Rainer Maria Rilke - Kontes Sizzo'ya Mektuplar - 1921-1926 - Notlar

Rainer Maria Rilke - Kontes Sizzo'ya Mektuplar - 1921-1926 - Notlar

Hazırlayan: Ingeborg Schnack, Rainer Maria Rilke, Die Briefe an Gräfin Sizzo 1921-1926, Insel Verlag, Frankfurt, 1985

 

Mektuplar

Muzot Şatosu, Sierre, Valais - 28 Kasım 1921

Savaş yıllarının ve koşullarının hayatımı uzun süre sürüklediği huzursuzluk ve istikrarsızlık beni şu noktaya getirdi: Mektubunuzun ve gönderinizin (ki çok güzel bir sürprizdi) gelişini belirtmek ve teşekkür etmek hususunda çok geç kaldım. Bunun için özür dilerim; sakın aklınızdan bile aksi bir amaç geçirmeyin. Sizden, kimsenin kolayca kazanamayacağı kadar büyük bir anlayış bekliyorum.

 

Sancaktar Christoph Rilke'nin Aşkı ve Ölümü Üzerine

 

Muzot Şatosu, Sierre, Valais - 19 Şubat 1922

…

Muzot’un güçlü koruması altında, son haftalarda nihayet en önemli çalışmalarımın ipliklerini yeniden örmeyi başardım [Duino Ağıtları ve Orpheus’a Soneler’in tamamlanması]. Yıllar sonra gelen bu kutsal ilham ve kavuşma anı tarifsiz bir lütuf. İçsel varlığım ve ruhani ilham yardımım oldu.

 

Sanatçının çileli ve ağır görevleri üstlenmesi, zorluklarla yüzleşmesi gerekir. İnsan sanata ne kadar derinlemesine dalarsa kalbiyle o kadar çok bağ kurar. Mücadele dışarıda değil, insanın kendi içindedir.

 

Çalışma sayfalarım kuruyor, onlara dönmeliyim. Bahar öncesi anların umuduyla...

 

Muzot Şatosu, Sierre, Valais - 17 Mart 1922

…

1912'de Duino'da başlayan, ardından İspanya ve Paris'te devam eden çalışmalar, savaş ve sonrasındaki olaylar nedeniyle kesintiye uğramıştı. Bu şiirler, savaş zamanında kurabildiğim en önemli ve geçerli şeyleri içeriyor. Bu "Ağıtlar" (Duino Elegileri / Duineser Elegien) artık bu ad altında korunmalıdır; özellikle de savaşın gidişatı bu muhteşem Adriyatik kalesinin (Duino) koruyucu duvarlarını yıktığı için...

 

Muzot Şatosu, Sierre, Valais - 10 Nisan 1923

…

Acının iki ucunu da ne kadar gerçekçi yaşadığınızı hissedebiliyorum: Bir yanda her şeyi aşan ruhsal bir dinginlik, diğer yanda ise insanı inlemeye iten fiziksel, çocuksu bir sızı... Acı çekmek, insanı koruyan ve ruhu olgunlaştıran bir deneyimdir. Hayatın dehşetini ve korkunçluğunu bir noktada onaylamayan bir insan, varoluşumuzun tarifsiz doluluğuna asla gerçekten sahip olamaz. Korku ve mutluluk aynı tanrının iki yüzüdür.

 

Şu sıralar yeni yayımlanan "Orpheus’a Soneler" (Sonette an Orpheus) kitabım sizde bulunuyor. Bu şiirleri geçen yıl Şubat ayında, neredeyse üç günde tamamen beklenmedik bir şekilde, Duino Ağıtları'nı derleme çalışmaları sırasında dikte edilmişçesine yazdım. Bu soneler, on dokuz yaşında vefat eden genç dansçı Wera Knoop'un anısına ithaf edilmiştir. O, dans etmeyi henüz öğrenmiş, güzelliği ve hareketleriyle herkesi büyülemişken, bez hastalığı nedeniyle genç yaşında hayatını kaybetmişti. Onu ve trajik ölümünü bu sonelerde ölümsüzleştirmek istedim.

 

Val-Mont (Glion / Vaud) — 9 Mart 1926 (Pazar)

…

20 Aralık’tan beri Val-Mont sanatoryumundayım. Buradaki klinik ortamı ve kapalı kalma süresi insanı yıpratıyor. Sanatla kurduğum ilişki, içsel krizlerim ve yalnızlığım bazen tehlikeli bir hal alıyor.

 

Şubat ayında buradaki sanatoryumdan ayrılıp Roma’ya (Prenses Marie Taxis’in yanına) ya da Toulon yakınlarındaki Saint-Cyr’e gitmeyi düşünmüştüm ama sağlık durumum el vermedi.

…

 

Mektupların Arka Planı

Rilke’nin Kontes Sizzo’ya yazdığı mektuplar, hediyeler ve ithaf yazıları başlangıçta kapalı bir seri oluşturuyordu. Ancak savaş dönemindeki çalkantılar ve yıkımlar nedeniyle bu belgelerin bir kısmı kaybolmuş, izleri Paris’te Kontes Felix de Crouy-Chanel (Kontes Margot’un kızı) aracılığıyla sürülmüştür.

 

Kontes Sizzo (Margot Sizzo-Noris), Rilke’nin hayatının son dört yılında hiç yüz yüze gelmediği halde kalben en yakın hissederek sığındığı, Avrupa’nın kültürel ve manevi değerlerini paylaştığı tek dostudur.

Picardy kökenli asil Crouy-Chanel ailesinden gelen, Macaristan ve Çekoslovakya sınırları içinde kalan Sacza ve Adamocz şatosunun barok atmosferi, Kontesin köklü geçmişi ve Rilke’nin şiirlerine duyduğu hayranlık bu mektup alışverişinin temelini oluşturmuştur.

Rilke’nin ölümünden kısa süre önce Kontese gönderdiği Vergers kitabı ve Kontesin Noel tebrikleri, ne yazık ki şairin vefatı nedeniyle karşılıksız kalmış; ancak bu kapalı ve dengeli mektup serisi, 20. yüzyıl edebiyat tarihine bırakılmış en zarif dostluk belgelerinden biri olarak tescillenmiştir.

…