban olurken, kardeşler bunu nasıl unutur?

 

Vietnam'ın Ming hanedanına karşı bağımsızlık savaşında (1418-1427) komutan Le-Loi çembere alınır. Generali Le-Lai, kralın elbiselerini giyerek düşman saflarına fırlatılır. Düşman onu kral sanıp öldürürken, gerçek Le-Loi kaçmayı başarır ve ileride Le Hanedanı'nı kurar. (Vietnam'da "Le-Lai kralı kurtardı" deyimi buradan gelir).

 

En zayıf atını rakibin en güçlü atıyla; en güçlü atını rakibin vasat atıyla; vasat atını rakibin en zayıf atıyla yarıştır: Zayıf ve vasat birlikleri düşmanın güçlü hatlarını bağlamak için yem olarak kullanırken, en güçlü birliklerle hedefe darbe vurarak genel zaferi kazanır.

 

12. Strategem

Koyunu Hafif Elle Alıp Götürmek

Bu strateji anlık fırsatları, düşmanın aymazlığını veya zayıflığını fark edip soğukkanlılıkla, zahmetsizce ve ürkütmeden kendi lehine kullanma esasına dayanır.

 

1943 / Alman zırhlı birlikleri Moskova'ya 30 km kalana kadar hızla ilerler; fakat lojistik bağları kopar ve arkalarında zayıf hatlar oluşur.

Sovyet Genelkurmayı düşmanın bu ilerleme sarhoşluğunu ve kopukluğunu bir zayıflık fırsatı ("koyun") olarak görür; yandan yaptığı taarruzla Alman ordusunu imha eder.

 

13. Strategem

Yılanı Ürkütmek İçin Çayıra Vurmak

Şüphe duyulan bir durumda belirsizliği gidermek, düşmanın/rakibin gizlendiği pusuyu veya niyetini açığa çıkarmak gerekir.

 

 

Han Hanedanı valisi Yin Wenggui, eşkıya lideri Xu Zhongsun’un başını infaz ettirerek bunu kamuya açık hâle getirir.

İdam edilen tek suçlu "vurulan çayır", korkudan titreyip yolsuzluğu bırakan diğer memurlar ise "ürkütülen yılan"dır.

 

Vali Wenming, bir askeri yanlışlıkla konsolosluk binasının önünde idam ettirir. Konsolos öfkeyle hesap sormaya geldiğinde vali durumu retorik bir kurnazlıkla kıvırır: "O asker Bokserlerdendi. Yoldaşları görsün ve konsolosluğunuzdan uzak dursun diye özellikle orada astırdım.”

 

1956-1957 / Çin Komünist Partisi, "Bırakın yüz çiçek açsın, bırakın yüz görüş birbiriyle yarışsın" sloganıyla özgür eleştiri ortamı başlattı.

Yönetime karşı gizli/potansiyel muhalif tutum besleyen kişiler ("yılanlar") kendilerini tamamen açığa vurdular. Ardından başlatılan Karşı-Sağcı hareketle bu kişiler tespit edilerek pasifize edildi.

 

Metis…

 

14. Strategem

Ruhun Geri Dönmesi İçin Bir Ceset Ödünç Almak

Unutulmuş, geçmişte kalmış bir fikri, kurumu veya kaynağı yeni bir amaçla tekrar canlandırmak.

Gerçekte yeni olan bir şeyi, eskinin saygınlığı ve kutsallığı ile örtüp sunmak.

 

Çoktan ölmüş tarihsel şahsiyetler birer "ceset", onlardan mülhem uyandırılan ulusal nefret ise bu cesetlere yüklenen "ruh" rolünü oynamıştır.

Tayvanlı analistlere göre Mao Zedong, iktidara gelmeden önce Dr. Sun Yat Sen'in ünlü "Üç Halkçı İlkesi"ni (Ulusçuluk, Demokrasi, Halkın Yaşama Hakkı) benimsemiş gibi görünerek "Yeni Halkçı İlkeler" yazısını kaleme almıştır.

Mao, rakibi Guomindang'ın temel kalesi olan Sun Yat Sen doktrinini bir "ceset" olarak ödünç almış, içine komünist vizyonu bir "ruh" olarak üflemiştir. İktidarı pekiştirdikten sonra ise bu ilkeleri terk etmiştir.

 

Hıristiyan Kilisesi'nin İ.S. 354'te pagan Roma/Güneş Tanrısı Mitras'ın doğum günü olan 25 Aralık'ı İsa'nın doğum günü olarak tescillemesi; çökmekte olan popüler bir pagan bayramının ("ceset") içine Hıristiyani bir "ruh" sokulmasıdır.

 

15. Strategem

Kaplanı Dağdan Düzlüğe Çekmek

Bu stratejinin özü güçlü bir düşmanla kendi doğal sığınağında veya avantajlı olduğu alanda doğrudan savaşmak yerine; onu manipülasyon, yem, yanıltma veya tehdit algısı ile güvenli alanından ("dağ") dışarı, açık ve savunmasız bir alana ("düzlük") çekerek etkisiz hale getirmektir.

 

Münazaradaki uygulaması; rakibi iyi hakim olduğu, uzman olduğu konudan/bilgi alanından çıkarıp yabancısı olduğu veya zayıf kaldığı konulara çekerek tartışmada alt etmek şeklindedir.

 

Düşmanın üstüne doğruca gitmek tehlikelidir; düşmanın gelmesini sağlamak fayda getirir.

 

16. Strategem

Bir Şeyi Yakalamak istiyorsan, Önce Onu Serbest Bırakmalısın

Üç Krallık Romanı'nda geçen, Shu-Han Devleti Başbakanı ve Başkomutanı Zhuge Liang'ın, güneydeki barbari/yerel halkların lideri Menghuo'yu 7 kez yakalayıp 7 kez azat eder.

Zhuge Liang'ın amacı güney topraklarında isyan çıkarmayacak, gönülden bağlı bir toplum bırakmaktır.

Menghuo her yakalandığında "Hileyle yakaladın, sayılmaz" diyerek teslim olmayı reddetse de, 7. serbest bırakılışının ardından Zhuge Liang'ın yüce gönüllülüğü, stratejik zekası ve sabrı karşısında tamamen pes eder; hem kendisi hem de kabilesi Shu-Han devletine ömür boyu sadakat yemini eder.

 

Çin İç Savaşı'nda Mao Zedong, esir alınan Guomindang askerlerine iyi davranmış, psikolojik ve fikri eğitim verdikten sonra Kızıl Ordu'ya katılmak istemeyenleri erzak ve yol parası vererek serbest bırakmıştır. Bu kişiler propaganda yaparak düşman ordusunun moralini çökertmiş ve komünistlerin zaferine katkı sağlamıştır.

 

Yargıç Peng Peng, karısını ve aşığını öldüren şüphelileri delil yetersizliğinden suçsuzmuş gibi serbest bırakır. Güvende olduklarını sanan katiller kutlama yaparken ve cinayeti itiraf ederken gizlice dinlenerek suçüstü yakalanırlar.

 

Hatalı veya suçlu bir birey şok ve savunma psikolojisi içindeyken üzerine gidilmez; önce duygularını yatıştırması için zaman verilir (serbest bırakılır). Savunma kalkanları indiğinde kişi hatasını kabullenmeye ve "yakalanmaya" hazır hale gelir.

 

Müşteriye ürünü hemen satmaya çalışmak yerine, onu ürünle ve kendi hayal gücüyle baş başa bırakmak. Fiyat belirleme veya karar verme özgürlüğü hissiyatı tanınan müşteri, ürünü satın almaya kendi isteğiyle yönelir.

 

17. Strategem

Bir Yeşim Elde Etmek İçin Bir Tuğla Fırlatmak

Çin kültüründe "yeşim" imparatorluk ve en yüksek değerlerin simgesiyken, "tuğla" sıradanlığı temsil eder.

 

Bir kadının, dikkatini çekmek ve ilişkiyi başlatmak istediği erkeğe yapmacık bir kızgınlıkla söylenmesi ("tuğla"), erkeğin ilgisini ve bizzat kendisini kazanma ("yeşim") amacı taşır.

 

Tilkinin kargaya söylediği övgü dolu, tatlı sözler son derece değersiz bir "tuğla" işlevi görür. Karganın bu pohpohlamalara kapılıp gagasını açmasıyla düşürdüğü ve tilkinin kaptığı peynir ise elde edilen son derece değerli "yeşim"dir.

 

Hile İle Cennetten Kovulma

Yılan doğrudan saldırmaz; önce çarpıtılmış genel bir soru sorarak ("Tanrı bahçedeki hiçbir ağaçtan yememenizi mi söyledi?") Havva’yı konuşmaya çeker. Havva Tanrı’yı savunmak isterken kuralı esnetir ve zihnen şüpheye düşer. Ardından yılan, "Ölmezsiniz, aksine gözleriniz açılır, Tanrı gibi iyi ve kötüyü bilirsiniz" diyerek sahte bir bağımsızlık ve bilgelik vaadinde bulunur.

İnsanın ilahi emre itaatsizlik ederek cennetten kovulması, Tanrı’ya başkaldırması ve insanlık tarihinin başlatılması İblis’in elde ettiği yeşimdir.

 

İ.Ö. 201’de Hun Hükümdarı Mete (Mo Du), Han İmparatoru Gao Zhu üzerine yürürken yaşlı ve sakat askerlerini öne sürüp geri çekilme numarası yaptı. Tükendiklerini sanıp peşlerine düşen Çin İmparatoru’nu Baideng Dağları'nda çembere aldı.

 

626'da Doğu Göktürk Kağanı Hieli (İlteriş/İl Kağan) 100.000 kişilik orduyla Tang başkenti Chang'an yakınlarına gelir. Tang İmparatoru Li Shimin cesurca karşısına çıkıp savaşı göze almadığını hissettirir, ardından zümrüt, altın ve ipek vererek barış yapar. İmparator, bu hediyelerin Türklerin gururunu okşayıp yozlaştıracağını ve rehavete sürükleyeceğini öngörür. Nitekim 630’da iç karışıklıklara batan Göktürkler kolayca yıkılır.

 

Troya Atı…

 

18. Strategem

Bir Haydut Çetesini Zararsız Hale Getirmek İçin, Önce Elebaşısını Yakalamak Gerekir

Her durumda ikincil ayrıntılarla vakit kaybetmek yerine doğrudan ana hedefe (esasa/merkeze) odaklanmak gerekir.

 

Yay gereceksen en güçlüsünü seç, ok atacaksan en uzağa gidenini...

Atlıyı vurmak istiyorsan önce atını vur.

Haydut çetesini yakalamak istiyorsan önce elebaşısını yakala.

 

Ağaç devrildiğinde maymunlar kaçışır.

 

Wang Mai'nin genç yazara tavsiyesi

Edebi yaratıcılıkta en temel şartın "ruhun eğitilmesi ve olgunlaştırılması" olduğunu savunur.

Bilgi tek başına yetersizdir; bilginin içselleştirilmesi ve ruhun güçlendirilmesi edebi başarının anahtarıdır.

 

36 Strategem Katalogu

Batı dünyasında strategem bilinci Çin'e kıyasla daha zayıf kalmıştır.

 

Çinliler karşılaştıkları karmaşık durumları veya düşmanlıkları içgüdüsel olarak strategemler açısından değerlendirirler. Yabancıların bu mantığı bilmemesi, Çin'in Batı'da "bilmecemsi" bir ülke olarak algılanmasının temel nedenlerinden biridir.

36 Strategem

1	İmparatoru Yanıltmak ve Denizi Aşmak
2	Zhao'yu Kurtarmak İçin Wei'yi Kuşatmak
3	Başkasının Hançeriyle Öldürmek
4	Yorgun Düşmanı Sükûnetle Beklemek
5	Hırsızlık Yapmak İçin Yangından Yararlanmak
6	Doğuda Gürültü Etmek, Batıda Saldırmak
7	Bir Hiçten Bir Şey Yaratmak
8	Görünüşte Asma Köprüyü Onarmak, Fakat Gizlice Chengcang'a Yürümek
9	Karşı Kıyıda Yanan Ateşi Gözlemek
10	Gülücük Arkasına Hançer Saklamak
11	Şeftali Ağacı Yerine Kuruyan Erik Ağacı
12	Koyunu Hafif Elle Alıp Götürmek
13	Yılanı Ürküthreshold Çayıra Vurmak
14	Ruhun Geri Dönmesi İçin Bir Ceset Ödünç Almak
15	Dağdaki Kaplanı Düzlüğe Çekmek
16	Bir Şeyi Yakalamak İstiyorsan, Önce Onu Serbest Bırakmalısın
17	Bir Yeşim Elde Etmek İçin Bir Tuğla Fırlatmak
18	Bir Haydut Çetesini Zararsız Hale Getirmek İçin, Önce Elebaşısını Yakalamak Gerekir
19	Başkasının Kazanının Altındaki Odunu Gizlice Alıp Götürmek
20	Balık Yakalamak İçin Suyu Bulandırmak
21	Ağustos Böceği, Altın Gibi Parlayan Derisini Atıyor
22	Kapıyı Kapatmak ve Hırsızı Yakalamak
23	Yakındaki Düşmanı Yakalamak İçin Uzaktaki Düşmanla İşbirliği Yapmak
24	Daha Sonra İşgal Etmek Üzere, Askerleri Guo Devleti Toprakları İçinden Yürütmek
25	Kirişleri Çalmak ve Çürük Direklerle Değiştirmek
26	Akasyaya Söylenmek, Fakat Dut Ağacını Göstermek
27	Dengeyi Kaybetmeden Delice Hareket Etmek
28	Merdiveni Alıp Götürmek İçin Bakışları Dama Çevirtmek
29	Kurumuş Ağaçları Yapma Çiçeklerle Bezemek
30	Konuğun Rolünü Ev Sahibinin Rolüne Dönüştürmek
31	Güzel Kadın Strategemi
32	Açık Kent Kapısı Strategemi
33	Nifak Sokma Strategemi
34	Kendini Sakatlama Strategemi
35	Zincirlenme Strategemi
36	Kendi Haline Bırakma Strategemi (Kaçmak/Geri Çekilmek)

 

…