Harro
von Senger - Savaş Hileleri 2 -
Notlar
Strategemler Cilt: 2
Mütercim: Mekin Özbalta, Anahtar Yayınları, 2003
Giriş
Hilesiz Bir Dünyaya Duyulan Özlem
Konfüçyüsçülüğün klasik metni Li Gi (Ritüeller Üzerine
Notlar), yaklaşık 2000 yıllık bir "hileden ve entrikadan arınmış ideal
toplum" (Da Tong / Büyük Toplum) tablosu çizer. Bu düzende liderler
liyakatle seçilir, yaşlılar ve muhtaçlar korunan bir ortak mülkiyet ve huzur
ortamında yaşar, tüm hile ve desiseler sona erer.
Bu bir ütopyadır. Hilesiz bir dünya henüz çok uzaktadır.
Çin'de "ticaret savaş alanıdır" anlayışıyla iş
dünyasında strategem kullanımı son derece yaygındır
Strategemik Çocuk Eğitimi
Çin'de çocuk yayınları (Lianhuan Huabao, Zhongguo Shaonian,
Ertong Shidai), çocuklara sorunlar karşısında stratejik ve pratik düşünme
yeteneği kazandırmak için strategem öyküleri ve düşünce jimnastikleri sunar.
Strategem kültürü azınlık halklar arasında da yaygındır;
Uygurlar arasındaki Afanti (Nasreddin Hoca anlatıları) ve Tibet'teki kurnaz
Tompa Amca (Agu Dengba) öyküleri bunun örneklerindendir.
Kuşku Bulutları
Strategemlerin her alana yayılması, sahtecilik (jia/mao),
taklit ürünler ve dolandırıcılık gibi olumsuz sonuçları da beraberinde
getirmiştir.
Işık ve Gölge Birbirine Aittir
Batı Düşüncesi / Hristiyanlık geleneklerinin etkisiyle
hileyi genel olarak reddeder; hileyi Şeytan'ın, karanlığın ve "karşıt
dünyanın" bir desisesi olarak görür. Tanrı'nın mucizelerinde hileye
ihtiyacı yoktur.
Çin Düşüncesi (Yin-Yang Felsefesi) / Çince hile anlamına da
gelen Ji kelimesi, karanlık/gölge anlamına gelen Yin öğesini çağrıştırır. Yin
(hile/gölge), Yang'ın (ışık/doğruluk) zıttı ve düşmanı değil; onu tamamlayan
kutupsal bir parçasıdır. Işık gölgesiz olamayacağı gibi, hile de hayatın ve
bilgeliğin doğal bir bileşenidir.
Dünya sadece "gün"den ibaret değildir,
"gece"yi de barındırır.
"Saf Konfüçyüsçü Çin" Mitosu
Çincedeki nötr/olumlu tınılı ji sözcüğü, Almancaya
"strategem" (savaş hilesi, manevra) veya olumsuz anlam yükleriyle
"hile/entrika" olarak çevrilir.
Çin askeri tarihi, halk edebiyatı ve siyaseti hile ve
strateji örnekleriyle doludur.
Batılılar İçin Maymunluk, Çinliler İçin Bilgelik Örneği
Antik Yunan destanlarında (Odysseus'un tahta atı,
Prometheus'un aldatmacası) hile olumlu görülse de, Aristoteles'ten itibaren
felsefede yok sayılmış; Carl von Clausewitz hileyi "zayıfların son
çaresi", John Locke ise "bilgeliğin iğrenç bir maymunu
(öykünmesi)" olarak tanımlamıştır.
Çin kültüründe "Bilgelik" (Zhi / 智)
kavramı; Yunan'daki Metis (kurnaz akıl/esnek zeka) kavramına benzer şekilde, bilgeliği
hileden ayırmaz.
Güç Kullanmak Yerine Kafayı Çalıştırarak Savaşmak
Sun Tzu / Bir generali general yapan ilk erdem Zhi'dir (hile
bilir olmak, değişen koşullara esneklikle uyum sağlamak).
Hilenin Gizli Ustası Olarak Konfüçyüs
Konfüçyüs hileyi ahlakının merkezine koymaz. Aileyi korumaya
yönelik bazı pratik faydalardan ötürü hileli yollara göz yumar.
Hesaplayarak Adam Öldürmekten Kaçınmak
…
Baldızı Suda Boğulmadan Önce Kurtarmak
Konfüçyüsçülükte "Li" (ritüeller, değişmez etik
kurallar) esastır; örneğin "kadın ve erkeğin birbirine dokunmaması"
katı bir kuraldır.
"Quan" (tartmak, durumun gereğine göre esnemek,
geçici çare) mantığı, temel amaca (yaşamı ve genel esenliği korumak) hizmet
etmek kaydıyla katı kurallardan sapmayı, yani durumun gerektirdiği esnek ve
hileli/geçici manevraları meşrulaştırır.
Savaş Kılığındaki Ölüm, Ticaret Kılığındaki Yalan-Dolan
Ambrose Bierce’a göre Batı uygarlığı, temel işi ölüm ve
yalan-dolan olan Hristiyanlardan oluşur; buradaki ölüm "savaş",
yalan-dolan ise "ticaret" maskesi takmıştır.
Batı’da hile sürekli uygulanmış ancak üzerine Çin’deki kadar
düşünülmemiş, konuşulmamış ve külliyat üretilmemiştir.
Çelimsiz Yalan Ağacında Sabitleşip Gür Hile Ormanını Görmemek
Alman kitap kataloglarında (1998/99) "yalan"
üzerine 151 başlık varken, "hile" üzerine sadece 14 başlık bulunması
Batılı zihniyetin odak noktasını gösterir.
Strategem bilgisinde yalan, hilenin devasa ormanında sadece
tek bir ağaçtır.
Batı’nın sürekli yalanla uğraşması, aslında hile
fenomeninden kaçınmaya yarayan bir "şaşırtma manevrası"dır.
Hileyi Hile Yapan Nedir?
Çinliler için hilenin ayırt edici niteliği aldatma değil,
"olağandışılık" (qi) ve bunun "olağan" (zheng) olanla
kurduğu diyalektik ilişkidir.
Olağandışı olanı yaratarak zafer elde etmek deyimi, Çin’de
hilenin en net tanımıdır.
Sun Usta'nın Oniki Hile Yolu ve Strategem Sınıflandırması
Sun Tzu'nun klasikleşmiş 12 Hile Yolu temelinde hile, sadece
düşmanı kandırmak değil, güç dengelerine göre akıllıca hareket etmek demektir
Eylem Modeli Olarak Strategemler
Batı felsefesi kendini yalnızca "doğruluk/hakikat"
aramaya adadığı için hileyi ahlaken reddetmiştir. Ancak pratik yaşamda
(Odysseus, saray soytarıları, masallar) hileye phronesis (pratik akıllılık)
olarak değer verilmiştir.
Algı Modeli Olarak Strategemler
Çinliler için 36 Strategem sadece bir eylem kılavuzu değil,
dünyayı ve olayları okuma biçimidir (algı modeli). Saf/naif gerçeklik
görünümünün arkasındaki "esas gerçekliği" ve kulis arkasını
görebilmeyi sağlar.
Çinliler, başkalarının davranışlarının arkasında gizli bir
hile/strategem arar. Bu durum güçlü bir strategemik bilinç ve uyanıklık
yaratır.
Amerikanvari Ağır Dans
Çin yönetimi, Batı’nın ve özellikle ABD’nin "insan
hakları, demokrasi ve özgürlük" söylemlerini içten bir kaygı değil, Çin’i
baskı altına alma, gelişmesini köstekleme ve sosyalist sistemi devirme amacı
taşıyan bir hegemonya aracı/bahanesi olarak görür.
Çin zihniyetinin temeli; düşmana fırsat vermemek adına her
an tetikte (müteyakkız) olmak ve sürekli ihtiyatlı bir yürekle hareket
etmektir.
John Locke'un Hileyi Önemsizleştirmesinin Çinlilerce Reddedilişi
En hileci olanlar, kendilerini daima hilenin düşmanları
olarak gösterirler.
Batılıların hileyi sürekli küçümsemesi veya yok sayması Batı'ya
özgü bir hilekarlıktır.
Machiavelli Hiç de Hilenin Gurusu Değildir
Machiavelli bazı pratik hilelerden ("Böl ve Yönet"
gibi) bahsetse de, hile türlerini hiçbir zaman sistematik bir katalog veya
teori haline getirmemiştir.
Yılan Gibi Akıllı Olmak
Çince ideogramlarda "bilgelik" ve "hile"
kavramları birbiriyle iç içedir.
Zarar, Hizmet ve Şaka
Zarar Verme Strategemleri: Yıkma ve bozma amacı taşır.
Şaka Strategemleri: Mizahi veya eğlence amaçlı kullanılır.
Hizmet Strategemleri: Yüksek ve ulvi amaçlara, toplumun
kurtuluşuna hizmet eder.
Dünya güçlülerin kuralları koyduğu bir yerdir. Sürekli meşru
müdafaa halinde olan bir insanın "tertemiz bir ruhla" kalması
imkânsızdır. Bu nedenle insan var olduğu sürece strategemler de var olmaya
devam edecektir.
"Halk Gazetesi"nden "Playboy"a
Çin'deki strategem literatürü çok geniş (Wang Xi ve Bo
Hua'nın 3 ciltlik 1,14 milyon ideogramlık dev eseri) ya da halka yönelik çok
öz/ince metinler (Wu Gu ve Li Bingyan'ın el kitapları) şeklindedir.
36 Strategem ve Psikiyatri, Germanistik, Teoloji
…
Doğu'dan Destek, Batı'dan Yardım
…
19. Strategem
Kazanın Altından Odunu Çekip Almak
Kaynayan bir suyun fokurdamasını durdurmak için suya
müdahale etmek (üstüne soğuk su eklemek) geçici bir çözümdür. Kalıcı çözüm,
suyun kaynamasını sağlayan ateşi, yani ateşin kaynağı olan odunu ocağın
altından çekip almaktır.
Bu stratejinin özü rakibin/tehlikenin doğrudan üstüne gitmek
veya yüzeysel sonuçlarıyla mücadele etmek yerine, o tehlikeyi besleyen temel
nedeni, güç ve enerji kaynağını ortadan kaldırmaktır.
Hastalanmış bir bedeni şarlatan ilaçlarıyla tedavi etmeye
çalışmak "kaynayan suya kepçeyle su döküp geri katmaya" benzer. Asıl
olan ateşi söndürmek, yani hastalığa yol açan yaşam tarzı ve denge
bozukluklarını (aşırılıkları) baştan engellemektir.
İnsanın doğaya karşı geliştirdiği teknik sfer, doğanın
biyolojik temellerini yok ederse insan kendi bindiği dalı kesmiş olur. Doğayı
yağmalamak, kaynağı kurutmak anlamına gelir.
Qi devleti, rakibi Lu devletinin Konfüçyüs yönetimi
altındaki yükselişini durdurmak için Lu hükümdarına ve devlet adamı Ji Huan'a
80 kadın (metindeki tabirle "et bombası") ve 120 at hediye etmiştir.
Zevk ve sefaya dalan yönetim Konfüçyüs'ü ihmal etmiş,
Konfüçyüs da görevinden istifa etmiştir. Qi devleti doğrudan savaşmak yerine,
Lu devletinin gücünün kaynağı olan Konfüçyüs'ü devre dışı bırakmış (kazanın
altından odunu çekmiş) ve tehlikeyi bertaraf etmiştir.
ABD ordusu ve avcılar, Kuzey Amerika yerlilerini
(Kızılderilileri) doğrudan savaşla tükenmedikleri için, onların temel yaşam,
gıda, giyim ve barınma kaynağı olan bizon sürülerini (30-50 milyondan 500'e
düşene kadar) katletmiştir.
Reagan döneminde Suudi Arabistan ikna edilerek petrol
fiyatları düşürülmüş, böylece Sovyetler'in en büyük döviz kaynağı kesilmiştir.
Bu ekonomik zayıflatma, Sovyetler'in çöküşünü hızlandırmıştır.
Yakup'un kızı Dina, Kenanlı Sichem tarafından iğfal edilir.
Sichem kızla evlenmek ister.
Yakup'un oğulları, Sichem ve kentindeki tüm erkeklerin
sünnet olmasını şart koşarlar.
Kentin tüm erkekleri sünnet olur. Sünnetin 3. gününde
erkekler acıdan kıvranırken (savaşma ve savunma yetenekleri ellerinden
alınmışken/odun çekilmişken), Yakup'un oğulları şehre baskın düzenleyerek tüm
erkekleri öldürür ve intikam alırlar.
Çinli yazarların ve analizlerin iddiasına göre; pornografi,
şiddet, Amerikan film/medya kültürü gibi unsurlar toplumlara enjekte edilerek
halkın savaş iradeleri, yaşam güçleri ve manevi değerleri (dayandıkları zemin)
sessizce tahrip edilmektedir.
Eski Çin'de yasalar halkı korumak için değil, imparatorun ve
bürokratların halkı baskı altında tutması için birer araçtı. İmparator yasanın
üstündeydi.
Antik Çin filozofları, halkın tutarlı ve mantıklı düşünmeyi
öğrenmesi durumunda bilimsel olmayan, muğlak yasaların işe yaramayacağını
bildiklerinden, mantık ve kuramsal düşünceyi (sofizmi/mugalatacılığı) tamamen
reddettiler.
Kazanın altından odunu çekmek (yani halkın mantıklı düşünme
yeteneğini ve araçlarını ellerinden almak) suretiyle egemenler binlerce yıl
yönetimi ellerinde tutmuşlardır.
20. Strategem
Bulanık Suda Balık Avlamak
Balık berrak suda hızla kaçabilir. Balığı yakalamak için
suyu bulandır.
Bu stratejinin özü kurgusal/yapay bir kaos, belirsizlik ve
şaşkınlık ortamı yaratarak rakibi devre dışı bırakmak veya çıkar sağlamaya
dayanır.
Doğada su kirlendiğinde veya çekildiğinde balıkların yüzeye
çıkması veya balçıkta kalması gibi, idari kargaşalar da insanları manipülasyona
açık hale getirir.
Timuçin (Cengiz Han) ve Ning-Hsia Kuşatması
Timuçin, barış bedeli olarak kentten bin kedi ve on bin
kırlangıç ister. Hayvanların kuyruklarına tutuşturulmuş maddeler bağlayıp
serbest bıraktığında, hayvanlar ahşap kente ve yuvalarına kaçarak tüm şehri
yakar. Timuçin şehri savaşmadan ele geçirir.
Dünya antik Grek anlayışındaki
gibi tam bir düzen ("kosmos") değil, büyük ölçüde karmaşadır
("kaos"). Hile, dünyanın ve insan ilişkilerinin bu
"bulanık" halinden doğar.
Strategemlerin başarılı olması için önce rakibin aklının ve
gönlünün "bulandırılması", muhakeme gücünün zayıflatılması gerekir.
Korunmanın yolu, su yatağı eşelenmeden tedbir almak ve zihin
açıklığını korumaktır.
21. Strategem
Ağustos Böceği Altın Gibi Parıldayan Kabuğundan Çıkıyor
Ağustos böceğinin bıraktığı larva kabuğu sarı/krem
rengindedir ve gün ışığında altın gibi parıldar. Bu parıltı dikkati tamamen
üzerine çeker. Böcek ise ses çıkararak kamufle olur; duyulur fakat doğrudan
görülemez.
Zor, sıkıntılı veya can sıkıcı bir durumun üstesinden gelme,
tehlikeyi savuşturma strategemidir.
Tüm dikkati olup bitmiş, yapılması acil olmayan ikinci
dereceden bir olaya veya geride bırakılan "kabuğa" yoğunlaştırarak
asıl hamleyi gizleme strategemidir.
Bazen kaçış için değersiz veya feda edilebilir bir parçayı
("kabuğu") düşmana bırakmak gerekir. Ev kertenkelesinin avcıya
kuyruğunu bırakıp kaçması buna örnektir.
Donmak üzere olan yılanı göğsüne basıp ısıtan çiftçi,
canlanan yılan tarafından öldürülmüştür. Düşmana veya zehirli unsurlara karşı
gereksiz yumuşak yüreklilik mahva yol açar.
Mulan: Yaşlı babasının yerine orduya katılmak ve savaşa
gitmek için erkek kılığına girmiştir.
Cizvit misyonerleri önceleri Budist rahip kılığında Çin'e
girmiş, ancak ruhaniliğin Çin'de az itibar gördüğünü anlayınca Konfüçyüsçü
bilge/filozof cübbesi giymişlerdir.
Tıpkı yılanın derisini, ejderhanın boynuzunu, ağustos
böceğinin kabuğunu bırakması gibi, bilge insan da dünyevi sınırlamaları geride
bırakıp "bulutların üstünde dizginsiz at sürer" ve en yüksek
yetkinliğe erer.
22. Strategem
Kapıyı Kapatmak ve Hırsızı Yakalamak
Bu strategem, düşmanın kaçış yollarını tamamen tıkamayı, onu
çember içine alarak tecrit etmeyi ve kaçma imkânı kalmayan zayıflatılmış
düşmanı yok etmeyi (veya teslim almaya zorlamayı) temel alır.
Son umudunu kaybeden ve köşeye sıkışan düşman son derece
tehlikeli ve saldırgan olabilir. Bu yüzden, bazen düşmanın savaşma iradesini
kırmak için görünürde sahte bir kaçış gediği açmak (19. strategem ile
birleştirmek) veya kapıyı düşmanı tam olarak uyandırmadan sessizce kapatmak
gerekir.
Morgarten Savaşı 1315
Avusturya Prensi Leopold'un zırhlı şövalye ordusu,
Morgarten'deki dar dağ geçidinde bataklık ve sarp kayalıklar arasına sıkışır.
İsviçreliler yukarıdan taş ve odun yığınları yuvarlayıp ön ve arkalarını
kapatarak koca şövalye ordusunu kapana kıstırıp imha ederler.
Salamis Savaşı MÖ 480
Atinalı komutan Themistokles, sayıca çok üstün olan Pers
donanmasını açık denizde savaşmak yerine maneuversiz kalacakları dar Salamis
Boğazı'na çeker.
Pers Kralı Kserkses'e (Xerxes) "Grekler korku içinde
kaçıyor, hemen saldırırsanız zafer sizin olur" mesajını iletir.
Persleri boğaza çekmiş ve gece boyu kürek çekip yorulan Pers
donanmasını dar alana sıkıştırarak yok eder.
23. Strategem
Yakındaki Düşmana Saldırmak İçin Uzaktaki Düşmanla Birlik Olmak
Uzaktaki düşmanla (geçici olarak) iyi ilişkiler ve sahte
ittifaklar kurup şirin görünerek, doğrudan sınırdaş olan yakındaki düşmanı
izole etmek ve tek tek fethedip topraklara katmaktır.
Çin'deki 7 büyük devlet arasında Qin devleti coğrafi, askeri
ve idari olarak güçlüydü.
Qin devleti sırasıyla yakındaki Han, Zhao, Wei ve Chu
devletlerini kademeli olarak ilhak etmiştir.
En uzaktaki ve deniz kıyısındaki Qi devleti, 40 yıl boyunca
"dağda oturup kaplanların kapışmasını izleme" (Strategem 9)
rahatlığına kapılmış, ancak komşuları tek tek elenip Qin ile baş başa kalınca
M.Ö. 221'de hiç direnmeden teslim olmuştur. Bu strategem sayesinde İlk
İmparator Qin Shihuang Çin birliğini sağlamıştır.
Çin, modernleşme hedeflerini gerçekleştirmek için uzak
rakipleri olan ABD ve Avrupa devletleriyle iyi ilişkiler kurmuş; onların teknik
ve mali yardımlarıyla kendi içindeki en yakın düşman olan "gericiliği ve
geri kalmışlığı" hedef almıştır.
Göktürk (Tujue) devletindeki iç anlaşmazlıkları fark eden
Sui elçisi Changsun Sheng, imparatora "Uzaktaki güçlü Büyük Han'ı izole
etmek için, yakında bulunan zayıf vassal hanlarla (küçük kardeşlerle) dost
olmak ve onları Büyük Han'a karşı kışkırtmak" önerisinde bulunmuş ve
başarılı olmuştur.
Barış dönemlerinde "Yakındaki komşu, uzaktaki akrabadan
iyidir" anlayışı esastır.
Düşmanın varlığı bir devleti canlı, dinamik ve uyanık tutar.
Düşmanların tamamı yok edildiğinde veya eleştiri mekanizmaları kapatıldığında
sistem içten çürümeye ve uyumaya başlar.
24. Strategem
Guo Devletine Bir Saldırı İçin Yu Devletinden Bir Yol Ödünç Almak
Uygulayıcı (A), gerçekte iki hedef gözetir: Bir ara hedef
(Guo) ve nihai hedef (Yu).
A, kurbanı olan B'ye (Yu) yalnızca ara hedefi gösterir. B,
bu ara hedefin kendi çıkarına uygun veya zararsız olduğunu düşünerek A'ya
yardım eder (yol/geçiş izni verir).
B, ara safhada hiçbir zarar görmez; ancak ara hedef ortadan
kaldırıldıktan sonra korumasız kalarak ikinci ve asıl hedef haline gelir. Yani
B, kendi eliyle kendi yıkımını hazırlar.
Komşu veya tampon bir gücün yıkılmasına seyirci kalmak veya
buna yardım etmek, sıradaki kurban olmayı kabul etmektir.
Değerli hediyeler, geçici ittifaklar veya anlık diplomatik
vaatler, nihai stratejik yıkımı gizleyen kılıflardır.
Bir gücün kendi topraklarınızdan geçmesine veya
konuşlanmasına izin vermek, meşruiyet görünümü altında örtülü bir işgal riskini
barındırır.
Prag 1968
1968 Prag Baharı sırasında bir Sovyet nakliye uçağı, Prag
kontrol kulesine yakıtının bittiğini ve acil iniş yapması gerektiğini bildirir.
İzin verilip uçak inince içinden çıkan paraşütçüler havalimanını işgal eder ve
Sovyet ordusunun kitle indirmesi başlar.
ABD Başkanı Wilson, I. Dünya Savaşı'nda
Avusturya-Macaristan'ı parçalamak (ara hedef) için "Halkların Kendi
Geleceğini Belirleme Hakkı" ilkesini ortaya attı.
Ancak "Aklın Hilesi" devreye girdi; bu ilke
kontrolden çıkarak II. Dünya Savaşı sonrasında İngiltere, Fransa ve Hollanda
gibi Batılı galip devletlerin devasa sömürge imparatorluklarını yıkan (nihai
hedef) yıkıcı bir silaha dönüştü.
25. Strategem
Kirişi Çalmak ve Kolunu Değiştirmek
Bu stratejinin özü dış cepheye, ambalaja, isme veya forma
dokunmadan; özü, ruhu, taşıyıcı unsurları veya içeriği gizlice boşaltmak ya da
değiştirmektir.
Avrupa'nın adını, sınırlarını ve kurumlarını koruyup; nüfus
ve kültür yapısını değiştirerek Batı-Hristiyan-Hümanist değerlerin içinin
boşaltılması…
Restoranda gösterilen canlı balığın mutfakta ölü/bayat
balıkla değiştirilmesini engellemek için müşterinin balığı yere attırarak
sakatlaması…
Havari Paulus'un Atina'da "Asya'nın, Avrupa'nın ve
Bilinmeyen Tanrıların" yazılı çoğul sunağı, metinden kısıntı yaparak tekil
"Bilinmeyen Tanrı'ya" şekline sokması ve Hristiyanlık tebliğinde
kullanması…
Batı medyasında veya akademik eserlerinde ("Dünya
kamuoyu", "Dünya Çapında", "Hukuksal Dünya Bilgisi")
"Dünya" kelimesinin kullanılması, ancak gerçekte kastın sadece Batı
(ABD/Avrupa) olması. Parçanın bütünün yerine geçirilerek (totum pro parte)
dünyanın geri kalan %80'lik nüfusunun yok sayılması ve kavramın içinin
boşaltılması…
Weinsberg’li Kadınlar
İmparator III. Konrad'ın kuşattığı kentin kadınlarına
"omuzlarında taşıyabilecekleri en değerli varlıklarını alıp çıkma"
izni vermesi üzerine, kadınların ev eşyası yerine kocalarını sırtlayıp kaleden
çıkarmaları; kralın verdiği sözün lafzını bozmadan mantığını değiştirmeleri…
26. Strategem
Dut Ağacı'nı Gösterirken Akasya'yı Azarlamak
Kızım sana söylüyorum, gelinim sen anla.
Akasya: Zhou Hanedanı'ndan itibaren saray, yüksek devlet
kademesi, yönetim ve elit tabakayı simgeler.
Dut Ağacı: İpek böcekçiliği ve tarımla ilişkili, halkı ve
alt sınıfları temsil eden mütevazı bir simgedir.
Yüksek makamda/güçte olan birine doğrudan söz
söylenemediğinde, herkesin gözü önünde sıradan veya alt düzeydeki bir şey
eleştirilerek asıl hedefe dolaylı mesaj verilir.
Qin Hanedanı ve Alimlerin Katli
İmparator Qin Shi Huang, meşruiyetini korumak ve merkezi
otoriteyi sarsmamak için "bugünü eleştirmek amacıyla geçmişi referans
gösteren" Konfüçyüsçü alimleri canlı canlı gömdürmüş ve kitaplarını
yaktırmıştır.
Geçmişteki olumlu bir figürü övmek, dolaylı olarak
günümüzdeki kötü yönetimi (örneğin İmparatoru veya Lideri) aşağılamak anlamına
gelir. Eleştiri, övgünün arkasına gizlenir.
Çin'de tarih, tarihsel gerçeklere göre değil, o günkü egemen
siyasi koşullara göre yeniden yazılır.
27. Strategem
Aklını Kaybetmeden Aptalı Oynamak
Bu stratejinin amacı Rakibin dikkatini dağıtmak, kendisini
güvende hissetmesini sağlamak, zaman kazanmak, ciddiye alınmayarak tehlikesiz
görünmek ve uygun an geldiğinde aniden harekete geçmektir.
Müşterisine yanlışlıkla fazla para üstü veren (10 Yuan alıp
100 Yuan veren) bir esnaf, hata yaptığı söylenince aptal taklidi yapar.
İnsanların küçük çıkar dürtülerini kamçılayarak dükkanına daha çok müşteri
çeker.
Augusto Pinochet / Salvador Allende döneminde sadık,
siyasete karışmayan ve basit bir asker rolü oynamış; Fidel Castro'nun
ziyaretinde onur elçisi olmuştur. Allende'nin tam güvenini kazandıktan sonra
1973'te kanlı bir askeri darbe yapmıştır.
Sovyet nişancısı Gontscharow, Alman keskin nişancısını
kandırmak için miğferini tüfeğe koyup vurulduğunda yere düşer. Akşama kadar hiç
hareket etmeyerek ölü taklidi yapar, Alman nişancı dikkatsizleştiği anda onu
tek atışta öldürür.
İsa yakalandığında Petrus, tutuklanmaktan ve
cezalandırılmaktan korkarak onu tanıdığını üç kez reddeder.
Klasik Çin felsefesinde zirveye ulaşan şeyin alçalacağı
ilkesi gereği; bilge zekasını aptallıkla, güçlü uysallıkla, zengin tevazuyla,
bilgili ise yüzeysellikle korumalıdır
Düğün meclisinde baş köşeye oturmayıp en alt yere oturmayı
tavsiye eden İsa prensibi. Çağıran kişi gelip "Yukarı çık" dediğinde
itibar kazanılır. Kendini alçaltan yükseltilir.
…
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder